Minčanka raspaviała, jak vučyć 9-hadovuju dačku biaśpiečna karystacca smartfonam 

Volha stała vyvučać usio, što tolki znachodziła, pra internet-biaśpieku. A ŭ vyniku vyrašyła zrabić ułasny prajekt pa internet-biaśpiecy dla dziaciej. Sioleta Volhu ŭžo zaprasili vieści admysłovy kurs dla čaćviortakłaśnikaŭ u pryvatnaj škole.

Dla maci hałoŭnaje, kab jaje dzicia vychoŭvałasia ŭ maksimalna biaśpiečnym asiarodździ. Ale Volha dobra razumieje, što kali jana i navučyć usiamu svaju dačku, ale jaje siabry ničoha nie buduć viedać pra biaśpieku, to nijakaha biaśpiečnaha asiarodździa nie atrymajecca. Tamu maci i važna, kab jak maha bolš baćkoŭ viedali pra ryzyki anłajnu i siońniašnija mahčymaści kantrolu dziaciej u internecie.

U apošni čas temie biaśpieki dziaciej u internecie nadajecca ŭsio bolš uvahi. Naprykład, apošnija piać hadoŭ z hetaj temaj aktyŭna pracuje i MTS. Za čas isnavańnia admysłovaha prajekta kampanii «Dzieci ŭ internecie» (ad 2016-ha jon ažyćciaŭlajecca sumiesna ź Ministerstvam adukacyi) uroki mabilnaj hramatnaści paśpieli prajści bolš za 7000 biełaruskich školnikaŭ. U studzieni, naprykład, MTS zładziŭ dla niekalkich socień vučniaŭ sustreču pa internet-biaśpiecy ŭ Ašmianach. Na sajcie deti.mts.by jość usie instrukcyi, nieabchodnyja prezientacyi, dziciačaja anłajn-kniha pa biaśpiecy z zabaŭnymi malunkami — nie palanujciesia zajści zirnuć, moža spatrebicca. 

Ciapier tema internet-biaśpieki dziaciej abmiarkoŭvajecca ŭsio šyrej, źjaŭlajucca nieabyjakavyja aktyŭnyja baćki, hatovyja jaje prasoŭvać.

My raspytali Volhu Korsun pra toje, jak jana vučyć dačku być pilnaj i aściarožnaj, trymajučy hadžet u rukach, i što treba viedać baćkam, kali jany tolki źbirajucca pačać heta rabić.

Pavialičyć

Jak navučyć dzicia karystacca smartfonam?

My vučym dačku pastupova. Imkniomsia ŭsio novaje rabić razam: naprykład, spampoŭvać novyja prahramy, hulni.

Ja liču, što hałoŭnaje — heta davierlivyja adnosiny ź dziciom. Treba ŭvieś čas tłumačyć, raspaviadać, ź jakimi niebiaśpiekami možna sutyknucca ŭ internecie, jak pavodzić siabie ŭ takim vypadku. Bo nijaki techničny navarot nie zmoža na 100 adsotkaŭ abaranić dzicia.

Naprykład, my pastavili biaśpiečny režym dla dziaciej na videachostynhu, ale jon pracuje pa pryncypie: kali niechta z karystalnikaŭ bačyć niepažadanaje videa, to jon pra heta paviedamlaje. Vychodzić, filtr — nie harantyja taho, što vypadkova dzicia nie trapić na niejki inšy kantent.

U majoj siabroŭki dzicia krychu bolš darosłaje. Jana była vielmi zadavolenaja, što ŭstanaviła na telefon dziciaci filtr, jaki nie dazvalaje praz pošukaviki pierachodzić na sajty z sumnieŭnym kantentam. Ale spačatku vyrašyła sama pravieryć, jak pracuje hetaja funkcyja. Što atrymałasia: tak, na hetyja sajty filtr nie dazvalaje pierajści, ale pobač z kožnaj spasyłkaj usio adno jość infarmacyja i karcinki.

Baćkoŭski kantrol u braŭzierach. Jość jak admysłovyja pašyreńni dla kožnaha kankretnaha braŭziera, što abmiažoŭvajuć dostup da peŭnych sajtaŭ, tak i śpiecyjalnyja prahramy, jakija ŭbudoŭvajuć svaje filtry va ŭsie braŭziery adnačasova.  

Internet-abarona MTS. Hetaja pasłuha dazvalaje baćkam samastojna skłaści śpis anłajn-resursaŭ, da jakich u dziciaci nie budzie dostupu.

Jak abmiežavać dostup dziciaci da internetu?

Jość admysłovyja prahramy, što aŭtamatyčna abmiažoŭvajuć čas, jaki moža pravodzić dzicia ŭ internecie sa smartfona. Kali limit vykarystany, hadžet možna vykarystoŭvać tolki jak telefon, mahčymaść padłučyć internet źnikaje.

Ale my karystajemsia zvyčajnym tajmieram. Dačka, naprykład, kaža: «Chaču pahladzieć sieryjał u internecie». Ja viedaju, što heta za sieryjał, i kažu: «Dobra, ale sieryja skončycca, i ty vyklučaješ». Ci, dapuścim: «Ja chaču pahulać». Dobra, ale staŭ tajmier na paŭhadziny. Jon zaźvinieŭ, značyć, treba vyklučać hulniu. Limitavać čas nieabchodna, bo my pravodzili ankietavańnie siarod baćkoŭ, jany pišuć, što ich dzieci pravodziać u internecie bolš za dźvie hadziny. A heta pačatkovaja škoła.

Jak być z tym, što dzieci chutka vučacca abychodzić abmiežavańni?

Užo ŭ vosiem hadoŭ dačka ŭmieła padčyščać svaju historyju ŭ braŭziery. Dzieci vyvučajuć heta ŭsio imhnienna. Časam baćki dumajuć, što raz jany prahledzieli historyju, to mohuć spać spakojna, ale heta daloka nie tak.

U nas z dačkoj jość damoŭlenaść, što jana nikoli ničoha nie vydalaje, a ja maju prava ŭ luby momant pahladzieć jaje telefon i ŭsie aktyŭnaści. Internetam jana ŭ asnoŭnym karystajecca sa smartfona, nie z kampjutara, ciapier praktyčna ŭsie dzieci tak. Ale heta nie značyć, što ja zalezła, a jana nie viedaje. My ci razam siadajem i prahladajem, ci ja sama, ale ź jaje dazvołu. Pryčym ja ŭvohule ni za što na dačku nie svarusia. My vučymsia. Kali jość niejkija pytańni, prablemy, ja spakojna tłumaču, čamu heta niapravilna.

Zrazumieła, heta budzie doŭžycca nie viečna. U nas jość papiaredniaja damoŭlenaść, što, moža, praź niekalki hadoŭ, mahčyma užo ŭ 5-m kłasie, jana projdzie testavańnie na viedy pa biaśpiecy, kab atrymać dazvoł na bolš samastojnaje karystańnie.

Pavialičyć

A što z sacsietkami?

Aficyjna stvarać akaŭnt možna z 13 hadoŭ. Kab zavieści jaho, patrebnaja pošta. Kab zavieści poštu, patrebny mabilny telefon, jaki ŭ nas možna aformić tolki na paŭnaletniaha. Heta značyć, što ŭsie akaŭnty dziaciej u lubym vypadku zaviedzienyja na baćkoŭ. I ja tłumaču dačce: atrymlivajecca, usio, što adbyvajecca ŭ telefonie, — adkaznaść baćkoŭ. Tamu jany majuć prava viedać.

U nas pytańnie sacsietak maksimalna adkładajecca. Ja liču, što zavodzić staronki možna tolki tady, kali dzicia viedaje pra ŭsie internet-pahrozy, kali jano absalutna padkavanaje ŭ płanie biaśpieki i ŭ płanie kultury adnosin. My prykinuli, što paru hadoŭ nam jašče treba pavučycca. A potym, iznoŭ ža, jość ideja pravieści testavańnie: ci hatovy ty da taho, kab zavodzić akaŭnty?

Ale ž mesendžarami možna karystacca?

U druhim kłasie ŭ dziaciej źjavilisia mesendžary, svaje hrupy ŭ ich. Kaniečnie, pra kibierbulinh [ckavańnie ŭ internecie — Red.] ź dziećmi jašče rana razmaŭlać, ale kali źjaŭlajecca mahčymaść kamunikavać, nie hledziačy ŭ tvar, praściej kryŭdzić adno adnaho. Ci razam nakidvacca na kahości.

Kali ja čytała z dazvołu dački jaje pierapisku ŭ mesendžary, u mianie ŭźnikli pytańni: čamu vy tak skazali, čamu heta skazali? Ja zapytałasia: «Vy b mahli skazać toje samaje ŭ tvar hetamu čałavieku?» Dačka kaža: «Mabyć, nie». I ja imknusia ŭkłaści joj adno z samych hałoŭnych pravił: nikoli nie pisać čałavieku toje, čaho nie možaš skazać u tvar.

Bo dzieci vielmi lohka sychodziać u iluziju ŭsiodazvolenaści, heta vielmi niebiaśpiečny momant. I jašče vuču piśmiennaści i kultury adnosin. Časam dzieci, jakija vučacca na dziasiatki, u čatach pišuć vielmi niepiśmienna.

Ciapier u dački ŭ mesendžary ŭžo, mabyć, ź dziasiatak roznych hrup: adnakłaśniki, siabry pa kružkach, siabry pa leciščy.

U lubym nievialičkim dziciačym socyumie adna z płoskaściej adnosin — heta mesendžary. Z adnaho boku, heta zručna. U hrupie z adnakłaśnikami, naprykład, adno z samych papularnych paviedamleńniaŭ — heta «skińcie damašku». I nie treba pierapisvać: sfatahrafavaŭ u dziońniku i adpraviŭ. Ale razam z tym heta i adna ź niebiaśpiek.

Akramia taho, što dzieci kamunikujuć u hrupach, jany jašče pierapisvajucca asobna sa svaimi siabrami. Pačynajuć dadavać adno adnaho ŭ roznyja hrupy. I kali jany vialikija, to ŭžo niezrazumieła, chto tudy ŭvachodzić i chto za jakim nikam chavajecca. Maja dačka dobra viedaje, što, pierad tym, jak z kimści ŭ novaj hrupie kamunikavać, lepš ci mianie pačakać, ci adrazu vyjści.

U mesendžary, jakim karystajecca dačka, akramia ŭsiaho, jość pablik-akaŭnty, jość pryvatnyja čaty, jakija da taho ž mohuć u telefonie i nie adlustroŭvacca. Heta tyja niebiaśpiečnyja momanty, pra jakija baćkam treba viedać i być pilnymi.

Na žal, ja časta baču, što baćki niešta adno zrobiać, ustalujuć niejkuju adnu prahramu, i ličać, što možna być spakojnymi. Ale treba ŭvieś čas trymać ruku na pulsie i kantralavać. Heta nie značyć, što treba adsočvać kožny krok, ale varta razmaŭlać ź dziciem, pytacca pra jaho novych siabroŭ. U dziaciej časam jość virtualnyja siabry, jakich baćki mohuć nie viedać.

Pavialičyć

Dzie miaža asabistaj prastory dziciaci?

Ja lublu pryvodzić prykład z rovaram. Jak vy vučycie dzicia katacca? Spačatku trymajecie, potym krychu adpuskajecie i hladzicie, ci treba jašče prytrymlivać. Tut usio vielmi indyvidualna: adny samastojna ŭ pieršym kłasie pierachodziać darohu, a kahości ŭ piatym za ruku vodziać. Jak minimum, baćkam varta ščyra razmaŭlać ź dziciom, siabravać ź im i čuć jaho.

My zbolšaha pieraličyli ryzyki, pra jakija treba pamiatać baćkam. Mabilnyja apieratary taksama pra ich dumajuć i raspracoŭvajuć admysłovyja pasłuhi, što mohuć być karysnyja siemjam i spryjać biaśpiecy dziaciej.

MTS dadaŭ pasłuhu «Siamja pad nahladam», kab baćki mahli ŭ luby momant pravieryć, dzie znachodzicca dzicia.

Naprykład, dziaŭčynka pajšła da siabroŭki ŭ hości, baćkam skazać zabyła, a telefon pakinuła niedzie ŭ kurtcy ci daloka ŭ zaplečniku i zvankoŭ prosta nie čuje. Baćkam nie daviadziecca niervavacca, bo možna adpravić SMS-zapyt i tut ža pryjdzie paviedamleńnie, dzie prykładna ciapier znachodzicca smartfon [dakładnaść 300—500 mietraŭ]. Možna pahladzieć znachodžańnie taksama na karcie na admysłovym sajcie mpoisk.by. Kali baćki prykładna razumiejuć, dzie moža być ich syn ci dačka (u škole, u siabroŭ, u babuli ź dziadulem, u basiejnie), to hetaj infarmacyi budzie dastatkova.

Padrabiaźniej pra pasłuhu vy možacie daviedacca voś tut.

Čytajcie taksama:

Praviły pavodzinaŭ u sacyjalnych sietkach [tak, jany jość]

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0