Rasieju vykidajuć z Kaŭkazu

Rasieju vykidajuć z Kaŭkazu

Maskva nia jość adzinym hieapalityčnym centram SND. Na heta ŭ Kramli nie chapaje resursaŭ, pierš za ŭsio ekanamičnych. Rasieja mała što moža prapanavać dziaržavam SND, jakija ŭsio bolš u svajej palitycy ahladajucca na Zachad. Jana nia zdolnaja kankuravać z Vašynhtonam u maštabie sumiesnych z postsavieckimi krainami ekanamičnych prajektaŭ i tamu demanstruje hatovaść vykarystać dla zachavańnia hieapalityčnaha ŭpłyvu hrubuju siłu. Mienavita tak treba razumieć zajavu Ŭładzimiera Pucina ad 11 vieraśnia, adrasavanuju kiraŭnictvu Hruzii.

Sapraŭdnaja pryčyna ŭltymatumu nia ŭ tym, što Tbilisi nia maje kantrolu nad Pankiskaj ciaśninaj, dzie bazujucca adździeły čačenskich partyzanaŭ. Patrabavańnie sumiesnaj antyterarystyčnaj aperacyi ŭ Pankisi — tolki šyrma, što chavaje sapraŭdnyja namiery Kramla. Maskva hublaje pazycyi ŭ Zakaŭkaźzi. I nie apošniuju rolu tut adyhryvaje prazachodniaja aryjentacyja Tbilisi.

Rasieja imkniecca pierakłaści adkaznaść za stvareńnie kanfliktnaj sytuacyi na Hruziju. Ale mienavita Maskva vinnaja ŭ paharšeńni dvuchbakovych adnosinaŭ. U časie hruzina-abchaskaha kanfliktu 1992—93 h. jana faktyčna sankcyjanavała stvareńnie Kanfederacyi narodaŭ Kaŭkazu dziela vajskovaje dapamohi Suchumi. Atrady etnična blizkich abchazam narodaŭ Rasiei — adyhiejcaŭ i kabardzincaŭ — adyhrali nie apošniuju rolu ŭ tym, što hruzinski bok nie zdabyŭ pieramohi ŭ vajnie za abjadnańnie krainy. Na słovach deklarujučy pavahu da terytaryjalnaha adzinstva Hruzii, Rasieja i nadalej padtrymlivała separatysckija rehijony — Abchaziju i Paŭdniovuju Asieciju.

U Maskvie raźličvali, što praz uzmacnieńnie pazycyjaŭ u hetych rehijonach Rasieja zmoža ŭtrymać Hruziju ŭ sfery svajho ŭpłyvu. U 1995—99 h. 80 tys. žycharoŭ Abchazii atrymali rasiejskaje hramadzianstva. Hruzinskaja elita paśla hetaha kančatkova straciła sympatyi da Kramla.

Na stambulskim samicie ABSE (listapad 1999 h.) Rasieja była vymušanaja ŭ abmien na zachodnija investycyi pahadzicca na vyvad vojskaŭ z terytoryi Hruzii – z bazaŭ u Vazijani j Achałkałaki. Adnačasova było pryniataje rašeńnie pra pabudovu trubapravodu Baku–Džejchan, jaki źviazaŭ by bahatyja naftavyja i hazavyja radoviščy Kaśpiju z tureckimi partami. Heta kardynalna źmianiała hieapalityčny raskład na poŭdni SND: bahatyja naftaj i hazam Kazachstan, Turkmenija j Azerbajdžan vychodzili na zachodni rynak u abchod Rasiei.

Toje, što kaśpijskija enerhanośbity jšli na Zachad praz rasiejskija trubapravody, davała Maskvie vialikija tranzytnyja hrošy j dazvalała dyktavać umovy paŭdniovym krainam SND.

Hałoŭnymi investarami budaŭnictva vystupali ZŠA. Sarvać realizacyju hetaha prajektu Rasieja mahła, tolki stvaryŭšy pojas izalacyi – praz zachavańnie kantrolu nad Armienijaj i ŭstalavańnie ŭ Hruzii prarasiejskaha režymu albo, jak minimum, destabilizacyju tam palityčnaj sytuacyi.

Plan druhoj čačenskaj kampanii praduhledžvaŭ vyciskańnie častki ŭzbrojenych čačencaŭ spačatku ŭ hory, a potym – na poŭnač Hruzii.

Pry Pucinu, u 2000 h., Rasieja pasprabavała “dacisnuć” Hruziju. U adnosinach da jaje, adzinaj z krainaŭ SND, byŭ uviedzieny vizavy režym. Z Abchazijaj i Paŭdniovaj Asiecijaj Rasieja zachavała adkrytyja miežy. Pradstaŭniki Kramla zajaŭlali, što vizavy režym dazvolić Rasiei stvaryć zasłonu dla terarystaŭ, jakija z Hruzii volna pierachodzili ŭ Čačeniju. Sapraŭdnaj metaj akcyi było stvareńnie pieraškody dla hruzinaŭ, što zarablali ŭ Rasiei, kab praz heta pahoršyć sacyjalna-ekanamičnuju sytuacyju ŭ Hruzii. Uviadzieńnie vizavaha režymu “supała” ź pierapynkami ŭ pastaŭkach u Hruziju rasiejskich enerhanośbitaŭ. Usio heta musiła vyklikać zamienu chvoraha E.Ševardnadze na prarasiejskaha palityka M.Hiearhadze.

Ale vizavy režym nie stvaryŭ pieraškodaŭ dla tych, ad kaho chacieła abaranicca Rasieja (za 200 dalaraŭ i bolej vizavyja prablemy vyrašajucca tut vielmi chutka), naadvarot, nastroiŭ suprać jaje lumpenizavanych hruzinskich žycharoŭ, što byli nośbitami prarasiejskich nastrojaŭ.

Aktyŭnyja sproby Rasiei ŭmiašacca va ŭnutranyja spravy Hruzii zmusili Tbilisi da kontrakcyjaŭ. Adnym z čyńnikaŭ upłyvu na palityku Pucina dla Hruzii stalisia čačenskija partyzany. Pakul Rasieja budzie spryjać separatyzmu Abchazii i Paŭdniovaj Asiecii, Hruzija budzie pasiŭna padtrymlivać čačenskich paŭstancaŭ.

U 2000 – 2001 h. hruzinskaje kiraŭnictva de-fakta dało aŭtanomiju čačencam, što atabarylisia ŭ Pankiskaj ciaśninie na poŭnačy Hruzii. Ułada ŭ Pankisi pierajšła da lideraŭ čačenskich partyzanaŭ. Ale strata kantrolu nad Pankisi była vymušanaj dla Tbilisi, što pieraadolvaŭ unutrypalityčnuju niestabilnaść i ekanamičny kryzys. Dyj čačenskija paŭstancy mieli značna vyšejšuju stupień bajazdolnaści za žaŭnieraŭ hruzinskaha vojska.

U vyniku čačenskija palavyja kamandziry pačali złoŭžyvać stanoviščam. Zachop załožnikaŭ, handal zbrojaj i narkotykami stali pryčynaj taho, što ŭ susiednich z Pankisi rajonach Hruzii pačali farmavacca niepadkantrolnyja ŭładam uzbrojenyja adździeły samaabarony.

U 2002 h. hruzinskaja ŭłada vyrašyła viarnuć kantrol nad Pankisi. Pry hetym staŭleńnie da čačenskich partyzanaŭ źmianicca nia musiła. Tolki samyja adyjoznyja vajary byli pryciahnutyja da kryminalnaj adkaznaści. Hruzinskija vojski, što pavolna źmianiali dyślakacyju ŭ bok miažy z Rasiejaj, vidavočna, majučy zahad kiraŭnictva, “nie znachodzili” čačenskich adździełaŭ i navat ich byłych bazaŭ.

Abstreł rasiejskaj avijacyjaj hruzinskaj terytoryi 23 žniŭnia, u vyniku jakoha zahinuŭ hramadzianin Hruzii Huram Atyjašvili, daŭ start antyterarystyčnaj aperacyi, na jakoj daŭno nastojvała Maskva. Čaści hruzinskich vojskaŭ chutka vysunulisia da miažy z Rasiejaj i, jak zaŭždy, čačenskich partyzanaŭ nie adšukali. Ničoha dziŭnaha – antyterarystyčnaja aperacyja, abvieščanaja Tbilisi suprać čačenskich farmavańniaŭ, nasamreč nakiravanaja suprać Rasiei. Samyja bajazdolnyja čaści hruzinaŭ (Pacijski bataljon marskoj piachoty) vysunulisia na inhušecki, a nie na čačenski ŭčastak hruzina-rasiejskaj miažy. Druhaja elitnaja čaść – 11-ja motapiachotnaja bryhada – nakiravanaja na miažu prarasiejska nastrojenaj Paŭdniovaj Asiecii.

Vajskovaje pryznačeńnie maneŭru hruzinskich vojskaŭ – ustalavać kantrol za pavietranaj prastoraj u rajonie miažy z Rasiejaj. Hruzija maje tolki 5 bajavych samalotaŭ Su-25, tamu supraćstajać samalotam praciŭnika budzie z dapamohaj pieranosnych rakietnych kompleksaŭ “Strała” j “Ihołka” rasiejskaj vytvorčaści. Niamała takich kompleksaŭ hruziny i čačency atrymali ad rasiejskich vajskoŭcaŭ, kali z Vazijani vyvodziłasia ichnaja dyvizija.

Dyplamatyčnyja i infarmacyjnyja napady Rasiei nia mohuć viarnuć joj minułych hieapalityčnych pazycyjaŭ. Za plačyma Tbilisi staić Vašynhton. U apošnija čatyry hady amerykanskaja dapamoha prahramie refarmavańnia hruzinskaj armii skłała 280 młn. dalaraŭ. 30 młn. za apošnija dva hady ŭkłała ŭ padvyšeńnie abaranazdolnaści Hruzii Turcyja. Ciapier niedaloka ad Tbilisi, u Jałhudžy, pad kiraŭnictvam amerykanskich instruktaraŭ prachodziać padrychtoŭku hruzinskija siły specpryznačeńnia. U hety prajekt ZŠA ŭkłali 4 młn. dalaraŭ.

Złučanyja Štaty žorstka raskrytykavali abstreł rasiejskaj avijacyjaj hruzinskaj terytoryi. Pradstaŭniki amerykanskaj administracyi nazvali hetuju akcyju spałučeńniem chłuśni rasiejskich dyplamataŭ i nieprafesijanalizmu rasiejskich vajskoŭcaŭ.

Dziarždepartament ZŠA vystupaje suprać adnabakovych vajskovych akcyjaŭ Rasiei ŭ Pankisi. Jon, u adkaz na zajavu U.Pucina ad 11 vieraśnia, abviaściŭ, što suviaź pamiž čačenskimi partyzanami i Al-Kajdaj nie dakazanaja. Zachad zacikaŭleny ŭ paŭstanckim ruchu ŭ Čačenii: niespakoj na poŭdni Rasiei śviedčyć, što prajekt Baku–Džejchan nia maje alternatyvy.

Andrej Lachovič