Алесь Бяляцкі: Сітуацыя ў Беларусі цяпер самая трагічная і крытычная
Нобелеўскі лаўрэат Алесь Бяляцкі канстатуе: Беларусь перажывае самы змрочны перыяд сваёй найноўшай гісторыі — «самы трагічны час пасля Сталіна».
Праз тры месяцы пасля вызвалення Бяляцкі падчас сустрэчы ў Празе паставіў горкі дыягназ сучаснаму стану Беларусі, піша чэшскае выданне «Aktualne».
«Я быў высланы тры месяцы таму, гэта было супраць маёй волі. Аднойчы мяне разбудзілі а чацвёртай гадзіне раніцы. Мне завязалі вочы, надзелі кайданкі, і мы паехалі праз тэрыторыю на захад да польскай мяжы, дзе мяне, па сутнасці, выкінулі», — кажа ён і заўважае, што з-за гвалтоўнага і прымусовага выправаджвання Міжнародны крымінальны суд таксама пачаў крымінальны пераслед рэжыму Лукашэнкі.
«Многія людзі, якія захавалі сумленне, ведалі, што мы павінны настойваць на сваіх маральных каштоўнасцях. У Беларусі, на жаль, за апошнія 30 гадоў паступова сфармавалася вельмі жорсткая дыктатура. У 2020 годзе ў краіне прайшлі масавыя пратэсты, мэтай якіх была адстаўка Лукашэнкі і правядзенне справядлівых выбараў. Рэакцыяй рэжыму сталі масавыя допыты і рэпрэсіі», — згадвае Бяляцкі, які ў 2022 годзе стаў адным з трох лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі міру.
Канец праваабарончых арганізацый і журналістаў
Тысячы людзей пасля рэпрэсій апынуліся ў турмах, а ўсе праваабарончыя арганізацыі і незалежныя журналісты трапілі пад забарону. Яны былі вымушаныя спыніць сваю дзейнасць або пакінуць краіну; цяпер у Беларусі яны ўжо не могуць працаваць легальна, апісвае праваабаронца пужаючую сітуацыю ў краіне.
«У межах беларускага грамадства немагчыма дзейнічаць легальна, і рэпрэсіі, якія пачаліся ў 2021 годзе, усё яшчэ працягваюцца. Паводле нашага ўліку і звестак праваабаронцаў, у беларускіх турмах знаходзіцца не менш за 1 150 палітвязняў. Пастаянна ідуць новыя палітычныя працэсы, затрыманні і зняволенні, пры гэтым колькасць палітвязняў не змяншаецца», — папярэджвае ён.
У лютым гэтага года кампанія пераследу засяродзілася на культурніцкай супольнасці. Беларускі ПЭН-цэнтр быў абвешчаны экстрэмісцкай арганізацыяй, што азначае, што ўсе пісьменнікі і пісьменніцы, якія з'яўляюцца яго сябрамі, аўтаматычна лічацца ўдзельнікамі экстрэмісцкай групоўкі. Сярод сяброў арганізацыі ёсць і лаўрэатка яшчэ адной Нобелеўскай прэміі — па літаратуры — Святлана Алексіевіч.
У турму патрапілі некалькі заснавальнікаў незалежных выдавецтваў, якія выдавалі літаратуру на беларускай мове. Пераслед закрануў таксама перакладчыкаў і настаўнікаў, якія выкладаюць па-беларуску.
Паводле яго слоў, працягваецца таксама дэстабілізацыя краін-членаў ЕС, якія мяжуюць з Беларуссю, праз кіраваную нелегальную міграцыю, калі дзяржаўны апарат перапраўляе мігрантаў да межаў з Літвой, Польшчай і Латвіяй. Часткай гэтых правакацый з'яўляецца і масавы запуск шароў у бок польскай і літоўскай межаў, а таксама размяшчэнне расійскіх ракет і ядзернай зброі на беларускай тэрыторыі.
«Сітуацыя ў Беларусі цяпер самая трагічная і крытычная ў яе сучаснай гісторыі, верагодна, з часоў смерці Сталіна. Сотні тысяч беларусаў і беларусак з іншым меркаваннем мусілі пакінуць краіну», — кажа Бяляцкі.
Каментары