U Taronta pamierła biełaruskaja dziajačka Maryja Hańko

U Taronta (Kanada) 20 lipienia pamierła Maryja Hańko. Joj było 85 hadoŭ.

Pavialičyć

Maryja Hańko (narodžanaja Kuleš) naradziłasia ŭ 1930-m u Ščokaŭščynie kala Chacienčycaŭ (siońnia — Vilejski rajon). Tady heta byli zachodniebiełaruskija ziemli ŭ składzie Polščy.

Siamja Kulašoŭ była vialikaja: baćki hadavali dzieviaciora dziaciej, a roźnica pamiž starejšym i najmałodšym składała 21 hod.

«Jak tolki dzicio pačynała chadzić, jamu adrazu znachodzili niejkuju pracu — treba było trymać salidnuju haspadarku. Pamiataju, jak pryhoža na tyja časy maci trymała chatu, staranna sačyła za čyścinioj. Ale savieckija ŭłady dźvie siamji raskułačyli j vysłali ŭ Sibir, astatnija taksama byli ŭ śpisie».

U 1944 h. Maryja razam ź siamjoj švahiera (baćka pamior u 1943-m), kab nie vypraboŭvać los napiaredadni druhoha pryšeścia savietaŭ, vyrašyli padavacca na Zachad. Jany apynulisia navat pad Bierlinam, dzie u adzin ź dzion trapili pad mocnuju bambiožku. Jak vajna skončyłasia, pierabralisia pad Biełastok. Tam Maryja skončyła škołu, technikum, pracavała ŭ arhanizacyi, jakaja zajmałasia ekspartam praduktaŭ charčavańnia ŭ vioski.

U 1957-m jana naviedała Biełaruś, jak jana pisała, «majučy nadzieju zastacca na radzimie», da taho ž tam zastałavasia mama. Ale strašennaja haleča biełaruskaj vioski mocna ŭraziła. U viaskovaj kramie amal ničoha nielha było kupić.

«Tolki-tolki skončyłasia stalinskaje rabstva, kali nie było pašpartoŭ, i ŭsie maładyja i pracazdolnyja kinulisia ŭ harady. Zastavacca ŭ vioscy aznačała pryznać, što ty ŭžo ničoha nie varty».

Maryja viarnułasia ŭ Polšču, a ŭ 1959-m pryjšoŭ vyklik ad brata Michasia, što žyŭ u Kanadzie, i maładaja žančyna praz hod rašyłasia na pierajezd.

Ledź nie ŭ pieršyja vychodnyja jana pajšła na schod biełaruskaj hramady pry carkvie sv. Kiryły Turaŭskaha ŭ Taronta, dzie paznajomasia z adnym ź lidaraŭ biełaruskaha žyćcia, šmathadovym staršynioj Zhurtavańnia biełarusaŭ Kanady Mikołam Hańko (małodšym bratam lidara SBM Michasia Hańka).

«Nazaŭtra, u niadzielu, była bahasłužba. Paśla nabaženstva Mikoła zaprasiŭ mianie pajechać na Nijaharu. Šmat razoŭ ja byvała na Nijahary, ale pieršaha ŭražańnia ja nie zabudu nikoli… Z toj pajezdki inšyja ludzi dla mianie nie isnavali. Novy hod my sustrakali razam, i ŭ adkaz na prapanovu Mikoły stać jahonaj žonkaj, ja zhadziłasia. Dzień viančańnia pamiatajecca, jak učora».

Maryja ŭładkavałasia ŭ kramu. Jana raźmiarkoŭvała pa kramach tavar sa składu. Zarobak byŭ nie vialiki, muž zarablaŭ niakiepska. Urešcie jaho niervy nie vytrymali i jon skazaŭ: «Chopić, lepiej całkam skancentravacca na hramadskaj pracy. I tady ja z hałavoj akunułasia ŭ hramadskaje žyćcio».

Maryja Hańko brała ŭdzieł u pracy ZBK, parafii sv. Kiryły Turaŭskaha, była doŭhačasovym skarbnikam carkoŭnaj parafii.

«Nie skažu, što my z mužam byli fanatykami, ale biełaruskaja sprava była ŭ nas u kryvi».

Maryja Hańko padtrymlivała roznyja biełaruskija spravy i prajekty. Vypuściła ŭ honar muža, što pamior u 1999-m, knihu «Kab śviedčyli pra Biełaruś» (2005). U 2009-m zasnavała «Premiju imia Mikoły Hańko», jakaja ŭručajecca za ŭniosak u spravu daśledavańnia ci prapahandy biełaruskaj spravy. Siarod łaŭreataŭ — Volha Ipatava, Vijaleta Kavalova, ZBS «Baćkaŭščyna», nastaŭnica z Asipovickaha rajona Nadzieja Sakava.

Padtrymlivała, čytała, achviaravała. Zrešty, zvyčajnaja sprava dla biełaruskaj hramady ŭ zamiežžy.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0