«Uśviedamlaju, što mahu stać pieršaj biełaruskaj, jakaja naviedaje ŭsie krainy śvietu». Padarožnica ź Minska razmaŭlaje na 8 movach i maryć pražyć 200 hadoŭ

— Vas možna nazvać prafiesijnaj padarožnicaj?

— Ja b dakładna nie nazvała siabie tak. Heta nie praca i nikoli nie było sposabam zarobku. Ja nie viała błohaŭ i nie razhladała padarožžy jak prafiesiju. Dla mianie daroha — heta sposab zrazumieć śviet i historyju. Usie maje pajezdki vielmi staranna spłanavanyja: pa časie, maršrutach, łahistycy i mahčymaściach. Mienavita za košt płanavańnia mnie ŭdajecca naviedvać vialikuju kolkaść krain.

Paśla pandemii ŭ mianie adbyŭsia ŭnutrany pierałom. U toj momant ja jasna ŭśviadomiła: kali ŭsio adkładać na potym, to ničoha nie spraŭdzicca. Tamu stała inakš stavicca da času i zahadzia płanavać toje, što dla mianie sapraŭdy važna.

Pavialičyć

— Ci praŭda, što vy viedajecie vosiem moŭ? Jak vy ich zasvoili? Heta supierzdolnaść?

— Ja razmaŭlaju na ruskaj, biełaruskaj, anhlijskaj, polskaj, tureckaj, ispanskaj, italjanskaj i francuzskaj movach. Zaraz ja vyvučaju partuhalskuju, a ŭ budučyni płanuju niamieckuju. Ja nie liču heta supierzdolnaściu. Tak moža praktyčna kožny. Movy nikoli nie davalisia mnie lohka.

Niekatoryja, naprykład, ispanskaja, italjanskaja i francuzskaja, adnosiacca da adnoj moŭnaj hrupy. Kali ty ŭžo vyvučyŭ adnu movu z hrupy, astatnija sapraŭdy dajucca krychu lahčej. Samaj składanaj dla mianie akazałasia francuzskaja — z-za fanietyki i niuansaŭ hramatyki.

U mianie jość svaja sistema. Spačatku — samastojnaja praca i hramatyka, zatym zaniatki z vykładčykam abo ŭ hrupie. Samy efiektyŭny etap — heta pajezdka ŭ krainu-nośbit i navučańnie ŭ moŭnaj škole na intensiŭnym kursie. U takoj situacyi ŭ ciabie prosta niama inšaha vyjścia, akramia jak havaryć.

Dla mianie važna spačatku zrazumieć strukturu movy. Kali hramatyka vybudavana pravilna, navat pry praciahłym pierapynku mova davoli chutka adnaŭlajecca.

Pavialičyć

— Kolki krain vy ŭžo naviedali? Ci jość taja, kudy vam chaciełasia b viarnucca znoŭ?

— Na hety momant ja naviedała 161 krainu. Maja ŭlubionaja — Filipiny. Ja zakachałasia ŭ jaje ź pieršaha vizitu, u pieršuju čarhu praź ludziej. Jany vielmi adkrytyja, spahadlivyja i dobrazyčlivyja, jak byccam u ich unutry pastajanna śviecić sonca. Tam lohka kamunikavać, i ja ź vialikim zadavalnieńniem viarnułasia b tudy znoŭ.

— Ci traplali vy ŭ niazručnyja abo zabaŭnyja situacyi, źviazanyja ź inšaj kulturaj?

— Tak, viadoma, i davoli časta. Naprykład, u krainach Paŭdniova-Uschodniaj Azii mianie spačatku mocna vybivaŭ z kalainy zusim inšy rytm žyćcia. U zachodniaj kultury my pryzvyčailisia da chutkaści i efiektyŭnaści — kali niešta treba vyrašyć, to chutka. A ŭ budyjskich krainach ciarpieńnie — heta nie prosta rysa charaktaru, a praktyčna fiłasofija žyćcia. Ty možaš kudyści śpiašacca, spaźniacca, niervavacca, a vakoł nichto nie razumieje, čamu ty naohuł pieražyvaješ. Usio robicca spakojna, pavolna, bieź mituśni. Spačatku heta ŭvodzić u stupar, potym razdražniaje, a zatym ty prosta vymušany adaptavacca i pryniać hety rytm.

U Afrycy ŭ mianie taksama byli situacyi, źviazanyja z paniaćciem času. Kali tabie kažuć, što daroha zojmie 30 chvilin, heta lohka moža pieratvarycca ŭ try hadziny. Kali kažuć «hadzina» — treba być hatovym i da piaci. Spačatku heta padajecca absurdnym, ale z časam ty pačynaješ usprymać heta jak častku kultury i prosta zakładaješ inšy maštab čakańniaŭ.

Pavialičyć

— Ci davodziłasia vam traplać u niebiaśpiečnyja incydenty za miažoj?

— Časam uźnikali napružanyja momanty, jak u luboha padarožnika. Naprykład, u niekatorych rajonach Afryki lepš być vielmi aściarožnym, asabliva kali ty padarožničaješ adzin. U mianie była adna drennaja situacyja ŭ Nihieryi, ale ŭsio abyšłosia.

Važna razumieć, što isnujuć rajony — truščoby, favieły, niadobranadziejnyja kvartały, — kudy lepš nie zachodzić naŭmysna.

Ja liču, što mnohaje vyrašaje kamunikacyja i ŭmieńnie znachodzić ahulnuju movu ź ludźmi. Ale pry hetym ćviarozy rozum i aściarožnaść nichto nie admianiaŭ: nie hulać paśla zachodu sonca, nie demanstravać kaštoŭnyja rečy i nie ihnaravać miascovyja praviły.

Pavialičyć

— Vy zajmajeciesia adzinaborstvami, kab zdoleć abaranicca ad niebiaśpiek u darozie?

— Ja zajmajusia kikboksinham, tajboksinham i džyu-džytsu, tamu što liču, što dla dziaŭčat adzinaborstvy navat važniejšyja, čym dla mužčyn. Na žal, mienavita žančyny čaściej stanoviacca achviarami hvałtu abo napadaŭ. U mužčyn ź dziacinstva jość dośvied fizičnaha ŭzajemadziejańnia — chłopčyki bjucca, šturchajucca, razumiejuć svaje mahčymaści i miežy. U dziaŭčynak takoha dośviedu zvyčajna niama.

Dla mianie treniroŭki — heta nie pra ahresiju i nie pra žadańnie kahości pieramahčy, a pra fizičny bałans, dyscyplinu i ŭnutranuju ŭpeŭnienaść. Žančyna akazvajecca ŭraźlivaj nie tamu, što jana fizična słabiejšaja, a tamu što nie razumieje, jak reahavać u stresavaj situacyi, jak ruchacca, jak trymać dystancyju. Adzinaborstvy dajuć nie stolki pryjomy, kolki adčuvańnie siabie ŭ prastory i ŭpeŭnienaść, jakuju vielmi dobra sčytvajuć navakolnyja.

Na ščaście, mnie pakul nie davodziłasia vykarystoŭvać hetyja navyki ŭ surjoznych kanfliktnych situacyjach. Adziny vypadak byŭ źviazany z kradziažom — u Barsiełonie.

Pavialičyć

— Samaja śmiełaja avantura ŭ vašym žyćci?

— Samo rašeńnie naviedać usie krainy śvietu — užo avantura. Heta šlach z padjomami, padzieńniami, adkatami i vialikaj kolkaściu składanaściaŭ. Heta nie śviatočny adpačynak, a surjoznaje vyprabavańnie dla rozumu i cieła, tamu što kožny dzień davodzicca sutykacca z tym, da čaho ty nie pryvyk. Pastajanna ŭźnikajuć novyja pytańni i fors-mažory, płany mianiajucca, źjaŭlajucca novyja zadačy.

— Jakija łajfchaki palahčajuć vam padarožžy?

— Samaje prostaje — ja zaŭsiody padarožničaju tolki z ručnoj pakłažaj. U joj u mianie bazavy pradumany nabor: dakumienty, telefon, zaradnyja pryłady, minimalny nabor adzieńnia, jaki možna kambinavać, i srodki hihijeny.

Hetaha minimumu bolš čym chapaje. Mnie ščyra niezrazumieła, navošta zdavać bahaž, tracić čas na rehistracyju, a potym čakać jaho pa prylocie biez harantyj. Pa-pieršaje, amal u luboj krainie pry nieabchodnaści možna niešta dakupić. Pa-druhoje, adsutnaść lišnich rečaŭ mocna spraščaje łahistyku: ty nie pryviazany da bahažu, nie traciš čas u aeraportach.

U 90% vypadkaŭ možna zarehistravacca anłajn navat u krainach ź mienš raźvitaj infrastrukturaj. Ty vychodziš z samalota i adrazu praciahvaješ šlach. Akramia taho, padarožžy ŭlehcy — našmat ekanamičniej.

Pavialičyć

— Voś, darečy, ci zastavalisia vy kali-niebudź za miažoj biez hrošaj?

— Całkam biez hrošaj — nie. Ale byvali situacyi, kali srodki mahli być niedastupnyja: praz kradziažy abo asablivaści miascovych płaciežnych sistem. U niekatorych krainach niemahčyma karystacca bankaŭskimi kartami, i biez najaŭnych byvaje składana.

Tamu ja zaŭsiody pradumvaju finansavuju biaśpieku zahadzia: dzie lepš mieć najaŭnyja, dzie — karty, jak raźmierkavać hrošy, kab nie zachoŭvać usio ŭ adnym miescy.

Pavialičyć

Telefon u padarožžach — heta asobnaja tema, tamu što heta srodak suviazi i navihacyi, i jaho strata moža stvaryć surjoznyja prablemy. Ja našu telefon na łancužku, vykarystoŭvaju čachoł z kolcam i dadatkovy trymalnik na kiść. Navat u natoŭpie abo transparcie telefon zaŭsiody zamacavany i zastajecca pad kantrolem.

— Ci davodziłasia kali-niebudź sustrakacca z ekzatyčnymi dzikimi žyviołami ŭ pryrodzie?

— Tak, za hady padarožžaŭ mnie daviałosia sustrakacca ź dzikimi žyviołami ŭ ich naturalnym asiarodździ — i na sušy, i ŭ vadzie. Heta byli lvy, krakadziły, hijeny, źmiei, uklučajučy kobraŭ, a taksama mnostva nasiakomych, pavukoŭ i skarpijonaŭ. Byli i marskija žyvioły — skaty, marskija kociki, jakija, darečy, mohuć być davoli ahresiŭnymi, niahledziačy na vonkavuju «miłatu».

Azirajučysia nazad, ja razumieju, što mnohaje z hetaha ja b bolš nie paŭtaryła. U pačatku padarožžaŭ zdajecca, što kali ŭsio skončyłasia dobra, značyć, heta było biaśpiečna. Kali ty małady i poŭny entuzijazmu, jość adčuvańnie, što z taboj ničoha nie zdarycca. Ale dzikija žyvioły — heta nie turystyčnaje šou.

Akramia žyvioł isnujuć i niebiaśpiečnyja chvaroby. Adnoj ź ich zastajecca malaryja. Heta nie niešta ekzatyčnaje ci redkaje, a całkam realnaja ryzyka ŭ peŭnych krainach, asabliva ŭ trapičnych zonach.

Pavialičyć

Dla mianie bazavyja miery — heta zakrytaje adzieńnie ŭ viačerni čas, vykarystańnie repielentaŭ i maskitnych sietak. A lepš naohuł uviečary nie vychodzić bieź nieabchodnaści.

— Ci adčuvajecie vy siabie ŭnikalnym čałaviekam?

— Ščyra kažučy, nie. Ja davoli časta byvaju ŭ asiarodździ daśledčykaŭ i ŭdzielnikaŭ ekśpiedycyj — ludziej, jakija byli nie prosta ŭ krainach, a ŭ samych addalenych i ciažkadastupnych rehijonach śvietu, pierasiakali akijany, pracavali ŭ ekstremalnych umovach i bačyli śviet takim, jakim jaho nie pakazvajuć u filmach.

Pobač z takimi ludźmi vielmi chutka razumieješ, što padarožžy — heta nie pra pryhožyja karcinki, a pra situacyi, dzie niama scenaryja, niama dublaŭ i niama mahčymaści «vyklučyć kamieru». Heta kino, jakoje adbyvajecca ŭ realnym žyćci, i ŭ jakim ty sam pavinien znachodzić rašeńni.

Pavialičyć

Jość padarožniki, jakija ŭkładvajuć ułasnyja srodki ŭ budaŭnictva škoł u addalenych rehijonach, dzie dzieci inakš nie atrymali b adukacyju. Jość ludzi, jakija dapamahajuć arhanizoŭvać miedycynskuju dapamohu tam, dzie niama dostupu da balnic. Jość tyja, chto pieršymi pryjazdžajuć u rehijony paśla stychijnych biedstvaŭ i dapamahajuć na miescy — nie dziela publičnaści, a tamu što inakš nie mohuć.

Na fonie takich ludziej vielmi składana kazać pra ŭłasnuju ŭnikalnaść. Chutčej uźnikaje pačućcio pavahi i razumieńnie taho, što śviet trymajecca mienavita na takich cichich, ale vielmi mocnych ludziach.

— Samaje strašnaje miesca, jakoje vy bačyli?

— Dla mianie heta nie kankretnaje miesca, a dośvied padarožžaŭ pa krainach, jakija pieražyli vajnu abo surjoznyja razbureńni.

Z adnaho boku, ty pryjazdžaješ jak padarožnik i hladziš architekturu, histaryčnyja pomniki, harady ź cikavaj kulturaj i historyjaj. Ź inšaha — pastajanna sutykaješsia sa śladami razbureńniaŭ: paškodžanyja budynki, pustyja kvartały, infrastruktura, jakaja jašče nie adnaviłasia. Ty razumieješ, što heta nie dekaracyi i nie minułaje, a čyjości realnaje žyćcio, jakoje było pierapyniena abo źmieniena nazaŭždy.

U takija momanty ŭźnikaje ŭnutrany kanflikt: ci etyčna być turystam u krainie, dzie ludziam usio jašče ciažka? Ci nie źjaŭlajecca heta niečym niapravilnym abo niedarečnym? U mianie taksama ŭźnikali takija sumnievy.

Pavialičyć

Pry hetym turyzm u padobnych krainach moža adyhryvać i stanoŭčuju rolu. Ludzi, jakija pryjazdžajuć, padtrymlivajuć miascovuju ekanomiku, mały biznes i siemji, jakija sprabujuć adnavić narmalnaje žyćcio.

Dla mianie hałoŭny pryncyp — heta pavaha: nie pieratvarać čužuju trahiedyju ŭ atrakcyjon, nie šukać vostrych adčuvańniaŭ i nie fatahrafavać razbureńni dziela efiektnych kadraŭ.

Hety dośvied vučyć šanavać stabilnaść, biaśpieku i prostyja rečy, jakija ŭ paśpiachovych krainach časta ŭsprymajucca jak naležnaje.

— Čym vy lubicie zajmacca ŭ volny ad padarožžaŭ čas?

— Mnie važna zachoŭvać bałans pamiž aktyŭnaściu i adnaŭleńniem. Ja lublu čytać — u asnoŭnym litaraturu, źviazanuju z myśleńniem, zdaroŭjem, budovaj čałavieka i tym, jak pracuje arhanizm.

Vialikuju rolu ŭ maim žyćci adyhryvaje sport i ruch: heta i adzinaborstvy, i tenis, i ahulnaja fizičnaja aktyŭnaść.

Pavialičyć

Muzyka taksama zastajecca važnaj častkaj majho žyćcia. Zaraz heta ŭžo nie pra navučańnie (ja skončyła muzyčnuju škołu), a chutčej pra asabistuju prastoru.

Akramia taho, mnie važna časam być u cišyni i biez pastajannaha patoku ŭražańniaŭ. Paśla vielizarnaj kolkaści pajezdak, źmieny krain, kultur i ludziej ja caniu mahčymaść prosta padumać i asensavać pieražytaje.

— Vaša kniha ŭžo skončana?

— Kniha «Jak pražyć 200 hadoŭ» pakul nie hatovaja, i ja nie śpiašajusia ź jaje zaviaršeńniem, u tym liku tamu što mnohija nazirańni buduć dapoŭnienyja paśla zaviaršeńnia majho padarožža pa ŭsich krainach śvietu.

Heta nie brašura z abiacańniami i nie fantazija pra bieśśmiarotnaść. Chutčej, heta razvažańnie pra zdaroŭje, daŭhalećcie i jakaść žyćcia — pra toje, jak čałaviek moža daŭžej zastavacca aktyŭnym, jasnym i fizična ŭstojlivym.

Heta pytańnie nie stolki pra «mahičnuju ličbu», kolki pra toje, što my nazyvajem žyćciom. Kali čałaviek žyvie 200 hadoŭ, ale značnuju častku hetaha času pravodzić u ciažkaj chvarobie, — heta nie toj vynik, da jakoha varta imknucca. Ja padzialaju dva paniaćci: praciahłaść žyćcia i praciahłaść aktyŭnaha, jakasnaha žyćcia.

Kali pačynaješ hladzieć na praciahłaść žyćcia jak na sistemu, razumieješ, što ludzi «zharajuć» nie ad uzrostu jak takoha, a ad nazapašvańnia paškodžańniaŭ i ad taho, što arhanizm usio horš spraŭlajecca z adnaŭleńniem.

Pavialičyć

Pytańnie «200 hadoŭ» dla mianie ŭpirajecca ŭ inšaje: nakolki mocna navuka dapamoža zapavolić nazapašvańnie hetych paškodžańniaŭ i palepšyć pracesy adnaŭleńnia. Užo ciapier źjaŭlajucca technałohii, jakija dazvalajuć raniej dyjahnastavać ryzyki, dakładniej padbirać prafiłaktyku, lepš kantralavać chraničnyja pracesy i daŭžej zachoŭvać zdaroŭje sasudaŭ, mozhu i myšcaŭ.

Ja nie kažu, što zaŭtra ŭsie buduć žyć 200 hadoŭ. Ale ja liču, što ŭ najbližejšyja 10—20 hadoŭ my ŭbačym zaŭvažny zruch u praktycy. U tym, što čałaviek budzie kiravać svaim zdaroŭjem nie tady, kali ŭžo drenna, a zahadzia.

— U takim vypadku, jakija sposaby žyć daŭžej vy praktykujecie?

— Dla mianie heta bazavyja rečy: čystaja vada, paŭnavartasny son, ruch, fizičnaja aktyŭnaść i charčavańnie. Heta nie pra ekstremalnyja mietady, a pra sistemny padychod da žyćcia.

— Ci nie chaciełasia vam kali-niebudź zatrymacca i spynić šlach?

— Tak, asabliva vostra hetaje adčuvańnie źjaviłasia paśla taho, jak ja naviedała bolš za 140 krain. U niejki momant kolkaść uražańniaŭ pierastaje być prosta natchnialnaj. Ty pačynaješ bačyć nie tolki pryhažość śvietu, ale i jaho druhi bok — razburanyja harady, biednaść, złamanyja losy, nastupstvy vojnaŭ i katastrof.

Spačatku ty ŭsprymaješ heta jak častku dośviedu. Ale z časam razumieješ, što ty tut prajezdam, a ludzi vakoł žyvuć u hetaj rečaisnaści kožny dzień. Uźnikaje adčuvańnie, što tabie składana radavacca pajezdcy, bo vakoł zanadta šmat bolu. Heta ŭžo nie «adkryćcio novych miescaŭ», a sutyknieńnie z realnaściu.

Tady ŭźnikaje žadańnie spynicca — nie ŭ sensie nazaŭždy spynić padarožžy, a zrabić paŭzu.

Pavialičyć

Z časam ja zrazumieła, što spynieńnie — heta nie słabaść i nie admova ad šlachu, a nieabchodnaść.

U kančatkovym vyniku ja ŭśviedamlaju, što, chutčej za ŭsio, stanu pieršaj biełaruskaj žančynaj, jakaja naviedaje ŭsie krainy śvietu. Ale dla mianie heta nikoli nie było samametaj.

Samaje hałoŭnaje, što ja vyniesła z hetaha šlachu, — heta razumieńnie kaštoŭnaści ruciny i stabilnaści. Heta raskoša. Raskoša, jakuju my časta nie zaŭvažajem, bo ŭsprymajem jak naležnaje.

Kali ty bačyš śviet całkam, pačynaješ razumieć, što našy prodki zapłacili vielmi vysokuju canu za mahčymaść žyć u paradku, kamforcie i adnosnaj stabilnaści.

Paśla takoha dośviedu kamfort pierastaje być čymści samim saboj zrazumiełym. I, badaj, heta adno z samych važnych adkryćciaŭ, jakija ja zrabiła za ŭvieś hety čas.

• 12
• 6
• 1
• 5
• 2
• 0
• 0
• 1