Biełarusy hatovyja da pieramienaŭ, ale bieź pieramieny ŭłady?

Kandydaty ŭ prezidenty Biełarusi sprabujuć pieraadoleć atmaśfieru bieznadziejnaści, jakaja achutvała papiarednija kampanii. Biełarusy hatovyja da pieramienaŭ — taki ich asnoŭny miesidž. Adnak jakich pieramienaŭ chočuć biełarusy i ci spracuje hetaje žadańnie źmienaŭ na apazicyju?

Pracujučy ŭ štabie Uładzimira Hančaryka ŭ 2001 hodzie, aŭtar hetych radkoŭ sam vykarystoŭvaŭ źviestki apytańniaŭ NISEPD, kab zaachvocić aktyvistaŭ da pracy.

Śvietapohladnaja transfarmacyja ŭ biełaruskim hramadstvie pačałasia ŭžo daŭno. Jak źmianilisia mierkavańni biełarusaŭ nakont palityki, jakuju pažadana pravodzić novamu prezidentu krainy, bačna z tablicy. Pa profili adkazaŭ idealnym prezidentam Biełarusi vymaloŭvajecca jakraz-taki apazicyjny kandydat — rynačnik, demakrat, prychilnik jeŭrapiejskaha vybaru. U apošnim, darečy, i adbyłasia

hałoŭnaja transfarmacyja hramadskaj dumki za apošnija dzieviać hadoŭ — u hramadstvie rezka źnizilisia prarasijskija nastroi i vyraśli niezaležnickija i prajeŭrapiejskija.

A što ciapier?

Paradoks situacyi ŭ tym, što pry ŭzmacnieńni aryjentacyi hramadstva na palityku, jakuju zvyčajna prapahandujuć demakratyčnyja siły, — hetym i arhumientujecca tezis pra hatoŭnaść biełarusaŭ da pieramienaŭ — za dzieviać hadoŭ uzraśli nastroi i na zachavańnie kursu, jaki pravodzicca dziejnaj uładaj. Absurd?

Nie zusim. Pa-pieršaje, uspryniaćcie palityki dziaržavy masavaj śviadomaściu moža adroźnivacca ad jaje ŭspryniaćcia palityčna zaanhažavanaj publikaj. Nahadajem, u 1994 hodzie elektarat pakaraŭ demakrataŭ za sacyjalnyja i ekanamičnyja nastupstvy reformaŭ, jakich u Biełarusi paprostu nie było. Ale siońnia pra źmieny (libieralizacyju, inviestycyi, Uschodniaje partniorstva ź ES) razmaŭlajuć badaj na kožnym kroku.

Inšymi słovami, palityka prezidenta nieabaviazkova ŭsprymajecca ŭsim hramadstvam jak antyrynkavaja i antyjeŭrapiejskaja, i, jak pakazvajuć dadzienyja taho ž NISEPD,

u elektaracie samoha Łukašenki źjaviłasia prasłojka tych ža «jeŭraentuzijastaŭ» — chacia biezumoŭna, u asnoŭnym jon dahetul zaryjentavany na dziaržaŭnaje rehulavańnie, «žorstkuju ruku» i Uschod.

Pa-druhoje, palityčnyja aryjentacyi mohuć ihrać tolki druhasnuju rolu ŭ vyznačeńni elektaralnaha vybaru.

Biełaruski elektarat vyklučna prahmatyčna stavicca da palityki dziaržavy i hatovy, kažučy słovami Den Siaopina, prytulić lubuju kotku, jakaja budzie łavić myšej.

Zhodna z tymi ž dadzienymi NISEPD, u 2010 hodzie ŭ hramadskich nastrojach adbyŭsia «adnaŭlalny» postkryzisny rost sacyjalnaha aptymizmu (pavialičyłasia kolkaść tych, chto ličyć, što ich žyćciovy ŭzrovień za apošni čas padvysiŭsia, i, adpaviedna, kolkaść tych, chto žadaje jaho dalejšaha palapšeńnia) i ŭzrasła, adpaviedna, kolkaść tych, chto ličyć, što spravy ŭ krainie raźvivajucca ŭ pravilnym kirunku (51% u vieraśni 2010; paśla vybaraŭ 2006 tak ličyła 56.6% respandentaŭ, u 2001 — tolki 38%, što nie paškodziła, adnak, elehantnaj pieramozie).

Narešcie, treciaje mahčymaje tłumačeńnie —

elektarat hatovy da pieramienaŭ, ale baicca ŭzrušeńniaŭ. Tamu, zapałochany niavyznačanaściu, niezaanhažavany ŭ palityku biełarus chutčej pahodzicca, kab pieramieny ažyćciaviła akurat dziejnaja ŭłada.

U lubym vypadku vyhladaje na toje, što palityčnyja prefierencyi dla bolšaści biełarusaŭ — heta pierš za ŭsio pytańni estetyki, čym matyvacyja elektaralnaha vybaru. Rezkija źmieny elektaralnych pavodzinaŭ (jak heta było ŭ 1994) adbyvajucca tolki ŭ vyniku ekzistencyjalnaha šoku, hvałtoŭnaj łomki sistemy, jakuju ŭrad nie ŭ stanie kantralavać.

Apošnija niekalki hadoŭ apanienty Łukašenki pieścili nadzieju, što takaja łomka adbudziecca ŭ vyniku źmianieńnia ŭmovaŭ handlu vuhlevadarodnaj syravinaj z Rasijaj i suśvietnaha kryzisu — adnak ułada zdoleła amartyzavać nastupstvy finansavych strataŭ, naturalna ž, canoj nazapašvańnia doŭhaterminovych prablem. Adnak jany stanuć čyńnikami chiba nastupnych elektaralnych cykłaŭ (kali tolki ŭłada sama nie pojdzie na ekanamičnyja reformy, i abiedźvie tendencyi, zafiksavanyja nami, — adnačasovaje ŭzmacnieńnie refarmatarskich nastrojaŭ i aryjentacyi na zachavańnie palityčnaha status-kvo ŭ palitycy — nie ŭzmocniacca jašče bolš).

Pakul što

realnaje sacyjalnaje apiryšča dla apanientaŭ ułady — chutčej siarod rasčaravanych aktualnymi vynikami sacyjalna-ekanamičnaha kursu, što pravodzicca ŭładaj, a nie siarod tych, chto vyznačaje jaho ŭ adpaviednaści z padručnikami palitałohii.

Budučy prezident pavinien (%), červień 2001 - vierasień 2010

Być prychilnikam rynkavaj ekanomiki 54,0 58.8

Być prychilnikam płanavaj ekanomiki 24,1 14.1

Być prychilnikam padziełu ŭłady 41,1 43.5

Być prychilnikam kancentracyi ŭłady ŭ adnych rukach 34,0 29.6

Być prychilnikam niezaležnaści (2001) intehracyi ź ES (2010) 37,5 39.1*

Być prychilnikam sajuzu z Rasijaj 44,7 24.1

Być prychilnikam praciahu ciapierašniaha kursu 32,6 38.2

Być prychilnikam radykalnaj źmieny ciapierašniaha kursu 49,0 43.2

Prahałasavali b za Łukašenku 36.0 39.3

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0