Prajekt zachopu nieabmiežavanaj ułady

Prajekt zachopu nieabmiežavanaj ułady

Vajskovaje supracoŭnictva

Praciah. Pačatak u № 22, 24—28, 30.

Biełaruś atrymała ŭ spadčynu ad Savieckaha Sajuzu niamała vajennaha abstalavańnia, a taksama zavodaŭ pa jaho vytvorčaści. Nia dziva — tut znachodziłasia trenirovačnaja, va ŭsich značeńniach hetaha słova, baza savieckaj armii i žyli 250 tys. vajskovych specyjalistaŭ z najlepšaj padrychtoŭkaj, jakuju tolki mahli dać u SSSR.

Vajskovaje supracoŭnictva z Rasiejaj nie pierapyniłasia z raspadam Savieckaha Sajuzu. Užo 20 žniŭnia 1992 h. Biełaruś i Rasieja padpisali pakiet z 24 pahadnieńniaŭ, jakija ŭklučali 19 dakumentaŭ ekanamičnaj i 5 vajskovaj nakiravanaści. Ministry Pavał Hračoŭ i Pavał Kazłoŭski ŭzhadnili prahramu vyvadu ź Biełarusi rasiejskich vajskovych čaściej i vajskovaha abstalavańnia, jaki pavinien byŭ zaviaršycca ŭ 1996 h., plan uzajemadziejańnia dvuch ministerstvaŭ abarony, pytańni padrychtoŭki persanału i źniščeńnia vajennaj techniki i h.d.

Rasieja zaležała ad našaha VPK

U śniežni 1997 h. była zaklučanaja Damova ab vajskovym supracoŭnictvie pamiž Rasiejaj i Biełarusiaj. Jana praduhledžvała pryniaćcie supolnaj vajskovaj daktryny, stvareńnie Kalehii ministerstvaŭ abarony, navučańnie biełaruskich vajskoŭcaŭ u Rasiei j h.d. Zhodna z damovaj ab stvareńni sajuznaj dziaržavy, na asnovie biełaruskich Uzbrojenych siłaŭ i Maskoŭskaj vajskovaj akruhi miełasia paŭstać rasiejska-biełaruskaja vajskovaja hrupoŭka. Prajekt supolnaj vajskovaj daktryny byŭ padrychtavany ŭ 2001 h.

Najbolšaha prahresu abjadnańnie ŭzbrojenych siłaŭ dźviuch dziaržavaŭ dasiahnuła ŭ halinie supraćpavietranaj abarony. Straciŭšy savieckija vajskovyja bazy ŭ Prybałtycy, Rasieja adčuła patrebu ŭ biełaruskich radyjolakacyjnych stancyjach. Ad ich zaležała biaśpieka najvažniejšaha rehijonu Rasiei, ułučna z Maskvoj i Sankt-Pieciarburham. Asnovaj supolnych uzbrojenych siłaŭ stalisia radyjolakacyjnyja stancyi ŭ Zachodniaj Biełarusi, što zastalisia ŭ spadčynu ad SSSR i paśla jaho raspadu z dapamohaj Rasiei byli madernizavanyja. Adnu ź ich, pablizu Hancavič, biaspłatna pieradali Rasiei na 25 hadoŭ u abmien na pastaŭki tannych enerhanośbitaŭ i dostup na rasiejski rynak dla biełaruskich vytvorcaŭ. U 2000 h. biełaruskija i rasiejskija struktury SPA aficyjna byli padparadkavanyja supolnamu kamandavańniu. Heta pavialičyła stratehičnaje značeńnie Biełarusi jak “vajennaha ščyta” Rasiei. Vyrasła j značeńnie Łukašenki ŭ vačach rasiejskaj vajskovaj i palityčnaj elity, asabliva ŭ časie kanfrantacyi z Zachadam z pryčyny pašyreńnia NATO na ŭschod i aperacyi ŭ Kosavie.

Rasieja zaležała ad biełaruskaha VPK, bo nie mahła rabić zbroju biez udziełu biełaruskich pradpryjemstvaŭ. Tak, platformy dla rakietnych kompleksaŭ “S-300” i “Topal-M” pradukavaŭ Mienski zavod kołavych ciahačoŭ (MZKC), a biełaruskija radyjoelektronnyja zavody vyrablali navihacyjnyja systemy dla vajskovaj avijacyi. Utvareńnie miždziaržaŭnych finansava-pramysłovych hrupaŭ pačałosia ŭ 1995 h. z arhanizacyi FPH “Hranit”, što vyrablała pryłady, nieabchodnyja dla madernizacyi systemaŭ supraćpavietranaj abarony. U 1997 h. była stvoranaja FPH “Dakładnaść”, jakaja specyjalizavałasia na supraćtankavych i artyleryjskich samanavodnych kompleksach.

Samy ambitny prajekt — “Abarončyja systemy” — startavaŭ u lutym 2000 h. Hety vajskova-pramysłovy kanhlamerat atrymaŭ značnuju častku rasiejskich abaronnych zakazaŭ. U jaho ŭvajšli MZKC, Homielski radyjozavod i inšyja pradpryjemstvy. U kampetencyju FPH “AS” uvachodziła pieraraźmierkavańnie finansavych patokaŭ Minabarony i handal zbrojaj, u tym liku sumnieŭnyja pastaŭki procirakietnych kompleksaŭ u Kitaj i na Kipr (“AS” kantraluje chołdynh “Interros” Uładzimiera Patanina — byłoha pieršaha vice-premjera Rasiei j adnaho ź niamnohich aliharchaŭ, jaki zdoleŭ zachavać svoj finansavy i palityčny kapitał pry Pucinu). Pośpiechu prajektu “Abarončych systemaŭ” spryjała zaniepakojenaść Rasiei niedaskanałaściu kołavych platformaŭ dla kompleksaŭ “S-300”, “Topal-M” i “Piačora”. MZKC atrymaŭ bujnyja investycyi na madernizacyju vytvorčaści ad rasiejskich kamercyjnych bankaŭ, što prapanavali svaje pasłuhi “Abarončym systemam”. Roskvit hetaj i inšych finansava-pramysłovych hrupaŭ u miežach VPK zabiaśpiečvaŭsia pavieličeńniem vajskovaha biudžetu Rasiei j zakupak vajskovaj techniki ŭnutry krainy, a taksama abjadnańniem planu hetych zakupak ź biełaruskim u 2000 h. Apošniaje miždziaržaŭnaje pahadnieńnie ŭ hetaj sfery praduhledžvała ŭtvareńnie FPH “Aerakaśmičnaje abstalavańnie” (“AKA”), u jakuju ŭvajšli j dva biełaruskija pryładabudaŭničyja zavody. “AKA” vyrablaje systemy kantrolu i syhnalizacyi dla rasiejskich reaktyŭnych źniščalnikaŭ “MiH-29SMT”, “Su-30MK” i bajavych viertalotaŭ “Čornaja akuła” — samaj daskanalnaj avijacyi rasiejskaj armii. Udzieł biełaruskich vytvorcaŭ va ŭsich hetych prajektach byŭ klučavoj umovaj madernizacyi rasiejskaj armii, heta zabiaśpiečyła im stabilnyja kantrakty, zahruzku i prybytak, što paspryjała ažyŭleńniu cełaha sektaru, da jakoha pierad raspadam SSSR naležała pałova biełaruskich pramysłovych pradpryjemstvaŭ. A Łukašenka mieŭ zručnuju nahodu vykarystać vajskova-pramysłovy kompleks u jakaści kazyrnaj karty ŭ ekanamičnych i palityčnych stasunkach z Rasiejaj.

I Peru, i Ekvadoru

Zachavańnie abaronnaj pramysłovaści dazvoliła Biełarusi ŭ 1997 h. trapić u dziasiatku najbujniejšych u śviecie eksparcioraŭ zbroi. Prodaž uzbrajeńniaŭ dziaržavam-izhojam i ŭ “haračyja zony” planety vyklikaŭ padazreńni, što Biełaruś — pasiarednik rasiejskich vytvorcaŭ zbroi, niepasredny ŭdzieł jakich u takich uhodach sapsavaŭ by adnosiny Rasiei z Zachadam. Miž tym, časam Biełaruś pradavała zbroju, pramysłovaja baza dla vytvorčaści jakoj u nas adsutničaje. Da hetkich sumnieŭnych hiešeftaŭ adnosicca prodaž u Alžyr u 1999 h. reaktyŭnych źniščalnikaŭ “MiH”, papiarednie pastaŭlenych Rasiejaj dla biełaruskich VPS (pavodle spravazdačy londanskaha Instytutu stratehičnych daśledavańniaŭ, ich kolkaść mahła siahać 64), čatyroch samalotaŭ “Su” ŭ Anhołu, amal trochsot tankaŭ “T-80” u Paŭnočnuju Kareju i h.d. A źniščalniki “MiH”, u 1996 h. aficyjna pradadzienyja Biełarusiaj u Peru, byli dastaŭlenyja tudy prosta z aeradromu “Sokał”, što la Nižniaha Noŭharadu. Da taho ž, Rasieja paśla padpisała z Peru kantrakt na techničnaje absłuhoŭvańnie samalotaŭ. Hetkija samyja źniščalniki Rasieja pradała ŭ Ekvador, ź jakim Peru ŭ toj čas mieła pamiežny kanflikt. Farmalna Biełaruś zajmała ŭ hetym kanflikcie bok Peru i litaralna “pierabiła” Rasiei ŭhodu dempinhavaj canoj, ale nasamreč heta byŭ sposab zamaskavać naŭmysnaje supracoŭnictva. Mižnarodnaje ž prava zabaraniaje adnačasova pradavać zbroju abodvum udzielnikam kanfliktu.

Bojka za biełaruskija zavody

Palapšeńnie stasunkaŭ z Zachadam pazbaviła kiraŭnictva Rasiei nieabchodnaści karmić hramadztva iluzijami adnaŭleńnia SSSR.

Apošnim udaram pa “biełaruskaj ekanamičnaj madeli” moh stać nacisk na Łukašenku z boku rasiejskich palityčnych i biznesovych kołaŭ, jakija patrabavali dazvołu na pryvatyzacyju najsmačniejšych kavałkaŭ biełaruskaj pramysłovaści.

U 2000 h. kampanija “Itera” vykazała namier atrymać kantrol nad Biełaruskim metalurhičnym zavodam (BMZ), naftachimičnymi pradpryjemstvami, televizijnymi zavodami i h.d. Joj udałosia zajmieć 45% akcyjaŭ “Biełpaku” — manapalista pa vytvorčaści palimeraŭ u SND. Prezydent “Itery” źbiraŭsia investavać u Biełaruś zvyš 200 młn. dalaraŭ. Kampanija raspracavała plan pryvatyzacyi “Biełaruśkaliju”. Pry hetym dva pradpryjemstvy, jakija najbolš zacikavili “Iteru”, — “Biełaruśkalij” i BMZ — dajuć kala 60% valutnych dachodaŭ pramysłovaha sektaru Biełarusi.

Raman Abramovič, viadučy rasiejski aliharch, źbiraŭsia kupić kampaniju “Słaŭnafta”. U Kramli hetuju ŭhodu ŭchvalili paśla taho, jak aliharch pieradaŭ u ruki dziaržavy kantrol nad telekampanijaj ORT. Rasiejski “Aeraflot” nia toić intaresu da “Biełavija”. RAT “AES Rasiei” padpisała šmatmiljardny kantrakt na pastaŭku elektryčnaści ŭ Polšču i Niamieččynu, ułučyŭšy ŭ hety prajekt i Biarozaŭskuju DRES, a taksama pačało pieramovy nakont investavańnia biełaruskich elektrastancyjaŭ i zdabyćcia kantrolu nad imi.

U 2001 h. pavialičyłasia prysutnaść u Biełarusi rasiejskaha kapitału. Aleh Dzierypaska, uładalnik “Sibału”, stvaryŭ aŭtamabilnuju chołdynhavuju kampaniju “Raspramaŭta”, da jakoj zachacieŭ dałučyć i MAZ. Dla hetaha ŭ kastryčniku 2001 h. rasiejcy sprabavali davieści MAZ da bankructva, kali Jarasłaŭski matorny zavod, častka Dzierypaskavaj aŭtamabilnaj imperyi j manapolny pastaŭnik ruchavikoŭ dla MAZu, rezka pavialičyŭ ceny na svaju pradukcyju. Dzierypaska vykazaŭ achvotu kupić i šerah biełaruskich pradpryjemstvaŭ — pastaŭnikoŭ kamplektujučych dla MAZu.

Ministerstva suviazi addało licenziju druhoha aperatara sietki GSM u Biełarusi rasiejskaj telekamunikacyjnaj kampanii “MTS”, jakoj apiakujecca mer Maskvy Jury Łužkoŭ. MTS abaviazałasia za piać hadoŭ investavać u našuju ekanomiku 190 młn. dalaraŭ. Jašče Łužkoŭ nibyta inicyjavaŭ pieramovy pa abjadnańni “Intehrału” z vysokatechnalahičnymi kampanijami ŭ Zielenahradzie la Maskvy.

Šynny chołdynh, kantralavany bankam “Avanhard”, zacikaŭleny ŭ nabyćci kantrolu nad babrujskaj “Biełšynaj” — za jaje zmahajucca niekalki rasiejskich kampanijaŭ, u tym liku “Łukojł”.

Abo vykanać, abo zrabić vyhlad

“Słaŭnafta” prapanavała svoj plan pryvatyzacyi naftavaha i chimičnaha kompleksu, uklučyŭšy ŭ jaho zavody “Azot” u Horadni i “Palimir” u Navapołacku. Z “Słaŭnaftaj” supierničaje “Łukojł”, kiraŭnictva jakoha paabiacała ŭkłaści miljard dalaraŭ u naftapierapracoŭčy kompleks “Naftan”, zavody “Azot”, “Palimir”, a taksama ŭ mahiloŭskaje “Chimvałakno” — zrazumieła, u abmien na kantrol nad hetymi pradpryjemstvami.

Rasiejskija investycyi pačali pastupać i ŭ charčovuju pramysłovaść. Kampanija “Bałtyka” imkniecca ŭstalavać kantrol nad mienskim brovaram “Krynica”, majučy namier ukłaści ŭ jaho 50 młn. dalaraŭ. Padobnyja prajekty raspracoŭvajuć Ačakaŭski piŭzavod i Asacyjacyja pivavaraŭ Ivana Taranava.

Napiaredadni prezydenckich vybaraŭ 2001 h. “biełaruskaje pytańnie”, vidać, było vyrašana ŭ Rasiei šlacham uhody zacikaŭlenych asobaŭ. Łukašenku tam padtrymlivajuć finansava-pramysłovyja hrupy — ekanamičnaja baza “kanstruktyŭnaj” apazycyi na čale ź Ziuhanavym, Sielaźniovym i Łužkovym. Kali tajemnaje pahadnieńnie sapraŭdy było, značyć, Łukašenka zapłaciŭ za svaju pieramohu šeraham abiacańniaŭ i zabaviazańniaŭ, i ciapier jamu zastajecca sumlenna vykanać ich albo zrabić vyhlad, što ničoha jon nie deklaravaŭ.

Vital Silicki

Zakančeńnie budzie.