Źmicier Daškievič. Praŭda ci mova?

Mnohija čytali pra Stakholmski sindrom – heta kali zakładniki, jakija znachodziacca ŭ pałonie terarysta/dyktatara, pačynajuć apraŭdvać dziejańni zładzieja. Psichołahi davodziać, što čym bolšy čas achviary znachodziacca ŭ pałonie, tym bolšy adsotak ź ich prasiakajecca simpatyjaj da svajho katavalnika. Niaščasny biełaruski narod, praz 20 hod pałonu i nacyjanalnaha hienacydu, pakazaŭ na dniach lepšyja prykłady vyšej nazvanaha sindromu. A spatrebiłasia dla hetaha ŭsiaho tolki ničoha – hałoŭnamu terarystu, u rukach jakoha jany znachodziacca dva dziesiacihodździ, pramović paru słovaŭ na źnikajučaj movie achviaraŭ. I tut paniasłosia: svaje ŭchvalnyja vodhuki na movu pramovy masava vydali i zasiadatyja sacsietak, i navat niekatoryja lidery demruchu.

Jak ja, dyk navat źbiantežyŭsia: što robicca ź ludźmi? niaŭžo tak mała treba, kab samazvaniec pieraŭtvaryŭsia ŭ nacyjanalnaha hieroja?

Ujavicie sabie zładzieja, katory siadzić za jakoje-niebudź złačynstva, źviazanaje z hvałtam nad ludźmi. I voś hety zładziej pačynaje ŭ sudzie vystupać na biełaruskaj movie. Što my skažam: och jaki małajčyna!? jaki hieroj!? svabodu niaščasnamu!? chaj jdzie hvałcić dalej, aby tolki pa-biełarusku!? Jak vam taki sudovy praces pa moŭnaj prykmiecie? Absurd? Dyk a čamu mnohim zusim nie padajecca absurdnym uchvalvać Łukašenku, katory druhi raz za dvaccać hod (!) uziaŭsia pramović na toj movie, jakuju jon sam ci nie da ručki ŭžo i davioŭ –heta narmalna,zachaplacca takim čałaviekam pry jahonych spravach?

Ci moža dyktatar za adnu chvilinu apraŭdaŭsia za tysiačy i tysiačy źbitych, pakalečanych, vykinutych z žyćcia patryjotaŭ? A moža chvilinnaju pramovaju amytaja niavinnaja kroŭ Zacharanki? a niavinnaja kroŭ Hančara? a niavinnaja kroŭ Krasoŭskaha?

Isus Chrystos vučyć:«sudzicie sudom spraviadlivym» (Jana 7:24). Spraviadlivy sud – heta sud pavodle ŭčynkaŭ, a nie pavodle movy, na jakoj niechta pramaŭlaje.

Pasłuchajcie mianie, ja sam zaŭsiody i paŭsiul razmaŭlaju tolki pa-biełarusku. Ja pa-biełarusku razmaŭlaŭ navat u tych situacyjach, kali za movu mianie pahražali «adbić mazhi», «zahnabić» i razok navat «parešyć». Ja kažu vam heta nie dziela taho, kab davieści, što ja niejki tam, a dziela taho, kab paśla hetych słovaŭ śćvierdzić: mova – heta nie absalut, na jaki možna raŭniać usio žyćcio.

Tak, mova – heta nadzvyčaj važna. Asabista ja liču chvorymi ci psichična niepaŭnacennymi tych ludziej, jakija žyvuć u Biełarusi i «pryncypova» nie razmaŭlajuć pa-biełarusku. Ale takich zakampleksavanych chapaje jak siarod režymnikaŭ našych, tak i siarod apazicyi. Ja niejak adnaho patryjota movy pytaju: «Pasłuchaj, a čamu heta tvaje dzieci havorać pa-rasiejsku?» A toj mnie hetak, vokam nie mirhnuŭšy havora: «Dyk treba ž spačatku ŭładu ŭziać, a tam zahavorać». Jak vam? Takija ludzi, miarkuju ja, kaniešnie schilny zachaplacca lubym kiraŭnikom, jaki tolki pačnie havaryć na rodnaj movie i, što jašče lepiej, ichnich dziaciej prymusić havaryć.

I kamu davieści, što nichto nie prymusić razmaŭlać maleńkich biełarusaŭ pa-biełarusku – ni Łukašenka, ni navat Paźniak – kali sami baćki, svaim prykładam svaich dzietak nie navučać.

Ale, na ahramadniejšy žal, 90 – 99% patryjotaŭ movy majuć śmiełaść razmaŭlać pa-biełarusku tolki na svaich pracoŭnych ofisach. Pa roznych ža sacyjałahičnych dadzienych u Biełarusi kala 30% ludziej, katoryja vystupajuć za adzinuju dziaržaŭnaść biełaruskaj movy. (I heta pravilna, bo tolki adzinaja dziaržaŭnaść daść biełaruskaj movie roŭnyja pravy z rasiejskaj i vyratuje našuju rodnuju ad źniknieńnia.) Dyk vy ŭjavicie sabie, kab zaŭtra ŭsie hetyja ludzi pačali havaryć pa-biełarusku: paŭsiul – i na ofisach,i ŭ siemjach, i na vulicy! U adno imhnieńnie, ciaham adnych tolki sutak Biełaruś stałasia b biełaruskaju!! Adnak ža nie, 90% patryjotaŭ ličać za lepšaje i praściejšaje prahnucca pad «chistki śviet» i razmaŭlać pa-rasiejsku – razmaŭlać pa-rasiejsku dy čakać biełaruskamoŭnaha dyktatara, jaki naviaža Biełarusi biełaruskaść.

Voś u čym biada mnohich – u nas niapravilnaja ijerarchija kaštoŭnaściaŭ. Ja davožu: mova – heta nie samy pieršy ŭ śviecie aryjetyr. Samy pieršy ŭ śviecie aryjentyr – heta Praŭda. Što takoje praŭda? – paŭtoryć niechta ŭśled za Piłatam. «Ja šlach, praŭda i žyćcio» – nastojvaje Isus Chrystos (Jana 14:6). I kali b my sprabavali trymacca Jaho, hetaj Praŭdy, my b nikoli nie sudzili pavodle movy, ale tolki sudom spraviadlivym.

Ruskamoŭny chryścijanin mnie ŭ miljon razoŭ bližej biełaruskamoŭnaha pahanca. Ruskamoŭny šmatdzietny tata mnie ŭ miljon razoŭ bližej biełaruskamoŭnaha pradaŭžalnika seksualnaj revalucyi. Ruskamoŭny zmahar za Praŭdu mnie biaskonca bližej samazvanca, jaki raz na dziesiać hod čytaje z papierki pa-biełarusku.

Heta ćvierdžu ja, štodnia i paŭsiul biełaruskamoŭny, Praŭda – jana pieršaja, a mova – druhaja. Ja prahnu ŭsim sercam i za heta malusia, kab jany zaŭsiody byli razam. Ale mienavita ŭ takoj paśladoŭnaści: Praŭda i mova.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0