U kalidorach ułady ŭśviedamlajuć, što ŭ ekanomicy isnujuć surjoznyja prablemy, i z hetym nieabchodna niešta rabić. Pavodle infarmacyi internet-haziety Naviny.by, urad zaćvierdziŭ u žniŭni dadatkovyja miery da letašniaha płanu pa strukturnym refarmavańni ekanomiki.
Što źbirajucca zrabić biełaruskija ŭłady? Ci ŭdasca ŭradu likvidavać pieršapryčyny tych prablem, ź jakimi sutyknułasia nacyjanalnaja ekanomika? Adkazy na hetyja i inšyja pytańni my šukali razam ź niezaležnymi ekśpiertami.
Novy płan urada
Nahadajem, vosieńniu minułaha hoda ŭrad i Nacyjanalny bank zaćvierdzili Płan sumiesnych dziejańniaŭ pa strukturnym refarmavańni ekanomiki. Vosieński dakumient, jak tłumačyŭ kala hoda tamu Minfin, byŭ raspracavany ŭ suviazi z tym, što ŭ ekanomicy «pahroźlivymi tempami narastali dysbałansy». Kab likvidavać ich i źnizić usio bolšy cisk na zołatavalutnyja reziervy, ułady z vosieni 2013 pravodzili palityku pa abmiežavańni dziaržvydatkaŭ i źnižeńnia tempaŭ kredytavańnia ekanomiki.
Adnak viasnoj hetaha hoda ŭradavym viedamstvam stała vidavočna, što nieabchodna prymać bolš rašučyja kroki dla pavyšeńnia efiektyŭnaści ekanomiki. Nieŭzabavie paśla hetaha (mahčyma, z padačy ŭrada) Alaksandr Łukašenka ahučyŭ u Avalnaj zale kurs na «novuju ekanamičnuju palityku». Z tych časoŭ dziaržorhany, jakija znachodziacca ŭ padparadkavańni Saŭmina, stali rychtavać novy płan mierapryjemstvaŭ pa refarmavańni ekanomiki.
Jak udałosia vyśvietlić internet-haziecie Naviny.by, u žniŭni ŭrad zaćvierdziŭ Płan mier pa zbałansavanym raźvićci ekanomiki na 2014-2015 hh. Što pryncypova novaha ŭ im u paraŭnańni z padobnym dakumientam, pryniatym uvosień 2013?
Dla nasielnictva budzie cikava daviedacca zadaču, jakaja stavicca ŭ častcy pavieličeńnia taryfaŭ na žyllova-kamunalnyja pasłuhi. Urad płanuje, što całkam kampiensavać vydatki na akazańnie takich pasłuh nasielnictva stanie ŭ 2017 hodzie. Darečy, u pieršym kvartale biahučaha hoda nasielnictva, pa dadzienych Ministerstva žyllova-kamunalnaj haspadarki, pokryva ustalavanymi taryfami kala čverci koštu kamunalnych pasłuh.
Dla zabieśpiačeńnia zbałansavanaha raźvićcia ekanomiki ŭrad stavić zadaču zabiaśpiečyć dadatnaje salda handlovaha bałansu ŭ 2014-2015 hh. na ŭzroŭni nie mienš jak 0,1% VUP. Darečy, u biahučym hodzie heta zadača vykonvajecca. Zabiaśpiečyć dadatnaje salda sioleta ŭdałosia dziakujučy tamu, što šerah impartajomistych halin biełaruskaj pramysłovaści (u pryvatnaści, mašynabudavańnie) źniziŭ abjomy vytvorčaści. Jak vynik, skaracilisia abjomy impartu, i heta stanoŭča adbiłasia na stanie zamiežnaha handlu Biełarusi.
Zbałansavanaje raźvićcio biełaruskaj ekanomiki ŭ apošnija hady mocna zaležyć ad mahčymaści krainy raźličvacca pa pazykach, płaciažy pa jakich vyličajucca ŭ miljardach dalaraŭ. Tamu łahična, što miery, jakija tyčacca pahašeńnia doŭhu, znajšli adlustravańnie ŭ novym płanie uładaŭ.
Pavodle infarmacyi Naviny.by, žnivieński płan ŭrada praduhledžvaje, što vyvaznyja myty na naftapradukty (u pamiery 1,5 młrd dalaraŭ), jakija Biełaruś u 2015 hodzie zmoža zaličyć u svoj biudžet, buduć skiravanyja na pahašeńnie dziaržaŭnaj pazyki.
Akramia hetaha, miarkujecca, što na pahašeńnie dziaržaŭnaj pazyki mohuć być pryciahnutyja srodki za košt raźmiaščeńnia na źniešnich rynkach novych vypuskaŭ dziaržablihacyj, a taksama z dapamohaj prodažu kamiercyjnym bankam valutnych dziaržablihacyj.
Uvohule, krynicy finansavańnia zbałansavanaha ekanamičnaha raźvićcia ŭ 2014-2015 hh. zrazumiełyja. Srodki ad naftapošlinaŭ plus novyja pazyki na źniešnim i ŭnutranym rynkach dazvolać, jak miarkujuć ułady, źvieści kancy z kancami i zabiaśpiečyć ekanamičnuju stabilnaść u krainie.
Zrešty, nichto ź biełaruskich ekanamistaŭ siońnia i nie sumniajecca ŭ tym, što najbližejšy hod projdzie ŭ krainie bieź finansavaj prablemaŭ — da prezidenckich vybaraŭ, jakija zapłanavany na vosień 2015 hoda, ekanamičnyja kryzisy ŭ krainie niemahčyma sabie ŭjavić.
Kudy mienš jasnaści z «novaj ekanamičnaj palitykaj», jakuju ŭłady abviaścili viasnoj hetaha hoda i ŭžo stali kankretyzavać na papiery — u pryniatym žnivieńskim Płanie mier pa zbałansavanym raźvićci ekanomiki.
Kaśmietyčny ramont isnujučaj madeli
U pryniatym płanie ŭłady zakranajuć niekatoryja pryncypovyja pytańni, jakija tyčacca kiravańnia ekanomikaj. U pryvatnaści, praduhledžvajecca padzieł funkcyj dziaržavy jak rehulatara i ŭłaśnika.
Źmiešvańnie hetych funkcyj siońnia pryvodzić da taho, što halinovyja viedamstvy (jakija adkazvajuć za raźvićcio padviedamnych pradpryjemstvaŭ) zacikaŭleny ŭ padtrymcy dziaržpradpryjemstvaŭ u škodu pryvatnamu siektaru. Taki stan spraŭ nie dazvalaje raźvivacca kankurencyi ŭ halinach. Tamu sprobu ekanamičnych viedamstvaŭ padzialić funkcyi dziaržavy jak rehulatara i jak ŭłaśnika možna tolki vitać.
Jašče adna navacyja, jakuju prapanuje siońnia ŭrad ŭ pryniatym płanie - pierahlad miechanizmu akazańnia dziaržaŭnaj padtrymki. Ciapier u krainie isnuje mnostva dziaržprahram, efiektyŭnaść jakich navat u dziaržorhanach vyklikaje surjoznyja pytańni. Mała taho, pradpryjemstvy atrymlivajuć dziaržpadtrymku jašče i ŭ ramkach indyvidualnych rašeńniaŭ uładaŭ, što raspylaje i biez taho abmiežavanyja resursy biudžetu.
Uvohule, nizkaja addača ad dziaržinviestycyj razam ź biudžetnymi abmiežavańniami prymušaje ŭrad pierahladać miechanizm raźmierkavańnia dziaržaŭnych hrošaj.
Pa źviestkach Naviny.by, urad płanuje pieradać rašeńnie ab realizacyi dziaržaŭnych prahram u vyklučnuju kampietencyju kiraŭnika dziaržavy. Miarkujecca, što pieršaja asoba pavinna budzie vyznačyć pryjarytetnyja kirunki vykarystańnia najaŭnych dziaržaŭnych srodkaŭ, a ŭrad adkaža za techničnuju realizacyju rašeńniaŭ.
Akramia taho, ekanamičnyja ŭłady prapanujuć admovicca ad indyvidualnych formaŭ dziaržpadtrymki pradpryjemstvaŭ i dapamahać realnamu siektaru tolki na konkursnaj asnovie ŭ ramkach pryjarytetnych dziaržprahram, jakija vyznačyć dziaržava. U vyniku, jak čakajuć ekanamičnyja viedamstvy, efiektyŭnaść dziaržpadtrymki vyraście.
Mahčyma, hetaha ŭ niejkaj miery sapraŭdy ŭdasca damahčysia - za košt skaračeńnia dziaržprahram, šlacham abmiežavańnia pravoŭ dziaržpradpryjemstvaŭ źviartacca za indyvidualnaj finansavaj dapamohaj. Adnak vialikaha praryvu ŭ častcy pavyšeńnia efiektyŭnaści vykarystańnia dziaržaŭnych srodkaŭ naŭrad ci varta čakać, miarkujuć ekśpierty.
«Uśviedamleńnie prablemy, što dziaržava ŭ bolšaści vypadkaŭ nie moža być subjektam, jaki efiektyŭna vyznačaje kirunakinviestycyj, jašče nie pryjšoŭ. Padychod, jaki my bačym siońnia, zasnoŭvajecca na kirujučaj i nakiroŭvajučaj roli dziaržavy ŭ inviestycyjnym pracesie», — kaža ekanamist Biełaruskaha ekanamičnaha daśledča-adukacyjnaha centra (BEROC) Źmicier Kruk.
Na jaho dumku, da taho času, pakul budzie zachoŭvacca dyrektyŭnaje (vyznačanaje dziaržavaj) raźmierkavańnie finansavych resursaŭ, surjoznyja ekanamičnyja reformy ŭ krainie naŭrad ci pačnucca.
«Pakul havorka idzie pra aściarožnuju i vielmi pastupovuju źmienu miechanizmaŭ funkcyjanavańnia biełaruskaj ekanomiki. Pa vialikim rachunku, my siońnia nazirajem kaśmietyčny ramont isnujučaj ekanamičnaj madeli bieź źmieny jaje źmiastoŭnych pryncypaŭ», — adznačaje Źmicier Kruk.
Hałoŭnaja «fiška» siońniašnich prapanoŭ urada zvodzicca da taho, što nieabchodna prykłaści maksimalnyja namahańni dla pavyšeńnia efiektyŭnaści pracy dziaržsiektara, jaki daminuje ŭ biełaruskaj ekanomicy. U pryvatnaści, žnivieński Płan mier pa zbałansavanym raźvićci ekanomiki praduhledžvaje raspracoŭku stratehij raźvićcia vałaŭtvaralnych dziaržpradpryjemstvaŭ z metaj pavyšeńnia ich efiektyŭnaści.
U svaju čarhu, niezaležnyja ekanamisty miarkujuć, što mahčymaści ŭładaŭ pa pavyšeńniu efiektyŭnaści dziaržsiektara vielmi abmiežavanyja.
«Dziaržpradpryjemstvy, jakija majuć prefierencyjny dostup da resursaŭ (prykład hetaha — naftapierapracoŭka) albo zajmajuć manapolnaje stanovišča na rynku, mohuć pakazvać dobry finansavy vynik. Adnak staŭka na dziaržsiektar u tych halinach, dzie isnuje kankurencyja na ŭnutranym albo zamiežnym rynkach, vyklikaje sumnievy», — miarkuje dyrektar Daśledčaha centra IPM Alaksandr Čubryk.
Na dumku ekśpierta, dziaržpradpryjemstvy nie vałodajuć dastatkovaj stupieńniu hnutkaści i va ŭmovach kankurencyi im składana pracavać efiektyŭna.
Naziralniki paraŭnoŭvajuć siońniašnija sproby ŭrada pavysić efiektyŭnaść dziaržsiektara z druhoj pałovaj 1980-ch hadoŭ, kali ŭłady imknulisia ŭdychnuć novaje žyćcio ŭ savieckuju ekanamičnuju sistemu.
«Sproby administracyjnym čynam zrabić ekanomiku efiektyŭnaj rabilisia i raniej. Toje, što adbyvajecca ŭ Biełarusi siońnia nahadvaje poźni Saviecki Sajuz, kali sprabavali ŭdaskanalić sacyjalistyčnuju sistemu, ale ničym dobrym heta nie skončyłasia. Historyja pakazała, što sproby kaśmietyčnym čynam palepšyć administracyjnuju ekanomiku asudžanyja na niaŭdaču», - kaža finansavy analityk aficyjnaha partniora «Alpary» ŭ Minsku Vadzim Iosub.
Tym nie mienš, mienavita kaśmietyčny ramont ekanamičnaj madeli my siońnia nazirajem u krainie.
Kali ž ułady piarojduć da surjoznych reformaŭ? Moža być, paśla vybaraŭ? Skazać składana. Pa adnoj ź viersii, da reformaŭ ułady mohuć padšturchnuć pravały ŭ ekanomicy, jakija ŭžo nabyvajuć chraničny charaktar.
«U apošnija hady my «tančym» ź nizkimi tempami ekanamičnaha rostu. Kali tak budzie praciahvacca i dalej, heta moža stać stymułam dla praviadzieńnia reformaŭ u krainie. Kali źniešnija tłumačeńni nizkich tempaŭ ekanamičnaha rostu skončacca, pryjdziecca šukać pryčyny ŭ sabie», - reziumavaŭ Dźmitryj Kruk.
Łukašenka pieraabuŭsia: Pozna ŭviečary Minsk pahruzili ŭ ciemru. Navošta? Ja ž ad vas hetaha nie patrabavaŭ20
Kamientary