Jość horad, dzie adčuvajecca pieranasyčanaść biełaruskim žyćciom

U śviecie jość horad, dzie adčuvajecca pieranasyčanaść biełaruskim žyćciom — heta Varšava. Z nalibockim varšaviakom Źmitrom Hurnievičam hutaryć Natałka Babina.

«Naša Niva»: Ci mnoha biełarusaŭ žyvie ciapier u Varšavie?

Źmicier Hurnievič: Pa roznych padlikach tut znachodziacca niekalki tysiač biełarusaŭ — takija źviestki ahučyła meryja Varšavy. Na ŭliku ŭ pasolstvie — bolš za 500 hramadzianaŭ Biełarusi, jakija tut hałasujuć.

«NN»: Ci Vy asabista adčuvajecie siabie biełarusam, ci ŭžo hramadzianinam hlabalizavanaha śvietu?

ZH: Apošnim časam mnoha dumaju pra heta. Dakładna nie adčuvaju siabie palakam, choć maju polskija karani. Mnie vielmi padabajecca Polšča, ja vielmi rady, što apošnim časam jana dynamična i chutka raźvivajecca, maje mnoha pośpiechaŭ, ludzi robiacca ŭsio bolš bahatymi. Ale ja nie źbirajusia admaŭlacca ad biełaruskaha hramadzianstva nikoli, navat tady, kali b atrymaŭ polski pašpart. Ja adčuvaju siabie biełarusam, mnie heta padabajecca, adnak mnie najbolš blizkaja takaja pazycyja, jakaja ciapier pašyrana ŭ mnohich krainach śvietu: nia tak važna, jakoj ty nacyjanalnaści. Možna skazać, što ja hramadzianin śvietu, jaki maje biełaruskija pohlady i hanarycca tym, što naradziŭsia ŭ Biełarusi. Ale ja nie skažu, što ja tak užo mocna pryviazany da ziamli, što adčuvaju nastalhiju. U mianie vialikaja biełaruskaja biblijateka, mnoha biełaruskich dyskaŭ, ja havaru sa svaimi siabrami i dziaŭčynaj tolki pa‑biełarusku… Ale kančatkovy adkaz na pytańnie, ci ja biełarus, ci ja palak, ci ja hramadzianin śvietu, mnie zaraz navat nie patrebny.

«NN»: Vy kažacie, što ciapier u Varšavie mnoha biełarusaŭ. Ci adčuvajecca ich prysutnaść? Ci jość tut biełaruskaje kulturnaje žyćcio?

ZH: Biełaruskaja prysutnaść tut adčuvajecca badaj chvalami. U 2001 h., kali ja pryjechaŭ u Varšavu, tut dziejničaŭ Instytut biełaruskaj kultury, jaki časta ładziŭ imprezy. Paźniej, jak biełarusy heta lubiać, usie miž saboj pasvarylisia i imprezy skončylisia. Potym byŭ stvorany fond «Biełaruskaja inicyjatyva». Hetaja arhanizacyja aktyŭna pracavała ŭ 2004—2007 h.: amal štotydzień tut adbyvalisia padziei. Pryčym voś što cikava: kali siudy ja pryjechaŭ, takija imprezy rabilisia dla biełarusaŭ, a ciapier na ich prychodziać pieravažna palaki.

«NN»: Čamu tak?

ZH: Bo ich užo było zašmat. Ja amal nie chadžu na kancerty biełaruskich hurtoŭ, bo ŭžo na pamiać viedaju ŭsie biełaruskija pieśni.

«NN»: A što Vam cikava? Kudy Vy chodzicie?

ZH: Ja vybiraju bolš ekzatyčnyja spravy. Praŭda, ciapier u mianie zusim mała času, bo maju dźvie pracy, ale kali čas jość, to vybiraju niešta skandynaŭskaje abo afrykanskaje. Ja vielmi lublu Iślandyju, udzielničaŭ u iślandzkim studenckim klubie ŭ Varšavie. Da słova, braŭ udzieł i ŭ jaho arhanizacyi.

«NN»: I Łaksnesa, moža, lubicie?

ZH: Tak, ja maju jaho knižki, praŭda, u pierakładzie na anhielskuju. I trynaccacihadovuju akułu daviałosia pakaštavać, kali my ź siabrami byli ŭ Iślandyi. Pačućcio takoje, niby jasi chlornuju vapnu! Ale vierniemsia da biełaruskich spraŭ: u Varšavie adčuvajecca pieranasyčanaść biełaruskim žyćciom. Biełaruskich padziej šmat. Mnoha robić u hetym kirunku i biełaruskaje pasolstva. Voś užo druhi hod jany vielmi aktyŭna dziejničajuć. Tut pracuje vielmi dobry ataše pa kultury, Tadevuš Stružecki. Pasolstva ładzić cikavyja kancerty. Na apošnim ź ich vystupaŭ chor imia Citoviča, i tam sabralisia bolš za 2000 čałaviek. Hledačy byli prosta ŭ zachapleńni! 2000 čałaviek dla Varšavy — heta vielmi mnoha. Tut na kancerty superpapularnych pop‑hurtoŭ źbirajecca stolki.

U Varšavie vystaŭlajecca mnostva sučasnych biełaruskich mastakoŭ. Pryčym niekatoryja z vystaŭ arhanizuje pasolstva, niekatoryja — pryvatnyja halerysty.

Sami palaki pradusujuć biełaruskich muzykaŭ. Jany arhanizujuć kancerty dla palakaŭ, pryčym heta robicca na kamercyjnaj asnovie. Uvohule, možna skazać, manapoliju na biełaruskija imprezy ciapier majuć palaki. Jany pryvoziać siudy niemcaŭ, amerykancaŭ, voś Dzimu Biłana pavinny byli pryvieźci — pryvoziać i biełarusaŭ. «NRM», «Krama» — jany tut papularnyja. Raniej heta rabiłasia ŭ takim palityčnym klučy, pad lozunham «paškadujma biednych biełarusaŭ, achviaraŭ Łukašenki», a ciapier heta robicca ŭ klučy mastackim. Raniej biełarusaŭ tut vystaŭlali i papularyzavali tamu, što, maŭlaŭ, jany nia mohuć zrabić heta ŭ Miensku, a ciapier — tamu što heta sapraŭdnaje mastactva, tamu što heta cikava.

«NN»: Ciapier u Varšavie pracuje šmat ŚMI, jakija viaščajuć na Biełaruś. Ci spraŭlajucca jany sa svaimi zadačami?

ZH: Ciažkaje pytańnie. Na siońnia ŭ Polščy pracujuć radyjo «Racyja», «Biełsat», «Polskaje radyjo dla zamiežža», «Eŭrapiejskaje radyjo dla Biełarusi». Ich niekarektna paraŭnoŭvać, bo jany vielmi roznyja. Dumaju, usie pieraličanyja medyi pracujuć u mieru svaich mahčymaściaŭ. Ja mahu bolš padrabiazna raskazać pra «Polskaje radyjo dla zamiežža», dzie ja pracuju. Jano papularyzuje Polšču, polska‑biełaruskija adnosiny. Viaščajem my na ŭsiu Biełaruś. Kolki čałaviek nas słuchaje — skazać ciažka. Kali vykarystać metodyku Bi‑Bi‑Si, što adzin čałaviek, jaki napisaŭ list, prezentuje trysta słuchačoŭ, to «Polskaje radyjo dla zamiežža» moža raźličvać na bolš jak dziasiatak tysiač słuchačoŭ.

«NN»: Ci šmat uvahi Biełarusi nadajuć polskija ŚMI?

ZH: Tak. Sapraŭdy palaki cikaviacca Ŭschodniaj Eŭropaj, heta ŭ ich jość. Kožnaja z hałoŭnych polskich hazet amal štodnia źmiaščaje materyjały pra Biełaruś. Inšaja reč, što heta za materyjały. Ja časta, pračytaŭšy ich, aburajusia, pasyłaju im mejły, davodžu, što jany pamylajucca… Bo ź ich infarmacyi składajecca ŭražańnie, što Biełaruś — heta niejkaja Paŭnočnaja Kareja. Pieravažajuć naviny z nehatyŭnaj afarboŭkaj. Na ŭschodzie, maŭlaŭ, nia moža być ničoha dobraha. Žyćcio malujecca tolki adnoj farbaj.

«NN»: Na Vaš pohlad, heta śviadomaja falsyfikacyja ci taki mentalny padychod?

ZH: Viadoma ž, nie falsyfikacyja. Palaki ščyra žadajuć biełarusam svabody j pośpiechaŭ. Ale peŭnyja stereatypy pra toje, što na ŭschod ad polskaj miažy adzin nehatyŭ, sapraŭdy isnujuć. Antyrasiejskija nastroi isnujuć, i pad hetyja antyrasiejskija nastroi časam traplajuć i biełarusy, ale ŭsio mienš i mienš. Pa praŭdzie kažučy, biełarusy nia majuć u Polščy drennaha imidžu, bo pra nas jašče mała viedajuć jak pra nacyju. Pakul nam tolki spačuvajuć.

Niaznosnaść bolš charakternaja dla starejšaha pakaleńnia, maładyja bolš adkrytyja dla śvietu. Asabista mnie ŭ Polščy praściej być biełarusam, čym u Biełarusi. Kali palaki pačali sami šmat jeździć pa śviecie nia tolki jak turysty, ale i ŭ pošukach pracy, jany zrazumieli, što značyć być inšaziemcam i zmahacca sa stereatypami. Niekali śviet zachoča ščylna supracoŭničać ź Biełaruśsiu, i važna, kab hetyja ludzi viedali nia tolki pra Čarnobyl, Łukašenku j tannuju harełku.

«NN»: Ci mnoha viadomych, znakamitych biełarusaŭ žyvuć ciapier u Varšavie?

ZH: Paźniak žyvie pamiž Varšavaj i Ńju‑Jorkam. Žyvie ŭ Varšavie adzin z najviadomiejšych biełaruskich historykaŭ Jury Turonak. Mastak Lonik Tarasievič čas ad času tut źjaŭlajecca. Mnoha viadomych ludziej žyvuć časova, vykładajuć va ŭniversytetach.

«NN»: Ci isnuje tut relihijnaje biełaruskaje žyćcio?

ZH: Tak, u klaštary daminikanaŭ raz na miesiac ładzicca biełaruskaja imša katalickaha abradu. Vakoł jaje taksama hurtujucca biełarusy, pryčym nia tolki kataliki, ale i pravasłaŭnyja, i ateisty — tamu što tam mahčyma pahavaryć miž saboj. Mnoha prychodzić moładzi. Pryčym moładź časta dalokaja ad biełaruskaści, rasiejskamoŭnaja. Byvaje, nia viedajuć, chto taki Milinkievič, — a heta ž pra mnohaje śviedčyć, pahadziciesia. Ale žyćcio ŭ zamiežžy tak pieravaročvaje śviadomaść! Čałaviek pryjaždžaje siudy absalutna nie padazrajučy, što takoje ź im moža adbycca. Adkryćcio śvietu pamahaje adkryć siabie. Čałaviek pačynaje mianiacca, tamu što ludzi bačać inšaje žyćcio, jany pačynajuć šukać svajo miesca. Biełarusy pačynajuć prezentavać siabie jak biełarusy. Prykładaŭ šmat. Nikoli nia bačyŭ, kab siudy pryjechaŭ biełaruskamoŭny biełarus i admoviŭsia ad svajoj biełaruskaści. A voś kab rasiejskamoŭny zahavaryŭ pa‑biełarusku i ŭśviadomiŭ siabie biełarusam — kolki zaŭhodna.

Źmicier Hurnievič — žurnalist. Voś užo siem hadoŭ jon žyvie ŭ Polščy. Pryjechaŭ sa svaich Nalibakaŭ (kala puščy, Staŭpiecki rajon) vučycca ŭ Varšaŭski ŭnivery imia kardynała Vyšyńskaha. Pracuje na «Polskim radyjo» i na «Biełsacie».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0