Viktar Marcinovič: Čym skončycca kryzis Univiersitetu?

20 hadoŭ tamu było tak: z kafiedry vystupaŭ prafiesar, studenty za im zapisvali.

Prafiesar viedaŭ toje, čaho nie viedaŭ nichto ŭ aŭdytoryi, jon byŭ adnačasova biblijatekaj lib.ru i pošukavaj sistemaj «Jandeks». Jon atrymlivaŭ asałodu ad svajoj manapolii na viedy. Jon z kryvoj uśmiešačkaj pisaŭ u ekzamienacyjnym bilecie:«Uzajemaabumoŭlenaść Refarmacyi i knihadruku ŭ kantekście teoryi pašyreńniaŭ» ci «Chałodnyja» i «haračyja» miedyi». I kali student słuchaŭ prafiesara niaŭvažliva, jamu treba było zmarnavać proćmu času prosta na toje, kab zrazumieć, adkul pachodziać hetyja niaŭciamnyja radočki, dzie ich šukać da ekzamienu, u jakim makluenie.

Univiersitet staŭ pieršym, chto zrazumieŭ blizki kryzis Univiersitetu.

Dastupnaść viedaŭ viadzie da ich devalvacyi. Sistema, jakaja naradziłasia jašče za Płatonam, pačała pamirać.

Navošta zapisvać za prafiesaram, kali jość lib.ru? Kali jość «Jandeks», jaki dapamoža identyfikavać frazu ź bileta i rekamienduje sajt, dzie ŭtrymlivajecca sinopsis «Vajny i miru» na troch staronkach? Kali jość Wikipedia, ź jakoj pra Biełaruski zbrojny čyn možna daviedacca značna lepiej, čym z univiersiteckaha padručnika pa historyi (univiersiteckija prafiesary pra Biełaruski zbrojny čyn mohuć naohuł ničoha nie skazać, bo tema niebiaśpiečnaja).

Uźnikli ŭsie hetyja madniavyja postmadernyja teoryi novaj akademii, jakija, da svajho soramu, ja z asałodaj pierakazvaŭ u kłasach. Naprykład, teoryja vykładčyka jak «čaćviortaj skryni», jakaja vymušanaja kankuravać za ŭvahu tych, chto znachodzicca ŭ aŭdytoryi. Bo pieršaja skrynia — heta mabilny telefon, u jaki ŭtaropleny student na lekcyi. Druhaja skrynia — łeptop, što staić pierad jaho vačyma. Treciaja skrynia — power point ź lekcyjaj, bo što ž heta za sučasnaja lekcyja biez power point? Prafiesar u atačeńni hetych vizualnych płyniaŭ pavinny chiba što śpiavać karaokie i pakazvać stryptyz, kab da jaho zachoŭvałasia choć jakaja cikavaść.

Kryzis Univiersitetu staŭsia ahulnym miescam sučasnaj humanitarystyki.

Pierada mnoj na stale — instytucki biuleteń IWM Post, u jakim temie «Destruction of scholarly knowledge» pryśviečana 3 staronki.

Ahulnaprymalny adkaz na pytańnie «Što rabić?» ja pačuŭ jašče prykładna ŭ 2008 hodzie, na letniaj škole va Uschodniejeŭrapiejskim univiersitecie, pryśviečanaj transfarmacyi akademii ŭ novych umovach. «Prafiesar pavinny admovicca ad roli pastara, jakaja jamu naležała ŭ madernym Univiersitecie i zasvoić rolu dydžeja. Jon pavinny miksavać viedy, jak treki», — prykładna tak usio hučała. Nam bolej nie treba pakidać viedy ŭ hałovach. Nam treba vučyć studentaŭ tamu, dzie i jak šukać samim.

Nam treba farmavać kampietencyi, a nie vučyć prafiesijam, bo sučasny čałaviek za svajo žyćcio źmianiaje try-čatyry śpiecyjalizacyi, pryčym jon vielmi redka pracuje tym, na što vučyŭsia.

Bo da momantu, kali jon atrymlivaje dypłom, jahonaja prafiesija (naprykład, dyzajnier-viarstalnik papiarovych haziet) moža bolej nie być aktualnaj.

Moj rodny Univiersitet adnym ź pieršych u rehijonie pačaŭ efiektyŭna i ŭpeŭniena pracavać pa-novamu: źjavilisia kursy, jakija viaducca ŭ dystansie, źjaviŭsia Moodle — prahramnaja abałonka, jakaja dazvalaje vykładać ź Vilni słuchačam, što znachodziacca ŭ Barsiełonie.

Ja zasvojvaŭ usio heta z entuzijazmam nieafita. Mnie zdavałasia, ja — napieradzie ŭsich, maje kursy buduć samymi multymiedyjnymi, sučasnymi i postmadernymi.

Ale voś što ja adčuvaju ciapier: niešta pracuje nie tak, jak my ŭsie dumali. Julija Čarniaŭskaja niejak napisała, što nie moža atrymać asałodu ad čytańnia elektronnaj knihi, bo toje, što jana pračytvaje sa skryni, nie zatrymlivajecca ŭ pamiaci na doŭhi čas.

Viedy, jakija my zdabyvajem (ci rekamiendujem zdabyvać) z Wikipedia, — chutčej miedyjny kantent, čym viedy.Status u ich roŭny pračytanamu na Colta.ru. Jak toj kaža: «U internecie možna znajści lubyja adkazy na lubyja pytańni». Što za ludziej my atrymajem — tych, chto nie moža pračytać «Vajnu i mir», ale ŭpeŭnieny, što viedaje «Vajnu i mir», bo pračytaŭ sinopsis?..

U miežach adnaho z kursaŭ hetaj vosieńniu ja rekamiendavaŭ studentam pračytać antyčnuju palemiku ab vianku, i jany prychodziać niepadrychtavanyja pieršy, druhi, treci raz, pakul nie pryznajucca: 200 tys. znakaŭ Demaśfiena — heta zanadta vialiki tekst.

Heta nie dyśleksija.

Heta ŭspryniaćcie knihi jak vialikaha, doŭhaha i nudnaha artykuła z Adme.ru. Da taho ž biez fotačak.

Hetaja novaja situacyja źmianiła ich, tych, što siadziać u aŭdytoryjach i hladziać u skryni i na prafiesara — jak na skryniu. Umberta Eka ŭžo patłumačyŭ nakont pamiaci: jaje chutka zusim nie zastaniecca ŭ hałovach, bo navošta zapaminać, jak zvali pamočnika Dona Kichota, kali ŭ kišeni jość mabilny dapamožničak, jaki ŭtrymlivaje ŭsie viedy Ziamli?

I ŭ mianie ŭražańnie, što my — jeŭrapiejskaja adukacyjnaja prastora, Bałonski praces, Stenfardskija dystancyjnyja kursy — my ŭsie! — išli trochi nie ŭ toj bok.

Tak, devalvacyja humanitarnych viedaŭ adbyłasia. Tak, kryzis Univiersitetu nastolki mocny, što voś-voś całkam zabje akademičnuju adukacyju i ludzi pačnuć vučycca na trochdzionnych kursach «Jak stać piśmieńnikam», «Jak stać dyzajnieram», «Jak pravilna jeści rukami» i h.d.

Ale vyjście — nie ŭ miedyjatyzacyi pracesu pieradačy viedaŭ. Vyjście — u niečym inšym.

Voś vidavočna, što tam, u tym madernym Univiersitecie, była niejkaja mahija. Niekatorych prafiesaraŭ my słuchali, na inšych — spali. A adzinki — litaralna adzinki — zrabili naohuł cud: jany skazali padčas lekcyj słovy, jakija źmianili nas nazaŭsiody. Sfarmavali nas takimi, jakimi my jość…

I ja liču, što viartacca treba tudy. Na svaich lekcyjach ja zakryŭ łeptop i vyklučyŭ power point.

Ja nie chaču bolej kankuravać ź miedyjami i być adnym z hetych miedyjaŭ.

Ja vielmi jaŭna baču, što linki, jakija my dajem na knihi, skany, jakija my robim, kab zrabić teksty maksimalna dastupnymi, nichto nie adkryvaje. Mienavita tamu, što jany maksimalna dastupnyja.

Zadača Univiersitetu paśla postmadernu — dać vučniam toje, čaho nie moža dać internet. Žyvuju razmovu z mudrym i stałym vykładčykam. Viedy ž — nie tolki suma prahledžanych fajłaŭ. Viedy — jašče i taja intanacyja, jakoj čałaviek razvažaje pra Hazdanava.

Ty nie možaš nazvać svaim vučniem studenta, jakomu dasłaŭ archiŭ z rydaram pa miedyjateoryi. Bo jon hety archiŭ i nie adkryje, a na ekzamienie pierakaža toje, što za hadzinu da taho vyłaviŭ z Wiki.

Ale ty abaviazkova nazavieš svaim vučniem čałavieka, ź jakim razmaŭlaŭ try tydni ŭžyvuju, vočy jakoha bačyŭ uvieś hety čas, jak bačyŭ i toje, jak jon reahavaŭ na tvaje słovy.

Ty raskazaŭ jamu pra Bakardžyjevu tak, što heta vymusiła jaho pajści ŭ biblijateku, znajści knižku, dačakacca jaje ŭ čytalnaj zale (bo jana redkaja) i pračytać — ad pačatku i da kanca. Heta tvoj pośpiech. Heta toje, što robić ciabie vykładčykam, a jaho — studentam.

Davajcie viartacca da Płatona.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0