Apošni šumny jubilej

SSSR nie lubiŭ uspaminać pra svaju vinu pierad narodam. Ale my pavinny niastomna nahadvać i pra «My za cienoj nie postoim», i pra «novy Bieraściejski mir», jaki Stalin chacieŭ zaklučyć z Hitleram.

Piša Anatol Sidarevič.

Z 60-hodździa zaviaršeńnia Druhoje suśvietnaje vajny jany vycisnuli ŭsio, što mahli. Chłusili nie čyrvaniejučy. Što ni tezis, to stary prapahandyscki štamp. A hałoŭnyja tezisy byli: na zmahańnie ŭstaŭ uvieś saviecki narod; vajna zhurtavała narody Savieckaha Sajuzu; Saviecki Sajuz adzin pieramoh Niamieččynu.

Jak uvieś saviecki narod ustaŭ na zmahańnie z nacystami, śviedčyć adna ličba: u hitleraŭskich vajskovych strukturach kožny piaty byŭ z savieckich hramadzian.

Jak vajna zhurtavała narody SSSR, my viedajem z historyi vysyłak niemcaŭ Pavołžža, čačencaŭ, kałmykaŭ, krymskich tatar… Z historyi masavych departacyj nasielnictva Bałtyi i Zachodniaje Ŭkrainy. Z historyi masavych uciokaŭ na Zachad miljonaŭ ludziej ź Biełarusi, Donu, Kubani…

Śćviardžać, što SSSR pieramoh Niamieččynu, moža tolki toj, chto ničoha nia čuŭ pra łend-liz, Abjadnanyja Nacyi i Druhi front. I adkryŭsia jon nia ŭ červieni 1944 hodu ŭ Narmandyi, jak pišuć u padručnikach, a ŭ čas bitvy pad Stalinhradam: tady brytancy pačali bambardziroŭki Niamieččyny, a razam z amerykancami — bitvu za Paŭnočnuju Afryku. U lipieni 1943-ha (išła Kurskaja bitva) jany byli na Sycylii. A praz dva miesiacy Italija kapitulavała, i Hitler musiŭ nakiravać na Apeninski paŭvostraŭ nie adnu dyviziju.

Razumiejučy falšyvaść tezisu «SSSR pieramoh Niamieččynu», jany sprabujuć padmianić jaho jašče adnym falšyvym tezisam: «Saviecki Sajuz zrabiŭ samy važki ŭkład u pieramohu nad Niamieččynaj». Na jakich vahach heta ŭzvažana i jakim metram heta źmierana? Musić, kolkaściu palehłych na toj vajnie. Ale heta vynik biazdarnaje palityki stalinskaha kiraŭnictva, jakoje addało niemcam terytoryju ad Biełastoku da Stalinhradu (hniłaja carskaja Rasieja dalej jak u Baranavičy ich nie puściła). Heta vynik biesčałaviečnych metadaŭ viadzieńnia vajny. SSSR tak i nia zmoh paličyć usich palehłych i zamučanych. Ci heta nie adznaka źniavažlivaha staŭleńnia da čałaviečaha žyćcia?

Stalinskija maršały («My za cienoj nie postoim») kłali na adnym kvadratnym kilametry vyzvalenaje terytoryi hetulki sałdataŭ, jak nivodnaja armija śvietu. A miljony pałonnych u pieršyja miesiacy vajny? A paniščanyja zahradatradami? A zabityja i spalenyja enkavedystami mirnyja žychary Biełarusi i Ŭkrainy? A miljony emihrantaŭ, jakich taksama zapisali ŭ niabožčyki?

Sioleta byŭ apošni ŭsplosk balšavickaha patryjatyzmu. Zrešty, jon zakranuŭ tolki viarchi hramadztva i tolki častku ŭdzielnikaŭ vajny. Čym dalej ad stalicy, tym mienš było šumu i čadu. Sotni tysiač hramadzian, nie mabilizavanych na ŭračystaści, byli zaniatyja inšym. Jany pazirali na nieba i ŭsłuchoŭvalisia ŭ meteaprahnozy: ci choć paciapleje, ci možna siejać i sadzić na leciščach i harodach?

Chałodnaja viasna pakazała, što naša kraina jašče nia vyjšła z epochi naturalnaje haspadarki, što zarobkaŭ na hodnaje žyćcio nie chapaje. Za 60 pavajennych hadoŭ my tak i nie dasiahnuli hałoŭnaje pieramohi — nad biednaściu.

Nastaje čas raźvitańnia z vajennym pakaleńniem, jakomu dziaržava tak i nie spłaciła daŭhi. Zastanucca tyja, pierad kim dziaržava vinavataja najbolš. Heta dzieci vajny. Tyja, kaho Stalin i načalnik hienštabu Žukaŭ zdali pad uładu nacystaŭ. Tyja, chto žyŭ u ziamlankach i karmiŭ vošy, chto ciahaŭ na sabie płuhi i barony, kab nie pamierci z hoładu… Im naležać medali za pakuty.

SSSR i jahonyja spadkajemcy nie lubili i nia lubiać uspaminać pra svaju vinu pierad narodam. Ale my pavinny niastomna nahadvać i pra tych, chto davioŭ da Biełastockaha katła, da Sieńnienskaj katastrofy braniatankavych vojskaŭ, da Traścianca i hieta… I pra toje, jak Stalin chacieŭ zaklučyć z Hitleram «novy Bieraściejski mir» dy zdać Biełaruś Niamieččynie. Kali naša hramadztva budzie pamiatać i dumać najpierš pra heta, tady sapraŭdy Biełaruś stanie dziaržavaju dla narodu Biełarusi.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0