Biełaruskich architektaraŭ litaralna vyžyvajuć sa svajoj krainy, zmušajučy źjazdžać u Rasiju ci brać rasijskija zakazy na aŭtsorsinh.
U krainie zastajucca tolki niekvalifikavanyja kadry, zajaviŭ staršynia HA «Biełaruski sajuz architektaraŭ» Alaksandr Korbut.
Pra niespryjalnyja ŭmovy, u jakich vymušanyja siońnia pracavać biełaruskija architektary, A. Korbut raskazaŭ na forumie «Budaŭničy rynak Respubliki Biełaruś: prablemy i pierśpiektyvy». Pa słovach staršyni hramadskaha abjadnańnia, u 1991 hodzie ŭ Biełarusi było 12-14 tysiač prajektavalnikaŭ. Ich kolkaść nie pamianiałasia i siońnia, a abjom rabot vyras u 10 razoŭ. Pry hetym košt prajektnych rabot upaŭ u 2,5-3 razy.
«Kali my mieli 8-10 hadoŭ tamu košt prajektnych rabot ad 5 da 10 pracentaŭ ad koštu abjekta, to siońnia heta 1,5-2%. Usie najlepšyja rozumy, usie našy najlepšyja biełaruskija rozumy, jakich my tut vyhadavali, jany źjechali ŭ Rasiju. Im užo navat nie treba jechać tudy. Siońnia elektronnaja pošta dazvalaje nie jeździć u Maskvu, a siadzieć u Minsku i atrymlivać zakazy i hrošy adtul. Voś što nas turbuje. My vychoŭvajem prafiesijnyja kadry, a što my siońnia majem? My majem siońnia sumnuju karcinu. Siońnia kadravy hoład. Siońnia ŭ prajektnych instytutach časta navat niama vysokakvalifikavanych kadraŭ. Nichto nie choča iści ŭ prafiesiju. Strašna kryŭdna, kali my bačym na 8-m kanale biahučy radok, što ekskavatarščyku prapanujuć 8-9 miljonaŭ, a architektaru — 4-5 miljonaŭ. Heta inžynier, kanstruktar. Voś dzie treba šukać karani prablemy, voś što treba terminova refarmavać, inakš padzieńnie ŭzroŭniu prafiesijanalizmu moža pryvieści da niezvarotnych nastupstvaŭ», — paskardziŭsia Alaksandr Korbut. Miž tym, pa słovach staršyni Biełaruskaha sajuza architektaraŭ, Ministerstva architektury i budaŭnictva, a taksama inšyja dziaržorhany, zamiest taho kab realna vyrašać prablemy, časta stvarajuć novyja. Tak, naprykład, adbyłosia z ukazam prezidenta №26, jaki ŭvioŭ niepradumanuju atestacyju prajektnych pasłuh. Nie admaŭlajučy taho, što atestacyja patrebnaja i što čas navodzić paradak na rynku, A. Korbut adznačyŭ, što dakumient byŭ padrychtavany śpiecham, biez uliku mierkavańnia samich architektaraŭ.
«My ličym, što prafiesijanalizm architektara, prajektavalnika, inžyniera pavinien stać kutnim kamieniem luboj atestacyi, budzie heta atestacyja jurydyčnych abo fizičnych asob.
My vystupajem za toje, kab była atestacyja i adkaznaść fizičnych asob», — zajaviŭ kiraŭnik Sajuza architektaraŭ.
Na jaho dumku, na rynku prajektnych pasłuh adkaznaść pavinnaja być piersanalnaja, piersanifikavanaja, bo heta asnovatvorny pryncyp va ŭsim śviecie. Hetym šlacham siońnia iduć u Rasii, Kazachstanie, Ukrainie, pryčym bolš chutkimi tempami, čym Biełaruś. Adnak piersanalnuju adkaznaść nielha ŭvieści, kali jana nie budzie padmacavanaja strachavańniem ryzyk prajektnych pasłuh, pryčym abaviazkovym strachavańniem. Ale, jak zajaviŭ A. Korbut, hetaje pytańnie ŭ dziaržavie navat nie prapracoŭvajecca. «Nam byŭ list u Sajuz architektaraŭ ad Biełdziaržstracha z prapanovaj zrabić kruhły stoł, sabracca i abmierkavać hetuju temu. My adkazali, ale ŭsie prapanovy zaviśli na ŭzroŭni Ministerstva architektury i budaŭnictva», — kaža Alaksandr Korbut.
Pavodle jaho słovaŭ, sajuz padtrymaŭ prapanovu ministerstva ab tym, kab na rynku prajektnych pasłuh isnavała adkaznaść jurydyčnych asob.
«Heta taksama prysutničaje ŭ Amierycy, Vialikabrytanii, ale tam paralelna isnuje adkaznaść jak jurydyčnych, tak i fizičnych asob. Tamu my padtrymali prapanovu Ministerstva, kab była atestacyja i jurydyčnych asob, my nie bačym tut vialikich supiarečnaściaŭ. Ale ŭ dadzienaj situacyi my ŭbačyli tyja niedachopy, kali kolkasnyja pakazčyki stali hałoŭnymi pry atestacyi jurydyčnych asobaŭ», — aburyŭsia A.Korbut.
Tak, naprykład, adnoj z abaviazkovych umovaŭ prachodžańnia čamuści staŭ abarot pradpryjemstva, jaki za hod pavinien skłaści 100 tysiač bazavych vieličyń.
«Čamu 100 tysiač bazavych vieličyń? Čamu nie ŭziali 120 abo 121, u čym pryčyna? Čamu, adkul hetyja ličby? Čamu abarot pradpryjemstva staŭ hałoŭnym u atestacyi, kali prafiesijanalizm na pieršym miescy pavinien być? Najaŭnaść prafiesijnych, atestavanych śpiecyjalistaŭ, jakija pracujuć na hetym pradpryjemstvie, a nie kolkasny pakazčyk», — ździŭlaŭsia na forumie staršynia Sajuza architektaraŭ.
Anałahičnaje nierazumieńnie vyklikała patrabavańnie taho, što vykanańnie prajektnych rabot ułasnymi siłami arhanizacyi pavinnaje składać nie mienš za 80%.
«Siońnia ŭvieś śviet idzie vuzkaj śpiecyjalizacyjaj, padvyšajučy jakaść praz vuzkuju śpiecyjalizacyju, my siońnia stvarajem u abaviazkovym paradku šmathrannyja kałhasy, u jakich pavinna być usio, ad vytvorčaści cehły da svaich architektaraŭ i inžynieraŭ. Siońnia ŭ śviecie paŭstaje stolki novych technałohij, kali niemahčyma ŭsio samim rabić. I zamiest taho, kab addavać hetyja technałohii na aŭtsorsinh śpiecyjalistam, my pavinnyja ŭsio rabić sami», — aburyŭsia A. Korbut.
Niezrazumieła taksama, navošta i čamu ŭłady skasavali subpadrady ŭ prajektnych arhanizacyjach.
«Ci ŭviali taki pakazčyk, što jurydyčnaja asoba moža brać na damovu padradu nie bolš za 10% ad abjomu svaich rabot. Čamu nielha? Uvieś śviet na znakavyja abjekty stvaraje časovyja kalektyvy, dzie źbirajucca najlepšyja prajektavalniki, najlepšyja inžyniery. A nam heta zabaraniajuć», — zajaviŭ A.Korbut.
Na dumku staršyni sajuza, zamiest taho kab vyrašać nadumanyja prablemy, treba skancentravacca na realnych, inakš niezvarotnych nastupstvaŭ nie paźbiehnuć. Na pretenzii A. Korbuta namieśnik ministra architektury i budaŭnictva Alaksandr Sidaraŭ adkazaŭ, što ministerstva pačuła mierkavańnie Sajuza architektaraŭ, i abjomnyja pakazčyki z kryteraŭ atestacyi ŭžo vyklučanyja.
Što da inšych pretenzij architektaraŭ, to i tut «ministerstva nastrojenaje na dyjałoh i kanstruktyŭny padychod», zajaviŭ Alaksandr Sidaraŭ.
Ciapier čytajuć
«Uśviedamlaju, što mahu stać pieršaj biełaruskaj, jakaja naviedaje ŭsie krainy śvietu». Padarožnica ź Minska razmaŭlaje na 8 movach i maryć pražyć 200 hadoŭ
Kamientary