Andruša z tabakierki, abo Chto rasstrelvaŭ Kurapaty
Mnie dyk naahuł usio roŭna — levy ty ci pravy. Hałoŭnaje, jak toj kazaŭ, «tonki hust i raznastajnaść dumak». Adno što zasmučaje – čamuści kožnamu biełaruskamu kamunistu abaviazkova treba lizhanuć tavaryša Stalina asabista i ŭvieś biez vyklučeńnia saviecki ład u pryncypie. Biaz hetaha, badaj, niemahčymy samy abrad inicyjacyi. Vy, liberały, maŭlaŭ, sa svaimi padručnikami hulajciesia, a ŭ nas, kanservataraŭ, svaje: Lenin, Stalin, vialiki Saviecki Sajuz.
Śviežy artykuł litaratara Andrušy Łazutkina «Chto rasstrelvaŭ Kurapaty: NKVD ci SS (da 137-hodździa Stalina)» navodzić na sumnyja vysnovy: ni čorta ŭ hetym śviecie nie źmianiajecca: usio tyja ž pasažy — leksyčna i syntaksyčna, usio tyja ž partrety na ścianie. I tyja ž uśmiešački ŭ patrebnych miescach.
Artykuł jak byccam pryśviečany dekanstrukcyi mita pra Kurapaty. Pa sutnaści, heta kampilacyja faktaŭ, uziatych dziela paćvierdžańnia aŭtarskaj hipotezy – miesca masavych pachavańniaŭ nia maje nijakaha dačynieńnia da rasstrełaŭ 1930-ch, a asnoŭnaja masa zabitych – achviary nacystaŭ.
Narezka cytataŭ z hazet «Vo słavu Rodiny» i «Respublika» spačatku biare pad sumnieŭ kolkaść achviaraŭ (čverć miljona, prapanavanaja Paźniakom, źmianšajecca ŭ dziesiać razoŭ, a tady i ŭ tryccać), nazvu ŭročyšča, potym daciroŭku rasstrełaŭ i ŭrešcie prynaležnaść ich da stalinskich. A zhadka pra najaŭnaść va ŭročyščy staroha ciru paklikanaja dezavujavać pakazańni miascovych žycharoŭ až da takoj stupieni, što j rasstrełaŭ nijakich nie było – sałdaciki bałavalisia.
U pryncypie, kali b Łazutkin na hetym spyniŭsia, ja b jaho zrazumieŭ. Nu, voś tak možna padać cytatnuju syrnuju talerku. Voś takaja hnutkaja navuka historyja. Uziaŭ i idejna ścior mit pra symbaličnuju mahiłu ŭsich zakatavanych u epochu industryjalizacyi. Što nie admianiaje…
Ale voś jakraz admianiaje:
«Apazycyja štohod ładzić histeryku na kožnuju čyrvonuju datu kalendara. Tamu da dnia naradžeńnia Stalina my padrychtavali maleńki padarunak dla našych darahich siabroŭ».
«Klintan usialak vykazvaŭ S.Šuškievič, V.Kiebiču i Z.Paźniaku spačuvańni z nahody «stalinskich represij». Miž tym, marmurovuju łaŭku, padoranuju Štatami z barskaha plača, nieviadomyja łamali i ŭzryvali 11 razoŭ – ciapier ad jaje zastaŭsia tolki šery betonny kubik, a draŭlanyja kryžy rehularna valać».
«Vidavočnaje žadańnie arhanizataraŭ «praskočyć» niazručnyja fakty, zrabić akcent na palityčnaj karjery Paźniaka i dziejnaści Narodnaha frontu, a zaadno zamazać kryvioju «balšavicki režym». Na vystavie vykarystoŭvałasia i naŭprostavaja falsifikacyja (albo safistyka, jak zaŭhodna): «doška honaru» z fatahrafijami rasstralanych; naprykład, piśmieńnika Zareckaha i inšych. Arhanizatarami mierkavałasia, što rasstralali ich u Kurapatach; ale nahadajem, što nivodnaja achviara tak i nie była apaznanaja».
«KCHP-BNF pad vadzicielstvam Ju.Bieleńkaha zajmajecca vyklučna kryžovymi pachodami na Kurapaty; u kastryčniku hetaha hodu prajšła akcyja lideraŭ apazycyi sa śviečkami kala budynku KDB: Statkievič, Niaklajeŭ i Labiedźka razvažali pra stalinskija achviary i «pakajańnie kamunistaŭ». Praŭda, u adnosinach sa sponsarami heta nie asabliva dapamahło: usia troica i dahetul siadzić biaz hrantaŭ».
Nia viedaju, ci pieradaje biełaruski pierakład usioj paznavalnaści biezdakornaha stylu, vodaru nieŭmiručaha «Słavianskaha nabatu» ci «Političieskoho sobiesiednika». Trojčy ŭziatyja ŭ dvukośsie «stalinskija represii» vyklikajuć asablivaje zamiłavańnie; nikomu nie ŭdasca «zamazać kryvioju «balšavicki režym», heta praŭda, nikomu. Partret źniščanaha ŭ tryccać siomym Michasia Zareckaha na «kurapataŭskaj» vystavie – heta tolki «doška honaru», falsyfikacyja albo safistyka (nie ŭ ciry ž jaho stralali, śmiech i hrech). Dyj «pakajańnia kamunistaŭ» čakać nia varta – za što prabačeńnia prasić, za što? Nu, i, kaniečnie, «hranty». Małajčyna, dobra staiš u pazycyi «Ziu» pierad starejšymi pa zvańni. Vaźmi z palički piražok.
Mnie pa-raniejšamu cikava, kudy zaviadzie tvorčaja darožka Andrušu Łazutkina, jak i tady, kali ja pisaŭ recenzii na jahonyja knihi. Sumna adnak, što viečna paskoranaje raźvićcio našaj litaratury zmušaje 23-hadovych aŭtaraŭ pieratvaracca z «Selina biez pamfletaŭ» u «Selina z pamfletami» vielmi chutka – jašče da napisańnia «Padarožža na ŭskraj nočy».
Chaciełasia b dumać, što heta čarhovy epatažna vysunuty siaredni palec, mastacki trolinh, kab nia pachła jano ŭsio machrovaj, dobra znajomaj kanjunkturaj.
Dyj škada, spaźniłasia publikacyja — planavałasia da 137-hodździa Stalina, a vyjšła adrazu paśla dnia čekista.
Kamientary