«Ździek z tvora Uładzimira Siamionaviča». Hledačy ŭ šoku ad premjer pa Karatkieviču ŭ RTBD i Homielskim moładzievym teatry, nie ŭsie dasiedžvajuć
Minuły hod Respublikanski teatr biełaruskaj dramaturhii zaviaršyŭ premjeraj pa histaryčnaj apovieści Uładzimira Karatkieviča «Ładździa rospačy». Kvitki na śpiektakl razabrali na niekalki miesiacaŭ napierad — paŭpłyvała i imia zorki biełaruskaj litaratury, i raniejšy vybudavany imidž RTBD ź jaho jakasnymi i zachaplalnymi pastanoŭkami.
Ale ŭžo ciapier bačna, što čakańni hledačoŭ nie apraŭdalisia: u sacyjalnych sietkach źjaŭlajucca vodhuki, poŭnyja rasčaravańnia. Padobnaja situacyja i z premjeraj pa Karatkieviču ŭ Homieli.
Režysura pastanoŭki «Ładździa rospačy» naležyć dyrektarcy teatra Śviatłanie Navumienka, jakaja pryjšła na źmienu Śviatłanie Karukinaj letam 2024-ha. Luboŭ režysiorki da biełaruskaha kłasika i vybar jaho tvoru dla pracy možna było b tolki ŭchvalić, kali nie viedać, što pry jaje kiravańni teatr «ačyściŭsia» ad raniejšych papularnych śpiektaklaŭ i viadučych akcioraŭ vyklučna pa pryčynie palityčnaj «niadobranadziejnaści».
Navumienka nazyvała heta «skład jakasna źmianiŭsia», pa fakcie na zamienu daśviedčanym akcioram pryjšoŭ maładniak. Tych ža, chto zastaŭsia, moža sapsavać ruka pastanoŭščyka: nie adzin litaraturny krytyk adznačaje, što ŭ režysury Navumienka, u adroźnieńni ad ideałohii, słabavataja.
U vyniku hledačy, jakija čakali ad premjery zvykłaha vaŭ-efiektu, adznačajuć, što «heta samaja syraja, niepradumanaja, nibyta chutka źleplenaja, słabaja i nievyraznaja pastanoŭka» za apošnija hady.
«Zališni pafas na patryjatyčnaj nocie i ahulnaja niasyhranaść, zmazanaja kancoŭka biez pryhožaj kropki. Tracina tekstaŭ adhadvalisia pa sensie, tamu što dla takoj vialikaj sceny brakavała siły hołasu akcioraŭ. Byli dziŭnyja kasiaki pa śviatle.
Pavinny byli być pryhožyja alehoryi i adsyłki da minułaha, da nacyjanalnych asablivaściaŭ, ale ŭ vyniku atrymalisia rvanyja sensy. I śpiavać tut dakładna nikomu nie treba było. Zusim niedarečna i biessensoŭna. Nie dało nijakaj vytančanaści składanaj historyi pra śmierć i vykup žyćcia ŭ śmierci», — padzialiłasia adna z hladačak, jakaja nie prapuściła nivodnaj pastanoŭki RTBD z 2015 hoda.
«Paśla «Sirožy», «Šlubu ź vietram» i inšych cudoŭnych pastanovak RTBD heta vyhladaje niejkimi durykami, kali nie kazać bolš žorstka», — kamientuje jašče adna sa stałych naviednic.
«Emacyjna zusim nie kranuła. Vyjšli i zabylisia»;
«Ja hvałtoŭna siabie prymušała palubić toje, što baču. Dumaju «nie, nie moža RTBD tak mianie rasčaravać, napeŭna nie toj nastroj u mianie». Ale heta realna aby što. Pierabrała ŭčora ŭ pamiaci ŭsie śpiektakli hetaha teatra… Pravał, adnaznačny pravał», — zhadžajucca inšyja karystalniki.
Fanaty Karatkieviča čaplajucca najpierš da taho, što pastanoŭka ni razu nie daciahvaje da knihi. A voś jakraz tyja, chto nie čytaŭ aryhinał, u cełym vynikam zadavolenyja.
Z taho, što spadabałasia ŭsim bakam biez vyklučeńnia — heta kaściumy, jakija stvaryła Taćciana Lisavienka.
Na dumku ž samoha Karatkieviča, «Ładździa rospačy» — najbolš udałaja sproba dać abahulnieny charaktar biełarusu, jakomu i čort nie brat, i śmierć nie pałochaje, jaki bolš za ŭsio lubić Radzimu, žyćcio i viesiałość i ni pry jakich abstavinach nie ŭstupić u baraćbie za ich».
Što cikava, z padobnym pryjomam sutyknułasia jašče adna premjera pa apovieści Karatkieviča — u mai 2025‑ha Homielski moładzievy teatr prezientavaŭ na svajoj scenie «Dikuju ochotu korola Stacha» (mienavita na ruskaj movie). Zapłanavany režysioram Devidam Razumavym nieanuar taksama atrymaŭ porcyju krytyki (choć jość i vodhuki zachapleńnia). Pa-pieršaje, za ruskuju movu. A pa-druhoje — za praźmierna nadryŭnuju hulniu akcioraŭ i słabuju scenahrafiju.
«Dikaja ochota» ad Homielskaha teatra — heta, kaniečnie, vielmi amatarskaja pastanoŭka. I ruskaja mova jašče nie samaje drennaje, što ź joj zrabili (chacia ŭsprymać ciažka — časam ułazić trasianka, i heta ŭžo niejki ździek z tvora Uładzimira Siamionaviča). Akciory kryčali pałovu śpiektakla, bo im vidavočna nie chapała inšych srodkaŭ akciorskaha majsterstva.
Vynikovaja dumka — što ŭ Biełarusi z hodnych ludziej tolki chałopy. Vielmi, vielmi kryŭdna za aryhinalnuju nacyjanalnuju ideju biełaruskaj hodnaści. Śpiektakl nie raju, pałova ludziej z našaj kampanii navat syšli paśla pieršaha dziejańnia», — padzialiŭsia adzin z hledačoŭ u sacsietkach.
«My z mužam nie znajšli nivodnaj pryčyny nie syści ŭ antrakcie», — salidarnaja ź im inšaja karystalnica.
Z taho, što ŭ Biełarusi ciapier idzie pa Karatkieviču, teatralnyja amatary rajać adviedać pastanoŭki pa jaho tvorach u Teatry junaha hledača i ŭ Opiernym. Tam, na ich pohlad, sapraŭdy atrymaŭsia hodny vynik.
Kamientary