Małady kiraŭnik sastarełaje arhanizacyi

Małady kiraŭnik sastarełaje arhanizacyi

Pazačarhovy źjezd Sajuzu piśmieńnikaŭ abraŭ staršyniom 30-hadovaha ramanista Alesia Paškieviča

Mlavymi j abyjakavymi da žyćcia piśmieńnikaŭ nazvać ciažka. U peŭnyja momanty Źjezdu zdavałasia, što paźbiehnuć raskołu Sajuzu na dźvie arhanizacyi nia ŭdasca. Padzieł prajšoŭ pa pytańni adnosinaŭ piśmieńnickaj arhanizacyi da režymu. Staršynia Sajuzu Volha Ipatava i “niepažadanyja” piśmieńniki kazali pra ŭcisk z boku ŭłady. “Dziaržaŭniki” piarečyli im: ułada ŭ nas “charošaja”. A pryčynu “biadotnaha stanu biełaruskaj litaratury” redaktar “Połymia” Mikoła Miatlicki bačyć u zasilli kamercyjnych knižak.

Supracoŭnik Administracyi prezydenta piśmieńnik Eduard Skobieleŭ sprabavaŭ raspluščyć prysutnym vočy na “padzieńnie ŭzroŭniu žyćcia na Zachadzie, dzie ŭščamlajucca pravy rabočych, a bandy dyleraŭ zdolnyja pieraviarnuć lubuju krainu”. Vystupoŭca ź miesca narakaŭ na H.Buraŭkina, jaki nibyta chacieŭ stać prezydentam Biełarusi i ZŠA davali “pad jaho” miljard dalaraŭ. Aleh Biembiel — koliś paet Źnič, a ciapier ajciec Mikałaj z Žyrovičaŭ — zaklikaŭ piśmieńnikaŭ zmahacca suprać abortaŭ, a potym prasiŭ unieści adpaviedny punkt u vynikovuju rezalucyju źjezdu. Aleś Marcinovič hučna aburaŭsia tym, što jahonaj kandydatury nia vyłučyli ŭ Radu Sajuzu. Daviałosia vyłučyć. Hrupa maładziejšych piśmieńnikaŭ u abied užo nie trymałasia na nahach. Staršynia źjezdu hienijalna źviartaŭsia da ŭsiaje hetaje hramady: “Šanoŭnyja tavaryšy...”

Lubyja praktyčnyja prapanovy tanuli ŭ ahulnym ramantyčnym šumie, a dobraja častka vystupoŭcaŭ słuchała tolki samich siabie. Naprykład, tak nichto i nie raźviŭ ćviarozaj idei Ŭładzimiera Navumoviča pra stvareńnie ŭ Biełarusi svajho Litaraturnaha instytutu ci choć by Vyšejšych litaraturnych kursaŭ.

Asnoŭnaja baraćba pamiž “nacyjanał-demakratami” i “dziaržaŭnikami” razharełasia vakoł pasady staršyni SP. Piać prapanavanych kandydaturaŭ uvasobili ŭsie mahčymyja varyjanty vybaru: Volha Ipatava, Mikoła Miatlicki, Anatol Butevič, vykładčyk BDU Aleś Paškievič i redaktar časopisu dla małodšych dzietak “Viasiołka” Ŭładzimier Lipski. Pakolki na karyść A.Paškieviča vykazalisia U.Arłoŭ, A.Kudraviec, Ja.Bryl, stała vidavočna, što šancaŭ u apanentaŭ niašmat. V.Ipatava źniała svaju kandydaturu na jahonuju karyść. Toje samaje zrabiŭ M.Miatlicki: “Niachaj daroha budzie adkrytaja maładości”. Źniaŭ svaju kandydaturu i A.Butevič. Tady adzin ź siabroŭ Sajuzu ŭstaŭ dy ŭrezaŭ praŭdu-matku: “Za kandydaturami, jakija prapanujuć Buraŭkin, Hilevič i kampanija, staić NATO”…

Pieradvybarnyja pramovy kandydataŭ na pasadu staršyni byli časam zališnie ŭźniosłymi. Pytańniaŭ kandydatam nie zadavali. U vyniku A.Paškievič atrymaŭ 159 hałasoŭ, U.Lipski — 118. Bolšaść siabroŭ piśmieńnickaj arhanizacyi pa-raniejšamu ćviorda i śviadoma stajać na nacyjanalnych i demakratyčnych pazycyjach, što i vykazali svaim vybaram.

Najlepšaje, što moh by zrabić staršynia Sajuzu dla dabra nacyjanalnaje litaratury, — heta razvalić arhanizacyju. Adnak nivodzin z pretendentaŭ na rolu Harbačova nie ciahnuŭ. Ni adzin, ni druhi nia bačać ničoha zahannaha ŭ isnavańni arhanizacyi, jakaja pretenduje na manapolnaje pradstaŭleńnie ŭsiaje nacyjanalnaje litaratury. Charakterna, što A.Paškievič vykazaŭ prapanovu, kab ad pradažnaha koštu ŭsich vydańniaŭ Sajuzu piśmieńnikaŭ pieraličvaŭsia peŭny pracent. Hetaje niežadańnie litarataraŭ raźvitvacca z savieckaj spadčynaj i zrabiła sumnaje ŭražańnie.

Źjezd skončyŭsia, ale samyja hałoŭnyja pytańni — majomasnyja — zastalisia niavyrašanymi. Ahulny schod siabroŭ Litaraturnaha fondu, jaki vałodaje asnoŭnaj piśmieńnickaj nieruchomaściu, pryznačany na śniežań. Mienavita dyrektar Litfondu Viačasłaŭ Mačulski byŭ hałoŭnym apanentam V.Ipatavaj.

Jašče na źjeździe prezentavali časopis “Dziejasłoŭ”, ź jakim źviazvajucca nadziei na ažyŭleńnie litaraturnaha pracesu. Novaabrany Aleś Paškievič źjaŭlajecca namieśnikam redaktara hetaha vydańnia.

Arkadź Šanski