Jak architektar Hanna Strocava stała stvaralnicaj strojaŭ z voŭny dla artystaŭ Vialikaha teatra
Vialiki teatr u Maskvie adkryŭ siezon jaskravaj premjeraj «Kazka pra Cara Sałtana». Apošni raz hledačy bačyli pastanoŭku 30 hadoŭ tamu. U novaj viersii na scenie zadziejničali vialikuju kolkaść techniki, adnych tolki pieramien śviatła možna było ŭbačyć niekalki sotniaŭ. I kaniešnie, dla śpiektakla stvaryli 340 novych unikalnych kaściumaŭ. Hledačy vychodzili z teatra ŭ zachapleńni, a žurnalisty adznačali ŭ svaich artykułach niezvyčajnuju pryhažość ubrańnia hierojaŭ. Jano i sapraŭdy było nibyta zroblena čaraŭnikom. Žurnalistam «Źviazdy» paščaściła paznajomicca z adnoj sa stvaralnic hetych kaściumaŭ, biełaruskim dyzajnieram Hannaj STROCAVAJ, jakaja robić adzieńnie z voŭny. Jakim ža čynam architektar pa prafiesii stała aŭtaram vytančanych strojaŭ?
Čyp rodu
U siamji dyzajniera ŭsie byli rukastyja, pryčym nie tolki žančyny, ale i mužčyny. Hanna, možna skazać, rasła ŭ śviecie chend-mejda. Jaje łatvijskaja babula ličyłasia majstram vyšyŭki. Amal usie tkanyja rečy ŭ domie byli ŭpryhožanyja joju. Hanna babulu nie bačyła, ale ź dziacinstva pamiataje tyja vyraby.
— Moj tata taksama ŭmieŭ vyšyvać, — raskazvaje dyzajnier.— Heta nibyta ŭbudavany ŭ kožnaha člena našaj siamji «čyp». U nas doma lažyć vialiki abrus, vyšyty maim baćkam ŭ dziacinstvie. U tyja časy było ciažka, i moj tata mocna zachvareŭ, nie viedali navat, vyžyvie ci nie. Jamu było hadoŭ dvanaccać, jon lažaŭ u łožku. Kab nie sumavaŭ, maja babula prydumała vydavać jamu lnianyja kvadraty, na jakich jon vyšyvaŭ ružy. Hetyja vyšyŭki babula złučała pamiž saboj ilnianymi karunkami. I ciapier, kali biaru ŭ ruki toj abrus, adčuvaju suviaź pamiž nami ŭsimi.
Druhaja babula ŭ svoj čas była vybrana žycharami niekalkich viosak dla vialikaj spravy: tkać ubrańnie dla ałtara chrama. Voś jaje Hanna pamiataje, bo taja časta byvała ŭ ich i dahladała jaje małuju. Naprykład, hulaje Hannačka ŭ cacki, a pobač babula viaža: to bierecik dla lalki, to koftačku, to sukienku. Ale małaja rasła, i joj samoj chaciełasia niešta stvarać. Babula i maci zaŭsiody spyniali svaje spravy i pakazvali, jak i što viazać ci šyć. Kali Hanna stała bolš darosłaja, to mahła ź lohkaściu pieratvaryć mužčynskuju kašulu ŭ modnuju žanočuju sukienku. Ale baćki Hanny pracavali ŭ Minskprajekcie i ŭsimi mahčymymi sposabami dałučali jaje da architektury. Jany prynosili joj kubiki roznych formaŭ i pamieraŭ, i dziaŭčynka budavała pa ŭsioj kvatery fantastyčnyja harady. Tamu kali paŭstała pytańnie, kudy pastupać, baćki nie adpuścili Hannu ŭ Viciebski technałahičny instytut lohkaj pramysłovaści vučycca na madeljera: jany nie sumniavalisia, što jana budzie architektaram. Hanna i sapraŭdy pastupiła vučycca na architektara, ale praciahvała rabić adzieńnie dla siabie, siamji, siabroŭ.
Heta niešta mahičnaje!
Skončyŭšy instytut, jana pajšła pracavać pa śpiecyjalnaści. Ale «čas architektury» byŭ niepraciahły. Chutka pačalisia dzievianostyja.
— Ja straciła rabotu, — raskazvaje Hanna.— Ale ź ciepłynioj uspaminaju toj uzrušalny čas nievierahodnych mahčymaściaŭ. Zdarałasia, što ja pračynałasia i nie viedała, čym budu karmić svajo dzicia, ale viedała, jak zarabić. Moj muž staviŭ dziŭnyja śpiektakli na scenie Pałaca prafsajuzaŭ, pracavaŭ z vydaviectvami i pisaŭ. Ja ž stała šyć na zakaz. Nabyvała ŭ kamisijoncy panošanyja džynsy i šyła ź ich kurtki, potym rabiła sa skury roznyja rečy, adnačasova vyvučała i potym vyrablała narodnyja kaściumy. I ŭžo ŭ 1999 hodzie, ciažarnaja trecim dziciem, ustupiła ŭ Sajuz dyzajnieraŭ.
Adnojčy jana pajechała z mužam adpačyvać u Hruziju i, prahulvajučysia pa Tbilisi, ubačyła ŭ kramie vialikija pryhožyja šaliki z voŭny na šoŭku (takaja tkanina nazyvajecca nunavoŭna). Heta była nie pryvyčnaja hrubaja voŭna, a takaja tonkaja i dalikatnaja, što Hanna adčuła: heta jaje materyjał.
— Stała pracavać ź im, i zdavałasia, što ździajśniaju niešta mahičnaje, — kaža dyzajnier. — Ujavicie, usie hetyja šarścinki majuć svaju daŭžyniu, i pad uździejańniem ščołačy i treńnia kožnaja ź ich pieratvarajecca ŭ maleńkuju cudoŭnuju śpiralku. A potym tyja śpiralki čaplajuć adna adnu, i na vychadzie atrymlivajecca taja ci inšaja reč. Zaŭsiody ŭkładvała ŭ svaje raboty i mastactva, i architekturu, i pracu z adzieńniem, dy ŭvohule ŭvieś svoj žyćciovy dośvied. I voŭna mahła ŭsio heta ŭmiaścić u siabie. Ja adčuvała, što nie mahu spynicca, u maich rukach naradžalisia šaliki, kamizelki, sukienki, biasšoŭnyja palito ź dziŭnymi aplikacyjami kvietak, liścikaŭ, burbałak…
Kaścium dla cara
U chutkim časie rečy, jakija zrabiła Hanna, byli raspradadzienyja na vystaŭcy-kirmašy aŭtarskich vyrabaŭ «Młyn». Heta ŭpeŭniła žančynu, što jana na pravilnym šlachu, i nastupnym razam jaje aŭtarskija raboty pajechali ŭ Maskvu, na vystaŭku «Hrand Tekstyl». Tam i sustrełasia Hanna z zasłužanym mastakom Rasii Viktoryjaj Sieŭrukovaj. Taja nabyła ŭ dyzajniera niekalki aŭtarskich rabot i… prapanavała supracoŭnictva. Tak Hanna stała stvarać kaściumy dla Vialikaha teatra.
— Heta vielmi cikavaja rabota, — kaža jana. — Navat kali ja rabiła apošni raz kaścium dla cara Sałtana, to niemahčyma było zrazumieć, što na vychadzie atrymajecca. Viadoma, jość niejkaja ideja, i ty prykładna ŭjaŭlaješ, što treba rabić, kab ruchacca ŭ patrebnym kirunku. Ale voŭna — nibyta žyvy materyjał, jana «dychaje» pad rukami i sama niešta ad siabie dadaje kožny raz. Tamu i paŭtaryć adnu i tuju ž reč niemahčyma, možna tolki zrabić padobnuju.
Ciapier Hanna pracuje nad novaj kapsulnaj kalekcyjaj, jakuju možna budzie ŭbačyć na vystaŭkach-kirmašach u Minsku. I kaniešnie, u peŭny čas jana znoŭ pieratvorycca ŭ čaraŭnicu, kab hledačy Vialikaha teatra mahli apynucca ŭ fantastyčnym i kazačnym śviecie.
Kamientary