«Biełsat»: ZŠA zakuplajuć zbroju dla siryjskich paŭstancaŭ u tym liku ŭ Biełarusi
Dva hady tamu Biełaruś zarabiła bolš za $100 młn na eksparcie zbroi ŭ Bałharyju, piša Biełsat. Nasamreč taja zbroja pajšła siryjskim paŭstancam, miarkujuć aŭtary rasśledavańnia.
Pavodle Stakholmskaha mižnarodnaha instytutu daśledavańnia prablemaŭ miru SIPRI, u 2015-m Biełaruś pastaviła ŭ Bałharyju supraćtankavyja rakietnyja kompleksy «Konkurs» bolš jak na $ 100 młn. Heta pryciahnuła ŭvahu Bałkanskaha centra žurnalisckich rasśledavańniach, i jany źviazalisia z telekanałam «Biełsat».
«Jość sudovyja spravy, paćvierdžanyja spravy ab biełaruskim uzbrajeńni, jakoje kuplaŭ Pientahon i pierasyłaŭ u Siryju», — kaža Łorens Marzuk z Bałkanskaj sietki rasśledavalnyj žurnalistyki.
«Bałharyja nie kuplaje hetaj zbroi dla ŭłasnaha ŭžytku. Hetaje ŭzbrajeńnie kuplajecca Pientahonam, jaki reekspartuje jaho ŭ inšyja miescy. Zbroju pierapakoŭvajuć u Bałharyi, i jana idzie partnioram Pientahona, pieravažna ŭ Siryi. Častkova — u Afhanistan. Bałharskija zavody nie dajuć rady z zamovami Pientahonu, tamu zbroja dakuplajecca ŭ inšych miescach», — kaža šef-redaktar haziety «Bivoł'» Atanas Čabanaŭ.
U aficyjnaj spravazdačy ministerstva abarony Bałharyi havorycca, što pazaletaś hetaja kraina zakupiła ŭ Biełarusi 240 antytankavych rakietnic marki ATGS, viadomuju jak «Konkurs». Hetuju spravazdaču Safija abnarodavała, zhodna sa svajmi abaviazańniami ŭ miežach mižnarodnaj damovaj ab handli zbrojaj, jakuju Miensk nie padpisvaŭ. Što heta za zbroja?
«Supraćtankavy rakietny kompleks PTRK «Konkurs» heta dastatkova stary saviecki rakietny kompleks, ale jaho vypuskali ledź nie da siaredziny 90-ch hadoŭ», — tłumačyć vajskovy ahladalnik Alaksandr Alesin.
Aprača Biełarusi, hetych madelaŭ u Bałharyju pazaletaś nichto nie pastaŭlaŭ. I ŭ tym ža hodzie praktyčna tuju ž kolkaść hetych samych rakietnicaŭ u Bałharyi zakupili Złučanyja Štaty i Saudaŭskaja Aravija.
Admysłoŭcy tłumačać — dla ŭłasnych patrebaŭ Vašynhton i Er-Ryjad hetych kompleksaŭ zakuplać nie mahli.
«ZŠA nie vykarystoŭvajuć savieckaj zbroi dziela ŭłasnaha ŭzbrajeńnia, — kaža Łorens Marzuk. — Saudaŭcy — u padobnaj situacyi. U ich adno z najlepš ekipavanych vojskaŭ u śviecie».
Nazvanyja transakcyi supali ŭ časie z novaju prahramaju Vašynhtonu dziela padtrymańnia siryjskaj apazicyi. Akurat u 2015-m Pientahon zapuściŭ maštabnuju prahramu ŭzbrojvańnia siryjskaj apazicyi. Heta stała viadoma sioleta dziakujučy mižnarodnamu Centru rasśledavańnia karupcyi i arhanizavanaj złačynnaści (OCCRP).
«My dastali spravazdačy AAN dy inšyja dakumienty, jakija pakazvajuć kančatkovaje pryznačeńnie ŭzbrajeńnia. Ale jany pakazvali na krainy-pasiaredniki, chacia było vidavočna, što Saudaŭskaja Aravija ci Tureččyna nie zacikaŭlenyja ŭ hetaj zbroi, sabie jany starajucca kuplać zachodniuju zbroju. Analiz maršrutaŭ hruzavych samalotaŭ i karabloŭ dazvoliŭ vyjavić, što heta byli maršruty prahramy CIA», — kaža dyrektar OCCRP Dru Salivan.
Pryčym, jak vyjaviła zhadanaje rasśledavańnie, havorka viadziecca nie pra farmiravańnie demakratyčnych uzbrojenych siłaŭ Siryi, jak płanavałasia pieršapačatkova, a ŭzbrojvańnie ŭžo dziejnych hrupovak, jakija vajujuć suprać «Isłamskaj dziaržavy».
Redaktar OCCRP Illa Łazoŭski kaža, što rasśledavańnie vyjaviła schiemu impartu staroj savieckaj zbroi na $2,2 młrd, jakuju arhanizavaŭ Pientahon — z krainaŭ Uschodniaj Jeŭropy ŭ Siryju. Tam jana pastupaje paŭstancam, jakija zmahajucca z «Isłamskaju dziaržavaju».
Admysłoŭcy adznačajuć, što tankavy park «Isłamskaj dziaržavy» abmiežavany adzinkami, jakija jany zachapili ŭ bajach. Asnoŭnyja ž tankavyja siły, dla zmahańnia ź jakimi mohuć spatrebicca biełaruskija PTRK, — u vojskaŭ Bašara Asada i rasiejskaha vajskovaha kantynhientu.
«Jany heta nie chavali absalutna. I heta absalutna lehalnaja ździełka. Bo Amieryka ž nie pastaŭlaje zbroju ID. Jany pastaŭlajuć jaje paŭstancam antyasadaŭskaha nakirunku. A pamiž Vašynhtonam i Maskvoj jość damoŭlenaść nie čapać hetych hrup», — kaža Alaksandr Alesin.
Uličvajučy zabłytanyja dačynieńni pamiž siryjskimi paŭstanckimi hrupoŭkami, Vašynhton musić razumieć, što častka pastaŭlenaj im zbroi moža ŭ niejki momant być paviernutaja suprać amierykancaŭ ci ichnych sajuźnikaŭ. Tamu staić zadača zakuplać dla paŭstancaŭ takija rakietnyja kompleksy, jakija b paśpiachova źniščali siryjskija tanki, ale nie mahli b nanieści istotnaj škody armii ZŠA ci ich sajuźnikaŭ. Biełaruskija «Konkursy», na dumku admysłoŭcaŭ, — idealna dla hetaha padychodziać.
«Dla sučasnych tankaŭ — «Abramsaŭ», «Leapardaŭ» — jon užo nieefiektyŭny, bo źjavilisia novyja vidy brani, dynamičnaja, aktyŭnaja abarona. Ale jon u vialikich kolkaściach jość u byłych savieckich respublikach, u tym liku, u Biełarusi, — kaža Alesin. — A voś u Siryi tyja tanki, jakija majuć staruju savieckuju braniu — «Kantakt 1», «Kantakt 5» — jany, akurat, mohuć być padbityja».
U 2015 hodzie Pientahon praz roznych napaŭcienievych pasiarednikaŭ zaviazaŭ supracu i z aficyjnym Mienskam.
«ZŠA vielmi ŭchvalna pastaviłasia da hetaha kroku, — dadaje Alaksandr Alesin. — U svoj čas u ambasadzie ZŠA jany kazali mnie, što heta im treba, kab treniravać uzbrojenyja siły paŭstancaŭ praamierykanskaha, hetak mović, kirunku».
Akurat u hety momant ekspart u Bałharyju biełaruskich rakietnic i hranatamiotaŭ i vybuchnuŭ.
Što viadoma na siońnia?
U 2015 hodzie, kali Złučanyja Štaty vyrašyli pierajści ad rychtavańnia ŭłasnych pravieranych siryjskich demakratyčnych vojskaŭ da padtrymańnia lubych hrupovak, što zmahajucca jak z Asadam, hetak i z «Isłamskaju dziaržavaju», Biełaruś pry pasiarednictvie Bałharyi pačała pradavać im supraćtankavyja rakietnyja kompleksy «Konkurs» na dziasiatki miljonaŭ dołaraŭ štohod.
Dva hady tamu niepaćvierdžanyja čutki pra hety hiešeft abnarodavaŭ partał «BuzzFeed». Ale dziakujučy supolnamu rasśledavańniu «Biełsata» i mižnarodnych kansorcyumaŭ žurnalisckich rasśledavańniaŭ znajšlisia dakumientalnyja paćvierdžańni hetamu ŭ bałharskaj uradavaj statystycy i ŭ admysłoŭcaŭ, jakim heta aficyjna paćvierdzili amierykanskija dypłamaty.
Kančatkova sumnievy ŭ hetaj halinie byli raźviejanyja dziakujučy skvapnaści adnaho z padradnikaŭ — kampanii «Regulus Global», naniataj Pientahonam dla nabyćcia i raźmierkavańnia zbroi siarod tych hrupovak siryjskaj apazicyi, što vajujuć z «Isłamskaju dziaržavaju».
«Navučańnie ŭ Biełarusi pryznačanyja na čaćvier i piatnicu. U vašym rasparadžeńni — kala vaśmi hadzinaŭ na dzień, buduć vučebnyja kompleksy «Konkurs», — pisaŭ dyrektar hetaj firmy Uił Sameryndajk 25 traŭnia 2015 hoda.
Dasyłajučy svaich instruktaraŭ u Biełaruś, Sameryndajk nieadnarazova padkreślivaŭ svajo patrabavańnia absalutnaj sakretnaści.
«Vielmi-vielmi važna, kab hetyja chłopcy, kali jany buduć u Bałharyi z aŭtorka da piatnicy, nikomu nie kazali, što jany byli ŭ Biełarusi i trenavalisia na «Konkursie». Nichto nie viedaje, što našy chłopcy buduć u Biełarusi», — pisaŭ Samarendajk 31 maja 2015-ha.
Hetyja elektronnyja listy, imavierna, i zastalisia b tajnaju, kali b «Regulus Global» nie vyrašyła schitravać. Zamiest taho, kab nabyć novuju zbroju starych madelaŭ, jak patrabavała zadańnie, jany znajšli bałharskija hranaty, vyrablenyja jašče ŭ 80-ch.
«U Bałharyi zdaryŭsia vybuch adnoj takoj hranaty, zahinuŭ vajskovy instruktar, i jahonaja siamja padała ŭ sud na pracadaŭcu, kab atrymać kampiensacyju», — kaža Łorens Marzuk.
Sud vymusiŭ firmu abnarodavać usie datyčnyja dakumienty.
Admysłoŭcy nie vyklučajuć, što hetyja apieracyi mohuć i nie vyklikać niezadavalnieńnia Kramla, jak možna było b mierkavać. Na dumku Alaksandra Alesina, urad Uładzimira Pucina moža być zacikaŭleny nie stolki ŭ pieramozie svajho sajuźnika Asada, kolki ŭ jak maha daŭžejšym praciahu bajavych dziejańniaŭ u Siryi. Bo tamtejšaja vajna zaminaje pabudovie daŭno płanavanaha hazapravodu ŭ Jeŭropu i, pavodle jahonaj infarmacyi, adkryvaje mahčymaści cieniavych uhodaŭ dla fihuraŭ, nabližanych da rasiejskaha prezidenta.
Aryštavany 75‑hadovy Źmicier Sańko — vieteran-vydaviec3
Kamientary