Джордж Сорас прагназуе вялікія праблемы ў Кітаі

Пасля 25 гадоў стагнацыі Японія спрабуе ажывіць сваю эканоміку, пачаўшы працэс колькаснага змякчэння беспрэцэдэнтных маштабаў. Гэта рызыкоўны эксперымент: хуткі рост можа прывесці да росту працэнтных ставак, што зробіць выдаткі на абслугоўванне пазыкі няўстойлівымі. Але прэм'ер-міністр Японіі Сіндза Абэ хутчэй пойдзе на такую рызыку, чым вырачыць Японію на павольную смерць. І, мяркуючы па захопленай падтрымцы грамадскасці, так бы зрабіў любы просты японец.

З іншага боку, Еўрапейскі саюз рухаецца да доўгачасовага застою, з якога Японія так адчайна спрабуе вырвацца.

Стаўкі высокія: нацыянальныя дзяржавы могуць перажыць страчаныя дзесяцігоддзі ці нават больш; але няпоўнае аб'яднанне дзяржаваў, якім ёсць ЕС, можа папросту разбурыцца праз гэта.

Праект еўра — які быў распрацаваны на аснове нямецкай маркі — мае фатальны недахоп. Стварэнне агульнага цэнтральнага банка без агульнай казны азначае, што дзяржаўныя пазыкі дэнамінаваныя ў валюту, якую не кантралюе ні адна краіна-ўдзельніца, а гэта падвяргае іх усіх рызыцы дэфолту. У выніку абвалу 2008 года шэраг краін-удзельніц стаў перагружаны пазыкамі, і цана рызыкі зрабіла падзел еўразоны на крэдытораў і дэбітораў пастаянным.

Гэты дэфект можна было б выправіць, замяніўшы аблігацыі асобных краін на еўрааблігацыі. На жаль, канцлер Германіі Ангела Меркель, адлюстроўваючы радыкальную змену, а менавіта канец цярпімасці немцаў да еўрапейскай інтэграцыі, адмовілася ад гэтай ідэі. Да аб'яднання Германія была асноўным рухавіком інтэграцыі, а цяпер нямецкія падаткаплатнікі, абцяжараныя выдаткамі на аб'яднанне, не хочуць ператварацца ў глыбокую кішэню для еўрапейскіх даўжнікоў.

Пасля абвалу 2008 года Меркель настойвала на тым, што кожная краіна павінная сама клапаціцца пра свае фінансавыя інстытуты, а дзяржаўныя пазыкі павінныя быць выплачаныя ў поўным аб'ёме. Германія, сама таго не ўсведамляючы, паўтарае трагічную памылку французскага прэм'ер-міністра Арыстыда Брыяна, што быў ва ўладзе адразу пасля заканчэння Першай сусветнай вайны і чыя ўпартасць у патрабаванні рэпарацый прывяла да ўзвышэння Гітлера; палітыка Ангелы Меркель нараджае экстрэмісцкія рухі ў іншых краінах Еўропы.

Цяперашнія механізмы, якія рэгулююць еўра, нікуды не падзенуцца, бо Германія заўсёды будзе рабіць мінімум намаганняў дзеля захавання адзінай валюты — і таму, што рынкі і еўрапейскія ўлады пакараюць любую іншую краіну, якая будзе аспрэчваць гэтыя дамоўленасці.

Тым не менш, вострая фаза крызісу завяршылася.

Еўрапейскія фінансавыя ўлады маўкліва прызналі, што жорсткая эканомія — контрпрадуктыўная мера, і перасталі ўводзіць дадатковыя фінансавыя абмежаванні. Гэта дало краінам-даўжнікам некаторую перадышку, і фінансавыя рынкі стабілізаваліся нават пры адсутнасці якіх-небудзь перспектываў росту.

Будучыя крызісы па паходжанні будуць палітычнымі. Гэта відавочна ўжо цяпер, бо ЕС стаў настолькі інтраспектыўным, што не можа адэкватна рэагаваць на вонкавыя пагрозы, у Сірыі гэта ці ва Украіне. Аднак перспектывы далёка не безнадзейныя: адраджэнне пагрозы з боку Расіі можа змяніць тэндэнцыю да еўрапейскай дэзінтэграцыі.

У выніку крызіс трансфармаваў ЕС з «фантастычнага элемента», які ўсяляў энтузіязм, у нешта радыкальна іншае. Тое, што павінна было быць аб'яднаннем раўнапраўных дзяржаваў, якія ахвяравалі часткай свайго суверэнітэту дзеля агульнага дабра — ўвасаблення прынцыпаў адкрытага грамадства — у цяперашні час, у выніку крызісу еўра, ператварылася ў адносіны паміж краінамі-крэдыторамі і краінамі-даўжнікамі, што не ёсць ні добраахвотным, ні роўным. Насамрэч еўра можа цалкам разбурыць ЕС.

У адрозненне ад Еўропы, ЗША робяцца магутнай эканомікай развітога свету.

Сланцавая энергія дала ЗША важную канкурэнтную перавагу як у вытворчасці ў цэлым, так і ў нафтахіміі ў прыватнасці. Банкаўскі і бытавы сектары дамагліся пэўнага прагрэсу ў скарачэнні долі пазыковых сродкаў. Колькаснае змякчэнне павялічыла кошт актываў. А рынак жылля палепшыўся, і ў будаўніцтве знізіўся ўзровень беспрацоўя. Накладаныя секвестрам падатковыя абмежаванні таксама падыходзяць да канца.

Яшчэ больш дзіўна тое, што палярызацыя амерыканскай палітыкі паказвае прыкметы руху ў зваротным напрамку. Два стагоддзі двухпартыйная сістэма працавала добра, бо абодва бакі павінныя былі змагацца за залатую сярэдзіну на ўсеагульных выбарах. Затым Рэспубліканская партыя была захопленая кааліцыяй рэлігійных і рынкавых фундаменталістаў, затым умацаваная неакансерватарамі, што павялі яе да ультраправай крайнасці. Дэмакраты спрабавалі дагнаць і ахапіць залатую сярэдзіну, і абодва бакі ўступілі ў змову па махінацыях у выбарчых акругах. У выніку кіраваныя актывістамі партыйныя праймерыз узялі верх над усеагульнымі выбарамі.

Гэта завяршыла палярызацыю амерыканскай палітыкі. Урэшце крыло Рэспубліканскай партыі, Чайная партыя, перайграла сваю руку. Пасля нядаўняга фіяска з адключэннем урада тое, што засталося ад рэспубліканскай асновы, пачало праводзіць удары ў адказ, і гэта павінна прывесці да адраджэння двухпартыйнай сістэмы.

Асноўная нявызначанасць, якая стаіць перад светам на сённяшні дзень, — гэта не еўра, а будучы кірунак развіцця Кітая. Мадэль, адказная за яго хуткі рост, ужо выдыхаецца.

Гэтая мадэль залежыць ад фінансавых рэпрэсій сектара хатніх гаспадарак для прасоўвання росту экспарту і інвестыцый. У выніку на дадзены момант сектар хатніх гаспадарак ужо скараціўся да 35% ВУП, і яго вымушаных зберажэнняў ужо не хапае для фінансавання цяперашняй мадэлі росту. Гэта прывяло да экспанентнага росту выкарыстання розных формаў пазыковага фінансавання.

У гэтым праглядаецца пэўнае жудаснае падабенства з фінансавымі ўмовамі, якія пераважалі ў ЗША ў гады, якія папярэднічалі абвалу 2008 года. Аднак у той жа час існуюць і значныя адрозненні. У ЗША фінансавыя рынкі, як правіла, дамінуюць над палітыкай, у той час як у Кітаі дзяржава валодае банкамі і асноўнай часткай эканомікі, а Камуністычная партыя кантралюе дзяржаўныя прадпрыемствы.

Усведамляючы небяспеку, Народны банк Кітая пачынаючы з 2012 года пачаў рабіць захады па ўтаймавання росту пазыкі, аднак калі запаволенне пачало выклікаць рэальнае напружанне ў эканоміцы, партыя ўсталявала сваё верхавенства. У ліпені 2013 года кіраўніцтва загадала сталеліцейнай прамысловасці перазапусціць печы, а ад Народнага банка запатрабавала палегчыць умовы выдачы крэдытаў. Эканоміка перавярнулася вакол сваёй восі. У лістападзе трэці пленум 18-га ЦК анансаваў далёкасяжныя рэформы. Гэтыя падзеі ў значнай ступені адказныя за нядаўняе паляпшэнне глабальнай перспектывы.

Кітайскае кіраўніцтва мела рацыю, аддаючы прыярытэт эканамічнаму росту, а не структурным рэформам, бо структурныя рэформы ў спалучэнні з жорсткай эканоміяй штурхаюць эканоміку ў дэфляцыйны штопар. Аднак у цяперашняй палітыцы Кітая існуе нявырашаная супярэчнасць: перазапуск печаў зноў запальвае экспанентны рост пазычанасці, якая не можа быць устойлівай больш чым пару гадоў.

Тое, калі і як гэтая супярэчнасць будзе вырашаная, будзе мець глыбокія наступствы для Кітая і ўсяго свету. Паспяховы пераход у Кітаі хутчэй за ўсе пацягне за сабой палітычныя, а таксама эканамічныя рэформы, у той час як правал падарве пакуль усё яшчэ шырокі давер да палітычнага кіраўніцтва краіны, што прывядзе да рэпрэсій унутры краіны і да ваеннага супрацьстаяння за мяжой.

Іншая вялікая нявырашаная праблема заключаецца ў адсутнасці належнага глабальнага кіравання.

Адсутнасць згоды паміж пяццю пастаяннымі сябрамі Рады Бяспекі ААН пагаршае гуманітарныя катастрофы ў такіх краінах, як Сірыя — не кажучы ўжо аб тым, што дазваляе практычна бесперашкодна развівацца глабальнаму пацяпленню. Аднак, у адрозненне ад кітайскай галаваломкі, якая прыйдзе да неабходнасці свайго рашэння на цягам некалькіх гадоў, адсутнасць глабальнага кіравання можа працягвацца бясконца.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0