Siarhiej Makiej — pałkoŭnik zapasu Uzbrojenych Sił Respubliki Biełaruś. Jon napisaŭ vialikuju kolkaść piesień na vajskovuju tematyku. Hutarka.
Ciapier jaho tvory na biełaruskaj movie śpiavajuć praktyčna va ŭsich vajskovych čaściach krainy.
«Naša Niva»: Dzie Vy naradzilisia i raśli?
Siarhiej Makiej: U Vałožynie. Mienavita z hetych miaścin naš kłasik Vincent Dunin-Marcinkievič, sučasnyja paety Viktar Šnip, Aleś Pisaryk. Pieralik možna doŭžyć. Ja hanarusia tym, što naradziŭsia mienavita tam.
«NN»: Ź dziacinstva viedali, kim staniecie?
SM:
Vybaru prafiesii asabliva i nie było. Na ciapierašni momant nasielnictva Vałožyna składaje kala 14 tysiač, dyk voś ź ich 3—4 tysiačy — vajskoŭcy (byłyja i dziejučyja) i ich siemji. Moj los byŭ pradvyznačany.Asiarodździe paŭpłyvała. Užo ŭ dziciačym sadzie, kali mianie pytali: «Kim ty budzieš?», ja adkazvaŭ, što budu sałdatam. Baćka ŭ mianie byŭ vajskoŭcam, a maci 40 hadoŭ zahadvała biblijatekaj u vajskovaj čaści. Adnym z maich zachapleńniaŭ była žurnalistyka. Napisaŭ bolš za 300 publikacyj u roznych vydańniach. Kali ja byŭ kursantam, jaki atrymlivaŭ 28 rubloŭ, ja kožny miesiac žoncy ź dziciom adsyłaŭ 100 rubloŭ. Usie hetyja hrošy ja zarablaŭ dziakujučy tamu, što pisaŭ.
«NN»: Jakaja ŭ Vas adukacyja?
SM: Ja skončyŭ kamandny fakultet Čarapavieckaha vyšejšaha vajskovaha inžyniernaha vučylišča radyjoelektroniki. Pastupiŭ nie adrazu. Ja mieŭ vielmi surjoznuju traŭmu chrybta. Čatyry razy pastupaŭ u vajskovaje vučylišča.
Kali prachodziŭ miedkamisiju, doktar pahladzieŭ na mianie i skazaŭ: «Nieprydatny».Tady ja pastupiŭ u technikum suviazi ŭ Minsku, ale kožny hod padavaŭ dakumienty ŭ vajskovaje vučylišča. Na čaćviorty raz, kali ŭ mianie była apošniaja sproba, jak kažuć, «vyjści zamuž», bo da 21 hoda možna pastupać u vajskovaje vučylišča, a mnie było ŭžo 20, lekar advioŭ pozirk ubok i zrabiŭ vyhlad, nibyta mianie nie viedaje, i napisaŭ, što ja prydatny. Peŭna, paškadavaŭ.
«NN»: Ciapier z takim namahańniem chłopcy imknucca paźbiehnuć vojska, a ŭ Vas usio naadvarot.
SM: Ja šmat sustrakaŭsia z tymi ludźmi, jakija chacieli «adkasić» ad vojska, i z baćkami ich taksama sustrakaŭsia. Byli takija momanty, kali maci prychodziła i kazała: «Oj, u mianie synočak taki chvory, taki chvory, u jaho skalijoz pieršaj stupieni. Jon ničoha nie moža rabić, jamu śpina balić. Jon pamiraje, ojojojoj, vyzvalicie jaho ad słužby». U mianie było značna horš, i takija słovy, akramia ŭśmieški, ničoha nie vyklikajuć. Heta prosta zvyčajnaja lanota.
«NN»: Dziela čaho ŭ vojska išli Vy?
SM:
Dziela taho, kab niešta źmianić u lepšy bok. Chaj u svaim uzvodzie, rocie ci bataljonie, jakimi ja ŭ rozny čas kamandavaŭ, ci na bolš vysokich pasadach, jakija zajmaŭ. U mianie nie było mety atrymać lhoty ci inšuju vyhadu.Moža tamu ja dasłužyŭsia da pałkoŭnika, zvolniŭsia ŭ zapas, ale da hetaha času žyvu ŭ internacie, kvatera budujecca, ale jak chutka atrymaju klučy — nie viedaju.
«NN»: Vojska ŭ hramadstvie maje niepryvabny vobraz, niaŭžo ŭsio tak strašna?
SM: Treba viedać, što mocny ŭpłyŭ na mierkavańnie hramadstva maje rasijskaje vojska. Usie viedy hramadstva nakont armii zastalisia albo z časoŭ Savieckaha Sajuza, albo padpitvajucca z Rasii. U internecie asnoŭny patok infarmacyi pra armiju idzie z Rasii. Ale treba zrazumieć, što Rasija i Biełaruś — roznyja dziaržavy. I vojski ŭ ich roznyja.
«NN»: I jość niejkaje kardynalnaje adroźnieńnie?
SM: Tak, biezumoŭna jość, i pryčym vielmi mocnaje.
Heta vielmi bačna na sumiesnych vučeńniach. Pačynajučy ad dyscypliny i skančajučy jakaściu bajavoj padrychtoŭki. Na moj pohlad, u Biełarusi stan bajavoj padrychtoŭki i dyscyplina značna vyšejšyja. I adnosiny pamiž vajskoŭcami roźniacca. My całkam roznyja dziaržavy, i paraŭnoŭvać nielha.Niedarma kažuć, što pravapierajemnikam usiaho lepšaha z vojska Savieckaha Sajuzu źjaŭlajecca Biełaruś, a astatniaha — Rasija.
«NN»: Ciapier pra Vašu tvorčuju dziejnaść, z čaho ŭsio pačałosia?
SM: Jašče ŭ dziacinstvie skončyŭ muzyčnuju škołu, potym ihraŭ na bashitary ŭ školnym ansambli. Pieršuju svaju pieśniu napisaŭ pra kachańnie, kali mnie było tolki 14 hadoŭ.
«NN»: Jak Vy pryjšli da vajskovaj pieśni i razumieńnia taho, što jana pavinna być na biełaruskaj movie?
SM:
U vučyliščy ja ź pieršych dzion byŭ zapiavałam. Hołas u mianie mocny, jak kažuć — «kamandny», što vielmi dapamahała i ŭ kamandavańni, i ŭ śpievach.Kali ja byŭ kamandziram roty, nie curaŭsia i sam zapiavać. Išoŭ 1992 hod, źjaviłasia novaja dziaržava Biełaruś. I pierada mnoju paŭstała pytańnie: kali my biełarusy, dyk što my pavinny śpiavać u armiejskim šerahu? Zadaŭsia hetym pytańniem i pačaŭ šukać pieśni. Pajšoŭ u biblijateku, kab znajści tvory, jakija možna było b śpieć. Ale ničoha nie znajšoŭ. Tady vyrašyŭ pierakłaści niešta na biełaruskuju movu. Pierakładčyk ź mianie, jak vyśvietliłasia, nie vielmi dobry, i ničoha nie atrymałasia. Ale tema toj pieśni pakinuła ŭva mnie adbitak. Paśla ja staŭ pisać vieršy, potym i muzyku. Tak atrymałasia maja pieršaja biełaruskamoŭnaja strajavaja pieśnia.
«NN»: I jak jaje pryniali?
SM:
Kali na ahladzie ja jak kamandzir roty, idučy napieradzie šeraha, zaśpiavaŭ na biełaruskaj movie, a sałdaty vykanali prypieŭ, dyk hienierał, jaki stajaŭ na trybunie, ad niečakanaści i zachapleńnia navat płakaŭ.
NN: A jak u vojsku spravy ź inšymi formami ŭžyvańnia biełaruskaj movy?
SM: Toj, chto kaža, što ŭ našym vojsku jość niejkaja zabarona na biełaruskuju movu, nie źviartaje ŭvahi na toje, što, naprykład, padčas prysiahi pierad vačyma sałdata dva teksty na dźviuch movach.
I jon sam abiraje biełaruskuju movu ci ruskuju. Nichto nie zabaraniaje prymać prysiahu pa-biełarusku. Ale robiać heta adzinki.Akramia hetaha, źviarnicie ŭvahu na tyja ŭračystaści, jakija pravodzić Ministerstva abarony. Pačynajučy z parada. Arkiestr na jakoj movie vykonvaje pieśniu? Na biełaruskaj i vykonvaje.
«NN»: Heta bolš pra ŭračystyja mierapryjemstvy, a što tyčycca ŭnutranaha raskładu ci tych ža samych kamand, viadoma, što jany na biełaruskaj movie nie addajucca.
SM: Jość słoŭnik dla vajskoŭcaŭ. Moža być, tam nie ŭsio dakładna pierakładziena i jon nie ŭsim padabajecca, ale jon jość. Kali ja byŭ kamandziram roty, usio spravavodstva viałosia pa-biełarusku, a praz hoddruhi i va ŭsim bataljonie.
«NN»: Va ŭsim była Vaša inicyjatyva?
SM: Pieršapačatkovaja inicyjatyva była maja. I akramia hetaha — vialikaja i ciažkaja praca, kab usio pierakłaści. Na maim prykładzie kambat zaachvociŭ da hetaj spravy i inšych kamandziraŭ rot. Tak što zabarony na biełaruskuju movu ŭ vojsku nie było i niama.
«NN»: Na svaim šlachu biełaruskamoŭnych vajskoŭcaŭ Vy sustrakali?
SM: Sustrakaŭ, nie skažu, što ja taki adzin. Ujavicie sabie takuju karcinu: siadžu ja ŭ kabiniecie ź inšymi vajskoŭcami, razmaŭlaju na ruskaj movie, tut telefanuje mnie moj vialiki siabar Źmicier Sasnoŭski (kiraŭnik hurtu «Stary Olsa»), i ja pačynaju razmaŭlać ź im na biełaruskaj movie. U prysutnych heta vyklikaje ździŭleńnie, ale apošnim časam usio čaściej adčuvaŭ pavahu i padtrymku.
«NN»: Kolki ŭłasnych piesień majecie Vy?
SM: Kali razmova pra armiejskuju pieśniu, to dvanaccać. Chaciełasia b bolej. Ale vielmi ciažka pisać na adnu i tuju ž tematyku. A čamu b «Našaj Nivie» nie pravieści ŭ haziecie konkurs na samy lepšy vierš pra armiju?
«NN»: Vašy pieśni viedajuć i śpiavajuć u roznych vajskovych čaściach Biełarusi. Jakim čynam jany papularyzavalisia?
SM: Spačatku pisałasia dla roty. Paśla pačali prasić ź inšych padraździaleńniaŭ, dyk ja i tudy pačaŭ addavać. Peŭna, maje pieśni kranali. Ja nie imknusia pisać vykštałcona, niešta zakručvać, bo heta pieśnia vajskovaja i jana pavinna być zrazumiełaj i prostaj.
***
Siarhiej Makiej. Aficery
Kolki raz Vam kazali treba,
Kolki raz napierad išli,
A navokał u zorkach nieba
I abšar našaj rodnaj ziamli.
Aficery — zaŭždy aficery.
Nie čakajuć sabie ŭznaharod.
Niedarma aficeram davieryŭ
Los ziamli biełaruskaj narod.
My na Vas spadziajomsia i vierym,
Biełaruś našu bolš nie spalić.
Aficery — tamu Aficery,
Što za kraj rodny serca balić.
Aficery Biełarusi
Chto kazaŭ, aficery
Tolki robiać karjeru,
Słužbu sam nie adviedaŭ, nie stajaŭ u straju.
I biaskoncyja nočy,
I biassonnyja vočy,
Ŭsio addać vy hatovy za Radzimu svaju.
Rodny kut i biarozy,
Što rastuć kala chaty,
Nazaŭždy ŭ Vašym sercy, jak i ty, Biełaruś.
I nikomu, nikomu
Nie źniavažyć pahony,
Honar Vaš nie zaplamić ni vorah, ni chłus.
Aficery, aficery,
My da bolu ŭ sercy vierym,
Biełaruś nichto nie zmoža bolš spalić.
Aficery Biełarusi,
Chaj nichto Vas nie prymusić
Zdradzić rodnamu narodu i ziamli.
Spadary aficery,
Ci pany aficery,
Jak by chto ni nazvaŭ Vas, jak byvała nie raz,
Nazaŭždy zastanieciesia
Razam z našym narodam,
I narod Biełarusi budzie pomnić pra Vas.
I pad ściaham Ajčyny
Vy prymali prysiahu,
I na Vas, aficery, jak stahoddzi tamu,
Uskładajem nadziei,
Vami my hanarymsia,
Vierym, bolš my nie pojdziem
praz bol i sumu.
Aficery, aficery,
My da bolu ŭ sercy vierym,
Biełaruś nichto nie zmoža bolš spalić.
Aficery Biełarusi,
Chaj nichto Vas nie prymusić
Zdradzić rodnamu narodu i ziamli.
Ciapier čytajuć
Vychadcy z «Alfa» KDB Biełarusi zajmajuć kiraŭničyja pasady ŭ novym rasijskim supiersakretnym śpiecpadraździaleńni, pryznačanym dla zabojstvaŭ za miažoju
Kamientary