Łukašenka choča haspadarčaha vykarystańnia Čarnobylskaj zony: «Navat u žachlivym śnie nie mahli ŭjavić toje, što ciapier adbyvajecca»
Padčas svajho apošniaha vizitu ŭ Chojnicki rajon Alaksandr Łukašenka paviedamiŭ, što dziakujučy jahonym namahańniam, za 25 hadoŭ jahonaha kiraŭnictva krainaj zabrudžanyja radyjacyjaj ŭčastki adnavilisia, i ciapier ich možna vykarystoŭvać u haspadarčaj dziejnaści. Łukašenka daručyŭ padrychtavać prajekt ukaza, u jakim źmieniać miežy Paleskaha dziaržaŭnaha radyjacyjna-ekałahičnaha zapaviednika, a niekatoryja płoščy ciapierašniaj zony adčužeńnia ŭviaduć u abarot i addaduć sielhaspradpryjemstvam i lashasam.
«Zialony partał» vyśvietliŭ, nakolki realna takija rašeńni čynoŭnikaŭ ačyściać terytoryi ad radyjacyi.
«Navat u žachlivym śnie nie mahli ŭjavić toje, što ciapier adbyvajecca»
Viadomy na Homielščynie fizik-jadzierščyk Juryj Varoniežcaŭ u apošnija hady isnavańnia Savieckaha Sajuza byŭ deputatam Viarchoŭnaha Savieta. U najvyšejšym zakanadaŭčym orhanie tahačasnaj ahulnaj krainy jon uvachodziŭ u skad kamisii pa ekałohii. Mienavita hetaja kamisija zajmałasia raspracoŭkaj kancepcyi biaśpiečnaha pražyvańnia na terytoryjach, jakija padvierhlisia zabrudžvańniu radyjonuklidami ŭ vyniku avaryi na Čarnobylskaj AES.
«Da raspracoŭki hetaj kancepcyi byli pryciahnutyja navukoŭcy z suśvietnymi imionami, jakija daśledavali pavodziny radyjacyi paśla bambardzirovak Chirasimy i Nahasaki, pracavali ŭ zonach vyprabavańniaŭ atamnaj zbroi, — uzhadvaje Juryj Varoniežcaŭ. — Navat u žachlivym śnie my nie mahli ŭjavić sabie toje, što ciapier adbyvajecca ŭ Biełarusi. Niekatorych navukoŭcaŭ, jakija tady pravodzili daśledavańni ŭ 30-kiłamietrovaj zonie i rabili raźliki pierśpiektyŭ jaje vykarystańnia, siońnia ŭžo niama na hetym śviecie, bo tady jany atrymali nadta vialikija dozy apramieńvańnia. Ale nichto navat i dumki nie dapuskaŭ, što praź niejkija try dziasiatki hadoŭ kiraŭnictva Biełarusi pažadaje pačać vyrablać u hetaj zonie sielhaspradukacyju i ŭvohule dazvolić tam kamuści žyć i pracavać».
Navukoviec uzhadvaje bajku, što chodzić siarod fizikaŭ-jadzierščykaŭ, pra toje, jak jany žartujuć ź niedaśviedčanych kaleh: kali pieryjad paŭraspadu minuŭ, značyć, radyjacyi stała napałovu mieniej.
Nasamreč, pavodle słoŭ Juryja Varoniežcava, heta mienavita žart.
Paŭraspad — imaviernasnaja charaktarystyka, i ŭ zaležnaści ad kaeficyjentu pierachoda terytoryja, na jakuju vypaŭ toj ci inšy elemient, moža, i ačyścicca, a, moža hety elemient u zaležnaści ad peŭnych umoŭ paprostu pierajści zusim u inšy stan albo mihravać u inšaje miesca.
«Kali my raspracoŭvali kancepcyju pražyvańnia na zabrudžanych terytoryjach, my ŭ jakaści minimalnaha terminu, praź jaki u 30-kiłamietrovuju zonu možna budzie viarnucca z haspadarańniem, razhladali čas praciahłaściu ad 5 da 10 pieryjadaŭ paŭraspadu ceziju i stroncyju. A heta — ad 100 da 300 hadoŭ. Cezij u nas najbolš kantralujecca, bo vypaŭ na značna bolš vialikaj terytoryi, i jaho kantrol mienš stratny navat za kantrol zabrudžvańnia stroncyjem.
U toj ža čas, kali cezij vyvodzicca z arhanizmaŭ čałavieka albo žyvioły, to stroncyj nakoplivajecca, i nijakim čynam jaho nielha vyvieści, navat kali pierad ubojem karmić žyviołu čystymi karmami.
A pieryjad paŭraspadu płutoniju-239 — uvohule 24 000 hadoŭ! Płutonij-241 pry raspadzie pierachodzić u amierycyj-241, i hety praces u suśvietnaj navucy ŭvohule vielmi słaba daśledavany. Pra toje, jak amierycyj prachodzić pa charčovym łancuhu, siońnia niemahčyma z peŭnaściu skazać.
A ŭ pradukcyi, jakaja atrymlivajecca na zabrudžanych terytoryjach, ni płutonij, ni amierycyj nie narmujucca i nie kantralujucca», — havoryć navukoviec.
Na dumku Juryja Varoniežcava, adzinym nakirunkam vykarystańnia terytoryj, jakija siońnia ŭvachodziać u skład Paleskaha dziaržaŭnaha radyjacyjna-ekałahičnaha zapaviednika (PDREZ), moža stać budaŭnictva tam soniečnych elektrastancyj. Niekatoryja punkty ŭ hetaj zonie ličacca kropkami z najbolšaj u Biełarusi kolkaściu soniečnych dzion na hod, i tam mahčyma było b atrymlivać davoli šmat tannaj ekałahična čystaj elektraenierhii biez vyvadu dla hetych metaŭ ziemlaŭ, jakija siońnia vykarystoŭvajucca ŭ sielskaj haspadarcy dy inšych halinach.
Tym nie mienš navukoviec rospačna kaža, što siońnia ŭ krainie jość šerah navukovych supracoŭnikaŭ pry pasadach, jakija pavodle ŭkazu abhruntujuć usio što zaŭhodna. U tym liku i toje, što radyjacyja syšła z zabrudžanych terytoryj raniej za ŭsie mahčymyja fizičnyja terminy dziakujučy tolki tamu, što krainaj, dzie hetaja radyjacyja vypała, 25 hadoŭ kiravaŭ Alaksandr Łukašenka.
Za 6 hadoŭ stała čysta?
Sioletniaja sproba vyvadu niekatorych učastkaŭ Paleskaha radyjacyjna-ekałahičnaha zapaviednika i pieradača ich pad haspadarańnie ŭžo nie pieršaja. U 2011 hodzie takoje žadańnie vykazvaŭ Homielski abłvykankam, jakomu ŭsio nie chapaje pasiaŭnych płoščaŭ. I tady amal usie kampietentnyja dziaržaŭnyja orhany dali całkam adnaznačnyja admoŭnyja zaklučeńni na hetuju inicyjatyvu.
«…Adznačajecca pieravažna vysokaja ščylnaść zabrudžvańnia doŭhažyvučymi radyjonuklidami, asabliva Sr90, Pu241 i Am241, jakaja šmatkroć pieravyšaje ustalavanyja zakanadaŭstvam vialičyni (pry jakich mahčymyja pražyvańnie nasielnictva i haspadarčaja dziejnaść). Tamu ličym, što ŭ ahladnaj pierśpiektyvie vykarystoŭvać hetyja ziemli ŭ sielskaj i lasnoj haspadarcy nie ŭjaŭlajecca mahčymym», — pisaŭ 7 kastryčnika 2011 hoda ŭ svaim adkazie Ministerstvu pa nadzvyčajnych situacyjach tady jašče namieśnik staršyni prezidyuma Nacyjanalnaj akademii navuk Biełarusi Uładzimir Husakoŭ.
Jašče bolš jaskravaja karcina radyjacyjnaj abstanoŭki na terytoryi PDREZ i pierśpiektyŭ jaje źmianieńniaŭ paŭstaje z zaklučeńnia za podpisam namieśnika načalnika Respublikanskaha centra radyjacyjnaha kantrolu i manitorynha navakolnaha asiarodździa V. Hrybavaj, skany jakoha možna pabačyć na fotazdymkach.
U vyniku šmatlikich narad, pasiadžeńniaŭ, zaklučeńniaŭ, jakija adbyvalisia naprykancy 2011 hoda, usie dziaržorhany syjšlisia ŭ mierkavańni, što ŭ ahladnaj pierśpiektyvie vykarystańnie jakich-niebudź učastkaŭ Paleskaha radyjacyjna-ekałahičnaha zapaviednika niemahčymaje.
Praŭda, tady ab pieradačy niekatorych učastkaŭ z-za kalučaha drotu, jakim abkutanaja zona adčužeńnia, chadajničaŭ Homielski abłvykankam. Ciapier ža daručeńnie ab tym, što niejkija častki «zony» možna addać pad haspadarańnie, prahučała z vusnaŭ samoha kiraŭnika dziaržavy. I jość vielmi vialikaja imaviernaść, što zaraz nas čakaje «abhruntavańnie» mahčymaści vykarystańnia terytoryi PDREZ dla haspadarańnia.
Jakija mierkavańni buduć ciapier u aficyjnych orhanaŭ, jak jany pačnuć abhruntoŭvać patrebu vykanańnia daručeńniaŭ Łukašenki i kudy padzienuć svaje listy i zaklučeńni šaścihadovaj daŭniny — pakaža čas.
Pakul ža navat nie nadta abaznanamu ŭ jadravaj fizicy čałavieku zrazumieła, što ŭ spravie, dzie havorka idzie pra sotni hadoŭ, hetyja niapoŭnyja 6 hod, što prajšli ad minułaj sproby pačać arać i siejać na zasypanych čarnobylskim popiełam paletkach, — nadta mały čas, kab niešta tam ačyściłasia.
Varta jašče ŭličvać, što kiraŭnictva krainy kaža pra toje, što ŭ brudnaj zonie mahčyma atrymlivać «umoŭna čystuju» pradukcyju. Pry jakich umovach jana budzie čystaj, kolki patrebna ŭkłaści hrošaj, kab viarnuć hetyja zarosłyja chmyzami paletki ŭ abarot i kolki patrebna «zakapać» tudy srodkaŭ na ŭhnajeńni dy roznyja ahratechničnyja mierapryjemstvy, kab atrymać hetuju «ŭmoŭna čystuju» pradukcyju — heta kłopat hramadskaści. Ci ž patrebna na našym rynku hetaje darahoje i sumnieŭna biaśpiečnaje małako i miasa z-pad Čarnobyla?
Łukašenka pieraabuŭsia: Pozna ŭviečary Minsk pahruzili ŭ ciemru. Navošta? Ja ž ad vas hetaha nie patrabavaŭ20
Kamientary