Rasija prajhrała hazavuju vajnu: Jeŭrasajuz mietadyčna razburaje spadčynu SSSR

Krach prajekta pa budaŭnictvie hazapravoda «Nabuka» staŭ źniavažlivaj aplavuchaj Jeŭrasajuzu i adnačasova pieramohaj Kramla. Hazapravod «Nabuka», nazvany ŭ honar opiery Džuzepe Vierdzi pra svabodu i rabstva, byŭ pryjarytetnym prajektam pa dastaŭcy hazu ŭ Jeŭropu z rajona Kaśpijskaha mora i Centralnaj Azii praz Kaŭkaz, Turcyju i Bałkany.

«Nabuka» staŭ jaskravaj ilustracyjaj žadańnia ES stvaryć «Paŭdniovy patok» dla hazu, złučyŭšy novy hazapravod z užo pabudavanym u 2005 hodzie naftapravodam Baku — Tbilisi — Džejchan. Metaj abodvuch prajektaŭ było pazbaŭleńnie Kramla manapolii na pastaŭku enierhanośbitaŭ z Uschodu na Zachad. Ciapier Azierbajdžan admaŭlajecca prakačvać svoj haz pa «Nabuka», a Rasija nalahaje alternatyŭnym hazapravodam pad nazvaj «Paŭdniovy patok» dla zabiaśpiečańnia Jeŭropy rasijskim hazam. Usio, kaniec hulni?

Naŭrad ci. Pa-pieršaje, «Nabuka» nie mieŭ taho značeńnia, jakoje časam raśpisvali prychilniki prajekta. Z zapłanavanaj prapusknoj zdolnaściu 10 miljardaŭ kubičnych mietraŭ za hod (jakaja ŭ vyniku vyrasła da 20 miljardaŭ) «Nabuka» naŭrad ci istotna paŭpłyvaŭ by na situacyju: štohod Jeŭropa spažyvaje 500 miljardaŭ kubičnych mietraŭ hazu, ź jakich 25% impartujecca z Rasii. Biez dobraha palityčnaha prykryćcia «Nabuka» kaštavaŭ by zadoraha, kab stać efiektyŭnym. Ale ŭ palitykaŭ paśla źniščalnaha ekanamičnaha kryzisu byŭ inšy kłopat. Źmieny na hazavym rynku jašče macniej padarvali ekanomiku prajekta. Taksama było niajasna, chto budzie pastaŭščykom i kupcom hazu.

Hazapravod «Nabuka» cudoŭna vyhladaŭ na karcie, adnak nie byŭ surjoznym enierhietyčnym prajektam. Chutčej budaŭnictva hazapravoda zapłanavali, kab źbić pychu z Maskvy. Choć prajekt «Nabuka» i nie ździejśnicca, prajekt «Uschodniaha patoku» žyvy. Karaciejšy i tańniejšy Transadryjatyčny hazapravod, jaki złučaje nie Aŭstryju z Bałkanami, a naŭprost Hrecyju i Italiju, — ciapier pryjarytetnaja daroha dla azierbajdžanskaha hazu ŭ Jeŭropu.

Adnak uhoda Hrecyi z Azierbajdžanam demanstruje jašče važniejšy momant. Pryvatyzacyja hreckich enierhietyčnych aktyvaŭ była adnym ź pieršačarhovych pryjarytetaŭ «Hazprama» i Rasii, jakaja maje dobryja kantakty z Hrecyjaj i choča pašyryć svaje ŭpłyvy na Bałkanach.

Jeŭrasajuz raźbiŭ nadziei Rasii maštabnym rasśledavańniem suprać jaje: «Hazpram» abvinavacili ŭ manipulavańni rynkam. Pryniaćcie bolš žorstkich zakonaŭ taksama stała pieraškodaj dla zvykłaj «Hazpramu» biznes-madeli.

Heta dakazvaje, što «Hazpram» značna niedaacaniŭ mahčymaści Jeŭrapiejskaj kamisii. Kampanija ličyła, što ščylnyja palityčnyja adnosiny z Hiermanijaj zrabili jaje niedatykalnaj. Adnak dbajnyja supracoŭniki adździełaŭ kankurencyi i enierhietyki Jeŭrapiejskaj kamisii papravili stanovišča Trecim enierhietyčnym paktam, zhodna ź jakim adnoj i toj ža hazavaj kampanii nielha vałodać adrazu mahistralnymi i raźmierkavalnymi hazapravodami, a taksama ŭstaloŭvać roznyja ceny na haz dla roznych krainaŭ.

«Hazpram» ustaloŭvaŭ vysokija ceny na haz dla krain, u jakich niama alternatyŭnaha pastaŭščyka (jak dla Litvy) i našmat nižejšyja ceny dla krain z kankurencyjaj na hazavym rynku (naprykład, dla Niderłandaŭ). Ličycca, što papiaredniaje rasśledavańnie Jeŭrapiejskaj kamisii dało mahčymaść vykazacca enierhietyčnym kampanijam, jakija pakutavali ad palityki «Hazprama», ale nie navažvalisia vykazacca. Hetyja śviedčańni dapoŭniać «Akt niazhody» (što budzie mieć efiekt sudovaj pastanovy) suprać «Hazprama», jaki Jeŭrakamisija płanuje vydać sioleta.

Jašče adzin palityčny pralik «Hazprama» — niapravilnaja acenka reakcyi ES na nienadziejnyja (u palityčnym i techničnym płanie) pastaŭki rasijskaha hazu. Sieryja «hazavych vojnaŭ» z Ukrainaj, uskładnienaja vysokim popytam na haz padčas chałodnych zimaŭ, pryviała da pierabojaŭ z pastaŭkaj hazu ŭ Jeŭropu. Najbolš adčuvalnaja ź ich zdaryłasia ŭ 2009 hodzie i pryniesła surjoznuju škodu jak indyvidualnym spažyŭcam, tak i biznesu.

Hazavyja kryzisy prymusili ES pastavicca da enierhietyčnaj biaśpieki surjoźniej. U vyniku ŭ Jeŭropie źjaviłasia sietka hazapravodaŭ-złučalnikaŭ: pamiž Polščaj i Słavakijaj, Słavakijaj i Vienhryjaj, Vienhryjaj i Rumynijaj i h.d. Kali budaŭnictva ŭsich hazapravodaŭ budzie zavieršanaje, jany stanuć častkami vialikaj mahistrali ad Bałtyjskaha da Adryjatyčnaha mora. Taki hazapravod uskładnić Rasii adklučeńnie ad pastavak hazu niejkaj adnoj krainy, a taksama palehčyć handal hazam pamiž krainami ES. Faktyčna, takaja sistema hazapravodaŭ źniščyć adzin z apošnich elemientaŭ spadčyny SSSR u Jeŭropie.

U vyniku ceny na zvadkavany pryrodny haz abvalilisia razam z cenami na nieabchodnuju dla dastaŭki hazu infrastrukturu. Raniej hazaschoviščy kaštavali miljardy, a ciapier ceny na ich pačynajucca ŭsiaho ad 200 miljonaŭ dalaraŭ. Arenda rehazifikacyjnaha terminała, jaki pieratvaraje zvadkavany pryrodny haz ŭ prydatny dla spažyvańnia pradukt, budzie kaštavać usiaho 50 miljonaŭ dalaraŭ za hod, što robić zvadkavany pryrodny haz dastupnym navat dla nievialikich krain.

Adnak što jašče horš dla «Hazprama», dyk heta toje, što Jeŭropa sama staić na parozie «słancavaj revalucyi» i nieŭzabavie moža pieratvarycca ź imparciora hazu ŭ eksparciora. Siarod mierkavanych budučych pastaŭščykoŭ hazu — Kurdystan (častka Iraka, jakaja znachodzicca na miažy z Turcyjaj) i ŭschodniaje Mižziemnamorje ź jaho vialikimi zapasami.

Adkazam «Hazprama» na sumnyja pierśpiektyvy robiacca ŭsio novyja hazapravody, što vyhladaje prostym marnavańniem hihanckich sumaŭ. Navošta tracić miljardy na «Paŭdniovy patok» (ci padvajeńnie mahutnaści «Paŭnočnaha patoku»), kali taki haz prajhraje zvadkavanamu pryrodnamu hazu, a pastupova prajhraje i jeŭrapiejskamu słancavamu hazu?

Sa spaźnieńniem, ale Rasija ŭsio ž pačynaje asensoŭvać važnaść słancavaha hazu. U dadatak jana spadziajecca na ŭstojlivy hazavy rynak, u pryvatnaści praz pavieličeńnie popytu z boku Kitaja i, mahčyma, Saudaŭskaj Aravii, kali hetaje karaleŭstva vyrašyć spynić palić naftu dla atrymańnia elektryčnaści.

Adnak užo zanadta pozna, i cana akcyj «Hazprama» imkliva abrynułasia ŭniz, jak i dola kampanii na rynku. Upieršyniu z časoŭ kryzisu 2009 hoda rynačnaja kapitalizacyja aktyvaŭ kampanii apuściłasia nižej za adznaku ŭ 100 miljardaŭ dalaraŭ. Kreml syšoŭ u abaronu i namahajecca zachavać svajo stanovišča u Prybałtycy i na Bałkanskim paŭvostravie zamiest taho, kab vykarystoŭvać svaju mahutnuju enierhietyčnuju zbroju ŭ vyznačeńni dalejšaha losu Jeŭropy.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0