Staś Karpaŭ: I Rasija, i Polšča nie vierać u biełaruskuju nacyju

Paśla taho, jak polskaja ambasada ŭ Šviejcaryi zmusiła prybrać frazu «synu ziamli biełaruskaj» z pomnika Kaściušku, jaki tam ustalavali za svaje hrošy miascovyja biełarusy — adrazu ŭźnikła žadańnie pazłaślivić i paskavytać: palaki, paskudy, Kaściuška — naša ŭsio, a vy voś, značyć, jak?!

I ja navat sieŭ pisać pra toje, jak trym-pym-pym. Ale niejak nie pisałasia.

A čamu?

A tamu, što sprava nie ŭ tym, paskudy ci nie paskudy. I nie važna, što dumajuć u Šviejcaryi pra Kaściušku i Biełaruś. I biedy miascovaj biełaruskaj dyjaspary — nie suśvietnaha maštabu.

Sprava ŭ tym, što ŭ hetym učynku polskaj ambasady sfarmulavana pazicyja ŭ dačynieńni da Biełarusi maksimalna ścisła. Jana nie mianiałasia nikoli, i tut varta nie kryŭdavać i nie ździŭlacca, a dla pačatku jaje zrazumieć.

I kali zrazumieć, to ŭ nastupny raz nichto nie zachoča napisać pra zahranicu, jakaja nam dapamoža, i što «za pašanu radzimamu słovu ŭšanujuć nas braćcia-narody».

Nie dapamoža. Nie ŭšanujuć.

Dla palakaŭ, jak i dla ruskich, my nikoli nie byli nacyjaj. Nacyjaj dla ich my nie źjaŭlajemsia i zaraz.

My — nasielnictva terytoryi, i, adpaviedna, u zaležnaści ad času i stupieni svajho raźvićcia, jany imknulisia raspaŭsiudzić na «nasielnictva» tuju matrycu pavodzinaŭ, jakuju NIEnacyja i zasłuhoŭvaje.

Što nam prapanavali?

Spačatku.

Polšča — volnaści i status niedapalakaŭ.

Rasieja — pryhon i status niedaruskich.

Paśla.

Ruskija — rasstreły i status savieckich.

Polšča — pasadki i ŭsio toj ža status niedapalakaŭ.

Ciapier.

Rasija — maryjanietkavaja aŭtanomija i status «taksama ruskich».

Polšča — status bufiernaj zony i sumiesi niedapolskich z taksamaruskimi.

Pakolki palaki histaryčna byli raźvity lepiej — to i polskaja impieryja, adnosna rasijskaj, była dla nas impieryjaj «łajt».

U pryncypie, i da hetaha času tendencyja i praporcyja nie mianiajucca.

I Rasija, i Polšča nie vierać ni ŭ jakuju biełaruskuju nacyju, ale razumiejuć, što niechta pavinien havaryć ad imia nasielnictva — tamu, adpaviedna, pryznajuć biełaruskaju dziaržavu.

Na dadzienym etapie raźvićcia Rasija, naprykład, nie ličyć, što luboje — u tym liku i biełaruskaje — nasielnictva zasłuhoŭvaje pravoŭ, tamu daje Biełarusi hrošy na padtrymańnie statusu adarvanaha kavałka vialikaha naroda.

Polšča, naadvarot, vieryć u pravy čałavieka, tamu daje hrošy na pravy čałavieka siarod hetaha nasielnictva.

Na hetym — usio.

Nijakaj nacyi.

Kamu cikava nas «šanavać» i dla čaho? Być nacyjaj vyhadna tolki nacyi i bolš — nikomu.

Razumiejecie, z nacyjaj mieć spravu ciažka, bo ty musiš uličvać tysiačy iracyjanalnych akaličnaściaŭ. Pryznavać toje, z čym nie zhodny, havaryć toje, što nie chočaš.

Z nasielnictvam mieć spravu lohka, bo ŭsie pravy adzinki hetaha nasielnictva — racyjanalnyja i tyčacca tolki ŭłasnaj abarony, a nie pamknieńniaŭ i pretenzijaŭ.

Pamknieńni i pretenzii, ź jakimi varta ličycca na mižnarodnaj arenie, — atrybut vyklučna nacyi.

Nacyja maje prava na ŭsio, akramia vajskovaj ahresii.

Čałaviek maje prava na toje, što zapisana va ŭsieahulnaj dekłaracyi pravoŭ čałavieka. Za vyniatkam punkta 19-ha. Dzie skazana, što čałaviek maje prava na raspaŭsiud svaich pierakanańniaŭ niezaležna ad dziaržaŭnych miežaŭ.

U realnaści, jak bačym, jon maje prava na «mižnarodny» raspaŭsiud svaich pierakanańniaŭ tolki ad imia čałavieka:

Prava nie lubić «Makdonalds» dzie zaŭhodna.

Prava lubić kołu dzie zaŭhodna.

I navat prava lubić Kaściušku dzie zaŭhodna, ale nie prava stavić jamu pomniki jak synu nacyi ŭ Šviejcaryi. Bo biełaruskaj nacyi — niama.

Pomnik Kaściušku biełarusy mohuć stavić tolki tak, kab jaho nichto nie ŭbačyŭ.

Naohuł, ličyć, što našaj nacyi niama, — heta zručna dla ŭsich, akramia nas, bo nichto nie viedaje, što treba nacyi, akramia jaje samoj. A voś što treba nasielnictvu — viedajuć usie.

Nasielnictvu treba praca, treba ježa i prava atrymać pašpart narmalnaj krainy (pryviet Kartam palaka).

Tamu, kali ja baču, jak biełarusy čakajuć, ci zrobić Makiej učynak, adpaviedny jahonaj zajavie pra skradzienuju ŭ nas historyju, u adkaz na dziejańni Polščy, — ja kažu: nie, nie zrobić.

Sprava ŭ tym, što polski dypłamat dziejničaŭ jak čałaviek, za jakim staić nacyja, jaki źjaŭlajecca pradstaŭnikom nacyi i dačyniajecca z pradstaŭnikami nacyi — takimi, jakimi jany jość na hetym etapie svajho raźvićcia.

To bok jak heta vyhladała? Ranicaj polski pasoł u Šviejcaryi za kubačkam kavy vyśvietliŭ, što niejkaje nasielnictva źbirajecca prysabiečyć jahonaha Kaściušku i pastavić jamu pomnik. U Šviejcaryi ž.

Pasoł praliŭ kavu na biełuju adprasavanuju kašulu. Uskočyŭ. Źbiehaŭ u susiedni kabiniet, dzie doŭha ŭ dva hałasy kryčaŭ ź niejkim inšym panam pra toje, što hetyja žychary «padkacapja» zusim z duba lasnulisia.

Paśla padbiehła jašče para maładych śpiecyjalistaŭ, i jany chvilin 20 razvažali pra toje, što hetyja biełarusy lapciem ščy siarbajuć i što mała im polski pan čuby draŭ.

A vynikam stała taja zajava, jakaja i źjaviłasia.

Ciapier pytańnie. Jak moža reahavać na heta pradstaŭnik biełaruskaha MZS, kali z ranicy jon čytaje pra toje, jak pradstaŭnikoŭ biełaruskaj ža nacyi — sadžajuć u turmy i pa sto razoŭ sudziać za adnuju i tuju ž pravinnaść. Kali jon dakładna viedaje, što chren ź im z Kaściuškam, hałoŭnaje, što Marat Kaziej — naš.

Kali ŭsie hetyja «ščyryja biełarusy», jakija svaracca na palakaŭ — majuć unutry samoj Biełarusi status niedatykalnych. Dyk «za kaho» naš ministr pavinien machać rukami? I navošta jamu heta rabić, kali adsiadzieŭšysia i admaŭčaŭšysia — jamu kankretna ni pierad kim nie budzie soramna. Stareńkaja mama nie pieraciahnie jaho pa dupie rušnikom. Siabar nie nazavie mudakom. A kalehi, jakich padbirali ŭ ministerstva, naohuł dumajuć tolki pra toje, što chutčej by 18:00.

U śviecie ministra taksama niama nijakich pradstaŭnikoŭ biełaruskaj nacyi. I jamu taksama vyhadna pradstaŭlać racyjanalnaje nasielnictva pa racyjanalnych pytańniach babła.

Ministr raz na hod prosta imituje patryjatyzm, bo heta — nie lišniaje. A voś imitavać zmahańnie — lišniaje, bo, imitujučy, — nie daj boh možna pazmahacca nasamreč. I tady buduć adny niepryjemnaści dla ŭsich, akramia niedatykalnych.

Karaciej, nie spadziavajciesia na Makieja. Nie spadziavajciesia na Polšču. Nie spadziavajciesia na Rasiju. Za pašanu radzimamu słovu — nie ŭšanujuć nas braćcia-narody.

Šanujuć tolki tych, kaho nie lubiać. Prynamsi ŭ našym zakutku Jeŭropy.

Kali ciabie lubiać — značyć, što ty prosta nasielnictva i chutka tabie pryšluć humanitarnuju dapamohu.

Tamu zachoŭvajcie nacyju ŭnutry siabie i ŭsio-ŭsio-ŭsio zapisvajcie.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0