«Naša Niva» — asnoŭnaja i ledź nie adzinaja drukavanaja krynica, ź jakoj ja atrymlivaju infarmacyju pra palityčnyja padziei. Mała taho, ja pryvyk stavicca da ŭsiaho pračytanaha ŭ «NN», jak da «ŭbačanaha na svaje vočy». Ale apošnim časam, kali čytaju paviedamleńni pra «permanentnaje» abjadnańnie sacyjał-demakrataŭ, uźnikaje adčuvańnie, što ci ja zvarjacieŭ, ci žurnalistaŭ «NN» niechta ŭvodzić u zman.
Boža barani, ja ni ŭ jakim razie nie zamachvajusia na svabodu presy — pišycie što chočacie, aby była praŭda! A tut uźnikaje šerah pytańniaŭ. Pieršaje: na jakoj padstavie i chto adchiliŭ Stanisłava Šuškieviča ad kiravańnia BSDH? Moža, Karol, jakoha pierad hetym Centralnaja rada vyklučyła z BSDH? Ci Kazulin, jaki nijakaha dačynieńnia da BSDH nia mieŭ? Druhoje: na jakoj padstavie śćviardžajecca, što BSDH samalikvidavałasia? Niachaj pierš kazulinskaja, nibyta stvoranaja, BSDP «Hramada» zarehistrujecca, a tady spraŭlaje bal na pachavańni BSDH.
Karespandent «NN» vonkavyja padziei apisaŭ dakładna. Prosta namalavanaja im karcina maje inšaje žanravaje aznačeńnie. Heta ŭsiaho tolki chepeninh pad najmieńniem «Abjadnańnie». Rabili jaho vielmi surjoznyja dziadźki, jakija mnie, siabru BSDH, adnamu z mnohich, dvojčy słali telehramu-zaprašeńnie na źjezd. Tolki chto ich upaŭnavažvaŭ? Z takim ža pravam hetkuju telehramu mnie moh dasłać i Aleś Kudrycki… Chaču nahadać: padobnaje abjadnańnie sacyjał-demakrataŭ užo niby było. I dzie ciapier taja ASDP (NH), stvoranaja ŭ vyniku ščaślivaha anšlusu? Maŭčok pra jaje. A BSDH jak była, tak i zastałasia. Nia treba ž być takim biaspamiatnym i dvojčy nastupać na tyja samyja hrabli. Vidać, my ŭsie apantanyja idejaj jadnańnia demakrataŭ i hatovyja žadanaje vydać za sapraŭdnaje.
Razumieju, dla ŭsiakaha vonkavaha nazirańnika sprava vyhladaje vielmi prosta: maŭlaŭ, raz vy tam usie — i BSDH, i BSDP (NH) — sacyjał-demakraty, a značyć «levyja», dyk jadnajciesia i nie durycie ludziam hałovy! Ale ž partyi nie dziciačy kanstruktar, nia kubiki dla składańnia. Prabačcie, z kim vy mnie prapanoŭvajecie jadnacca, z Kazulinym? Dy jašče vybirać jaho ŭ kiraŭniki? Tady ŭžo lepiej z aficyjnymi ŭładami pabratacca i ŭsim partyjam zhulać «Dažynki» na palityčnaj nivie?
Zrešty, Kazulin nie takaja važnaja štuka, kab vakoł jaho čynić sprečki. Kali ž častka sacyjał-demakrataŭ, pieravažna byłych siabroŭ BSDP (NH), ślapcom lezie ŭ sacintern, dyk heta, jak pa mnie, kudy bolšaja padstava dla razychodžańniaŭ. Mnie, nacyjanalistu, jaki ŭsio stałaje žyćcio nienavidzieŭ kamunistaŭ, padtrymlivać levy šabas — heta toje samaje, što tamu kazačnamu hieroju vymieniać kania na kačarhu.
Ludziej, jakija ŭ toj ci inšaj miery identyfikujuć siabie z pravymi, u BSDH niamała. Dumaju, nia varta štučna, tolki z najmieńnia, zahaniać našu partyju ŭ «levy kut». Budźcie peŭnyja, kali ja pierakanajusia, što ŭ BSDH nie zastałosia adnadumcaŭ z pravym uchiłam — sam ź jaje vyjdu. A karespandentam «NN» varta pilniej prysłuchoŭvacca da roznych bakoŭ. Na žal, čaściej za ŭsio balšynia repartažaŭ vakoł BSDH pišacca praz pryzmu levakoŭ-abjadnancaŭ. Jany pa-dziciačamu rvucca ŭ boj, mała dumajučy pra vyniki. Ciapier ža, jak kazaŭ Aleh Łatyšonak, lepš ničoha nie rabić, raz nia ŭpeŭnieny, što tvaje dziejańni nie naškodziać. Apošniaje datyčyć i abjadnańnia.
Pierad hetym u «NN» pisałasia: maŭlaŭ, partyi nie amioby i musiać jadnacca, a nie dzialicca. Mažliva, jadnańnie idejnych praciŭnikaŭ nie ŭmacoŭvaje, a tolki asłablaje partyju. Historyja biełaruskich sacyjał-demakrataŭ za apošniaje dziesiacihodździe pakazvaje, što ŭsie abjadnańni viaduć nie da zadzinočańnia, a da pieraraźmierkavańnia siłaŭ. Mianiajucca najmieńni, mianiajecca skład siabroŭ, ale nie mianiajecca kolkaść partyj. Adnym słovam — kazu mianiajem na kazu. Horš za ŭsio toje, što ludzi, jakija mahli b supracoŭničać, paśla «abjadnańniaŭ» nazaŭždy stanoviacca vorahami. Na maju dumku, niachaj lepš roznyja partyi siabrujuć, čym siabry adnoj partyi svaracca.
Jury Paciupa, Horadnia
Kamientary