«Treba być aktyvistam, kab da ciabie pryjšli». Čamu biełarusy viartajucca z emihracyi
Paśla 2020 hoda ź Biełarusi, pavodle roznych acenak, mahli vyjechać da paŭmiljona čałaviek. Ale, niahledziačy na represii, jakija praciahvajucca ŭ krainie, niekatoryja biełarusy praz peŭny čas viartajucca dadomu. Dźvie padobnyja historyi raskazała Deutsche Welle.
«Žyć u strachu — kiepskaje rašeńnie»
IT-śpiecyjalist Andrej (imia źmieniena) pražyŭ u Polščy dzieviać miesiacaŭ. Pa słovach surazmoŭcy, i jon, i siamja, davoli chutka asvoilisia ŭ novaj krainie, ale paśla taho, jak mužčyna straciŭ pracu, vyrašyli viarnucca ŭ Biełaruś.
«Rašeńnie było składanaje, tamu što ŭładkavalisia, złavili kirunak i dastatkova sacyjalizavalisia. Pavarotnym momantam stała zvalnieńnie», — raskazvaje Andrej.
Mužčyna adznačaje, što ŭ ich byŭ vybar: zastavacca dziela «čahości» i vydatkavać usie aščadžeńni za čas, pakul jon budzie šukać novuju pracu, abo viarnucca nazad, zachavać zaroblenyja srodki i ŭkłaści ich u kuplu kvatery ŭ Biełarusi.
«U cełym, pierśpiektyvy pracaŭładkavańnia byli pryvidnyja, tamu što ja i maje kalehi i biez taho ź vialikaj ciažkaściu znajšli pracu, a na čužym rynku kankuravać składaniej», — kaža mužčyna.
Taksama, ź jahonych słoŭ, novy polski ŭrad abiacaŭ rasśledavać atrymańnie biełarusami viz, uskładnić mahčymaści dla lehalizacyi i atrymańnia ipateki.
«Ni Polšča, ni ES nas mocna nie ŭrazili. Viarnulisia ź siamjoj — rodnyja ŭzradavalisia, — adznačaje Andrej. — Žyviecca lepš, čym u Polščy. Biełaruś mianie całkam zadavalniaje va ŭsich aśpiektach, akramia palityčnaha. Na hety momant nie baču sensu emihravać kudy-niebudź».
Mužčyna kaža, što nie baicca za svaju svabodu, «jak budzie — tak budzie», a žyć u strachu, pa jaho słovach, «kiepskaje rašeńnie».
«Dumaŭ, što vajna moža pieranieścisia na nas»
Inžynier Ihar (imia źmieniena) vyjechaŭ u Polšču viasnoj 2022 hoda. Da taho momantu tam užo znachodziłasia jaho dziaŭčyna, mužčyna daŭno płanavaŭ pajezdku da jaje, ale z-za pačatku vajny va Ukrainie pierajezd pryjšłosia paskoryć.
«Dumaŭ, što vajna moža pieranieścisia na nas», — pryznajecca surazmoŭca.
Biełarus žyŭ i pracavaŭ u Polščy. U bytavym płanie, pavodle jaho słoŭ, usio było dobra, «chutka pryvyk, kamfortna siabie adčuvaŭ», tamu što «mientalitet vielmi blizki». A voś z pracaj było «našmat składaniej».
«U Biełarusi ja pracavaŭ inžynieram, hruba kažučy, nasiŭ halštuk, a pryjechaŭšy tudy, pajšoŭ na zavod (rabočym. — Red.). Padjom a 4-j ranicy, kładziešsia a 8-j viečara, kab niejak vyspacca, jašče kazali pracavać pa vychadnych», — raskazvaje biełarus.
Niejki čas Ihar pracavaŭ na vytvorčaści jachtaŭ, dzie davodziłasia pa 12 hadzin pravodzić u procivahazie i kaściumie chimabarony.
Paśla biełarus uładkavaŭsia dalnabojščykam, jeździŭ, u asnoŭnym, pa Hiermanii. Spačatku praca jamu padabałasia: byli i niadrenny zarobak, i mahčymaść padarožničać. Ale paśla vaśmi miesiacaŭ maršruty pačali paŭtaracca, stała ciažka ŭvieś čas pravodzić u mašynie.
«Ja razumieŭ, što kali ja zvolniusia, to pajechać u Polšču i pajści na zavod, na skład — tak sabie rašeńnie, mianie nie mocna pryciahvali takija ŭmovy pracy», — raskazvaje mužčyna.
«Treba być aktyvistam, kab da ciabie pryjšli»
Ihar vyrašyŭ viarnucca ŭ Biełaruś. Surazmoŭca pryznajecca, što pry pierasiačeńni miažy «byŭ strach, što voźmuć telefon — i tam niešta budzie», ale ŭ vyniku da jaho nie było nijakich pytańniaŭ.
Na radzimie biełarus davoli chutka znajšoŭ pracu ŭ zamiežnaj IT-kampanii. U Polščy ci Hiermanii ŭ hetaj śfiery jon uładkavacca nie moh z-za vysokaj kankurencyi i niedastatkovaha vopytu, taksama nie chapała viedaŭ polskaj ci anhlijskaj.
U Biełarusi, sa słoŭ Ihara, zarobak u IT-śpiecyjalistaŭ značna nižejšy, čym u Jeŭropie, ale žyć na jaho možna davoli kamfortna: niama vydatkaŭ na arendu žylla, pradukty tańniejšyja.
Mužčyna kaža, što za čas jahonaj emihracyi ŭ Biełarusi «mała što pamianiałasia» i jon «ničoha drennaha tut nie ŭbačyŭ». Što tyčycca represij u dačynieńni da apanientaŭ ułady, to, na dumku Ihara, «treba być aktyvistam, kab da ciabie pryjšli».
«Zatrymali kahości, usie spačatku ŭ šoku. Ale pa vyniku, kali pačynajuć raźbiracca: jon rabiŭ fatahrafii, vykładvaŭ niešta ŭ instahram. Ja nie kažu, što jon heta nie moža rabić. Prosta jon vioŭ niejkuju aktyŭnuju dziejnaść suprać ułady, — razvažaje surazmoŭca. — U mianie niama nidzie fatahrafij, ja nidzie nie pakidaŭ kamientaroŭ. Tamu ja razumieŭ, što ŭ cełym ja čysty, choć ja i chadziŭ na mitynhi, i baćki maje chadzili».
Ihar kaža, što ciapier hałoŭny nastroj u biełaruskim hramadstvie — «aby nie było vajny». Heta adzinaje, čaho bajacca ludzi.
Mužčyna pryznajecca, što chacieŭ by pavandravać pa śviecie, ale jašče raz navažycca na emihracyju, tolki kali pačniecca vajna:
«Kali ja chacieŭ by stvaryć siamju, vychoŭvać dziaciej, chaciełasia b, kab jany bačyli dziadulaŭ-babul. Viadoma, kali pačniecca vajna, ja budu rabić sproby, kab źjechać, bo vajavać nie chočacca».
«Zastałosia adčuvańnie čužoha horada». Biełarusy-emihranty raskazali, jak ryzyknuli źjeździć na radzimu
«Jana zabrała dziaciej i viarnułasia ŭ Minsk»: historyja biełarusa, jaki emihravaŭ u Barsiełonu ź siamjoj, a zastaŭsia adzin
«Nastolki jamu było važnaje śviatło ŭ rodnym aknie». Jak dziaŭčyna kranalna dapamahaje biełarusam-emihrantam «viarnucca» dadomu
Biełarus pra ŭmovy ŭ łahierach dla ŭciekačoŭ: Kali maješ dośvied, to razumieješ, što ŭsio moža być i kiepska, i sumna
Pamior paet Uładzimir Karyzna, aŭtar słoŭ da ciapierašniaha dziaržaŭnaha himna Biełarusi8
Pamior paet Uładzimir Karyzna, aŭtar słoŭ da ciapierašniaha dziaržaŭnaha himna Biełarusi
Viadomy partret Kahanca akazaŭsia savieckim fejkam, zatoje znajšłosia adzinaje fota archieołaha Tatura. Razhadanyja fotatajamnicy Biełaruskaha muzieja ŭ Vilni
Kamientary