Strejzand, Varda, Šapićka… Samyja krutyja filmy, źniatyja žančynami
Amal usie filmy, što ličacca kłasičnymi, stvaryli mužčyny. Zdavałasia b, siońnia situacyja musić być krychu inšaj, ale, pa sutnaści, ničoha nie źmianiłasia. Heta pamyłkova pryvodzić da ŭjaŭleńnia, nibyta žanočy dośvied, dumki, pačućci — nieistotnyja.
Praŭda, u pieršyja hady kino žančyny byli kudy bolš prykmietnyja.
Pieršaj pryznanaj režysiorkaj stała Alis Hi-Blaše, a najbolš vysokaapłatnaj scenarystkaj 20-ch była Frensis Maryjon. Tolki z raźvićciom studyjnaj sistemy, z pavyšeńniem prestyžnaści kino, žančyn vyšturchnuli na pieryfieryju.
Ale pryjšoŭ čas pieraasensavać, jakija filmy vartyja zachapleńnia dy vyvučeńnia. Tamu žurnalisty The Guardian vyrašyli paprasić pradstaŭnic kinaindustryi abrać pa adnym filmie, stvoranym žančynami. Tym, jaki jany ličać vartym słavy naroŭni z najlepšymi stužkami Skarseze ci Śpiłbierha.
Publikujem pierakład hetaha cikavaha artykuła — nie dziakujcie.
Jentł / Yentl
Barbara Strejzand, 1983 hod
Strejzand u hetym filmie adkazvaje za režysuru, častkova za scenar, śpiavaje, a taksama hraje rolu habrejskaj dziaŭčyny, zmušanaj vydavać siabie za mužčynu, kab atrymać adukacyju.
Abrała Amaj Asante, režysiorka («Bel»):
«Jentł» vielmi ŭraziŭ mianie ŭ 13-hadovym uzroście. Ja viedała pra Strejzand, bo baćku vielmi padabałasia jaje muzyka. Tamu, kali daviedałasia, što jana zdymaje film, ja prosta ašaleła. Napeŭna, «Jentł» byŭ pieršym źniatym žančynaj filmam, jaki mianie sapraŭdy ŭraziŭ. Ja jakraz pačynała ŭśviedamlać, jak redka šancuje patrapić na takuju stužku. Jana admietnaja epičnymi temami, žyvymi piersanažami, ale najvažniej toje, što jana pakazvaje, čaho moža dasiahnuć žančyna, navat u takich nialohkich umovach».
Babaduk / The Babadook
Dženifier Kient, 2014 hod
Debiutny film, dzie pieraasensoŭvajucca temy maciarynskaj źniamohi i adčužanaści. Naŭrad ci ŭ vas atrymajecca spakojna zasnuć paśla prahladu.
Abrała Emili V. Hordan, scenarystka («Kachańnie — heta chvaroba»):
«Babaduk» — zachaplalna raskazanaja historyja smutku, prahi i taho, čym moža abiarnucca žałoba. Akramia taho, tam vy ŭbačycie adnu z samych zapaminalnych pačvar z usich žachaŭ apošnich 20 hadoŭ».
Dobraja praca / Beau Travail
Kłer Deni, 1999 hod
«Žanočy pohlad na mužčynski asiarodak nadaje asablivuju čaroŭnaść. Zdajecca, nibyta akciory nie ruchajucca, a tančać. Padziei adbyvajucca ŭ francuzskim Zamiežnym lehijonie va Uschodniaj Afrycy, a Deni Lavan tut — sivy siaržant, jaki zhadvaje padziei, što pryviali da jaho trybunału».
Abrała Lin Remsi, režysiorka («Niešta nie tak z Kievinam»):
«Daskanałaje ŭvasableńnie ciomnaha boku maskulinnaści. Kali ja čuju dyska-pieśniu Rhythm of the Night, nie mahu nie zhadvać nievierahodnuju scenu pry kancy filma: mužčyna tančyć na miažy žyćcia, śmierci i pakory — stolki emocyj za taki karotki čas. Deni — sapraŭdnaja majstryca, adna z najlepšych ciapierašnich režysiorak, a jaje film — sučasnaja kłasika».
Viasielle ŭ siezon daždžoŭ / Monsoon Wedding
Mira Nair, 2001 hod
Indyjskaja režysiorka Nair kazała, što joj chaciełasia źniać balivudski film na svoj manier — u vyniku jana sarvała džekpot hetaj ciopłaj stužkaj, jakaja skaryła hledačoŭ pa ŭsim śviecie.
Abrała Hurynder Čadcha, režysiorka («Hulaj, jak Bekchem»):
«Zajmalna i adnačasova hłyboka ŭkarenienaja ŭ kulturnyja admietnaści, piakuča-palityčna ŭ žadańni zaklikać da źmienaŭ, što zrabili b žyćcio piersanažaŭ lepšym».
Uzychodžańnie / Voschoždienije
Łarysa Šapićka, 1976 hod
Čaćviorty i apošni film savieckaj režysiorki, horkaja vajennaja drama pra dvuch partyzanaŭ siarod zaśniežanych krajavidaŭ Biełarusi 1942 hoda.
Abrała Sali Poter, režysiorka («Arłanda»):
«Šapićka — jana, na žal, zahinuła ŭ aŭtamabilnaj avaryi — uziałasia za adnu z samych składanych tem dla rasijskaha hledača: vajna i jaje razburalnaje ŭździejańnie na asobu. Jaje film vyłučajecca składanaściu traktoŭki hetaj temy (u palityčnym i duchoŭnym sensie), śmiełaściu i dakładnaściu estetyki. Darečy, chaciełasia b jašče zhadać vialikuju, niachaj sabie i paŭzabytuju, Beci Komden, jakaja była suaŭtarkaj scenaroŭ mnohich nietryvijalnych amierykanskich stužak, naprykład, «Śpiavajučy pad daždžom». Dobry ŭzor taho, što žančyna zdolnaja pracavać ź luboj temaj. Nieabchodnyja tolki mahčymaści i praktyka».
Dački prachu / Daughters of the Dust
Džuli Deš, 1991 hod
Film byŭ znoŭku adkryty zusim niadaŭna, bo natchniŭ Beyoncé na stvareńnie videaalboma «Lemonade». Stužka — heta vizualna bahataja i niezvyčajnaja pa pabudovie apoviedu siamiejnaja saha.
Abrała Nadzia Łacif, scenarystka i režysiorka:
«Film Deš mała chto bačyŭ, zatoje tyja, kamu pašancavała, niaźmienna lubiać. Hety schavany dyjamient 1990-ch, jak ni dziŭna, byŭ pieršym źniatym afraamierykankaj filmam u amierykanskim prakacie. Stužka častkova aŭtabijahrafičnaja, a piersanažy razmaŭlajuć na hała (kreolskaja mova na asnovie anhlijskaj i afrykanskich moŭ — zaŭv. pierakładčyka). Prahlad hetaha filma prymušaje pieraasensavać toje, jak my zvyčajna ŭsprymajem kino, addacca na volu pryrodnaj navały. Mahčyma, narmalna ničoha nie zrazumiejecie, treba prosta dazvolić sabie ruchacca z płyńniu».
Anioł la majho stała / An Angel at My Table
Džejn Kempijan, 1990 hod
Kempijan źniała hety mocny bijahrafičny film pra novaziełandskuju paetku ź ciažkim losam (Dženiet Frejm pamyłkova pastavili dyjahnaz «šyzafrenija» i lačyli elektrašokam) za try hady da taho, jak jana stała pieršaj uładalnicaj Załatoj palmavaj haliny ŭ Kanach za film «Pijanina».
Abrała Choŭp Dyksan Lič, režysiorka («Pavodka»):
«Druhi poŭnamietražny film Kempijan — heta sapraŭdny majstar-kłas scenarnaha majsterstva, jon bahaty na padziei i mnohim abaviazany vydatnaj pracy aktrysy Kery Foks. Film nie tolki ŭražvaje jak kiniematahrafičnaje dasiahnieńnie, ale i nahadvaje, kolki žanočych historyj jašče nie raspaviali».
Biez dachu, pa-za zakonam / Sans toit ni loi
Ańjes Varda, 1985 hod
Maładaja badziažka (Sadryn Baner) vandruje pa paŭdniovaj Francyi ŭzimku i sustrakaje samych roznych ludziej. Ci varta zajzdrościć jaje svabodzie? Albo takoha losu varta bajacca?
Abrała Pracibchaj Parmar, režysiorka i scenarystka («Niabiesnyja dalikatesy ad Niny»):
«Heta nievierahodnaja, strohaja kinapaezija, jakoj naležyć hodnaje miesca ŭ ahulnym kanonie. Varda vybudoŭvaje historyju vakoł dziaŭčyny-padarožnicy, ale tak nieparaŭnalna pieraplataje fantaziju, dakumientalnaść i miuzikł, što hety vytančany film vychodzić za miežy mastactva i havoryć z hledačom naŭprost pra jahonaje žyćcio».
Napružańnie / Suspense
Łuis Uebier, 1913 hod
Dziesiacichvilinny tryler, jaki Uebier źniała razam z mužam, Filipsam Smoli. Jana taksama vykonvaje rolu žančyny, što znachodzicca doma sa svaim dziciom, kali tudy sprabuje ŭleźci nieviadomy.
Abrała Pamieła Chačynsan, kinakrytyk i historyk niamoha kino:
«Hety vynachodlivy tryler pra abaronu ŭłasnaha doma ad čužynca byŭ stvorany adnoj z najlepšych režysiorak niamoha kino. Uebier paśla źniała jašče šmat vydatnych filmaŭ, ale ŭžo tut za ścisły chronamietraž jana paśpiavaje prademantravać svajo vałodańnie mastactvam kino. 10 chvilin, jakija i praz stahodździe ŭsio jašče prymušajuć serca bicca čaściej u niervovym napružańni».
Moŭknaść pałaca / Samt el qusur
Mufida Tłatli, 1994 hod
Padziei hetaha filma adbyvajucca ŭ Tunisie 1950-ch hadoŭ, dzie žančyna sprabuje znajści svajo miesca ŭ śviecie, dzie joj dazvolena tolki prysłuhoŭvać.
Abrała Kim Łanhinota, režysiorka dakumientalnaha kino:
«Ja ŭpieršyniu ŭbačyła hety film vielmi daŭno, ale ŭsio jašče vyrazna pamiataju toj momant. Ja pajšła ŭ kino razam sa svajoj siabroŭkaj Chanan, i choć film byŭ sumny, my vyjšli z zali poŭnyja žyćcia i natchnieńnia. Paśla my vielmi čakali, što režysiorka zdymie niešta jašče, ale, zdajecca, ničoha bolš nie atrymałasia».
Čyrvonaja daroha / Red Road
Andrea Arnald, 2006 hod
Arnald užo svaim debiutam zaśviedčyła, što źjaŭlajecca adnym z najvialikšych talentaŭ brytanskaha kino. Jana ŭziała sacyjalny realizm i pahłybiła jaho čymści ciamniejšym, tajamničym.
Abrała Sara Salemani, aktrysa i aktyvistka:
«Hety film Andrea Arnald — biez sumnievu, samy majsterski tryler, što ja bačyła. Kožny kadr hetaj stužki niaźmienna pavyšaje napružańnie až da samaha apošniaha siužetnaha pavarotu, i Chičkok pačynaje zdavacca sastarełym. Poŭny mocy, niepakoju, i naskroź žanocki film».
Dziaŭčyna idzie dachaty ŭnačy sama / A Girl Walks Home Alone at Night
Ana Lili Amirpur, 2014 hod
«Pieršy iranski vampirski viestern» akazvajecca jašče lepš za jaho intryhoŭnaje apisańnie.
Abrała Kiejt Hierova, kiraŭnik markietynhavaha adździełu bujnoj sietki kinateatraŭ:
«Amirpur stvaraje tahaśvietny łandšaft Drennaha Horada, rodnaha doma dla prastytutak, narkotaŭ, sucienioraŭ dy… vampiraŭ. Šyła Vand raśsiakaje na skiejtbordzie ŭ čadry i daje rady drennym chłopcam. Idealna, praŭda?»
Pačvara / Monster
Peci Dženkins, 2003 hod
Ciapier jaje lepš viedajuć pa «Vander Vumen», ale ŭ svaim raniejšym filmie-partrecie sieryjnaj zabojcy Ejlin Uornas jana pakazała žanočuju moc zusim inšaha kštałtu.
Abrała Pieniełopa Śfirys, režysiorka («Śviet Uejna»):
«Niaprostaja tema, ale Dženkins spraviłasia ź joj najlepšym čynam. Paśla jana skazała mnie, što imknułasia źniać ekšn-film, choć nam, dziaŭčatam, takoha i nie dazvalajuć. Hetuju cudoŭnuju žančynu nie strymać».
Chłopčyki nie płačuć / Boys Don't Cry
Kimbierli Pirs, 1999 hod
Chiłary Suonk dali Oskar za hety vobraz maładoha transseksuała, niaprostaje žyćcio jakoha narešcie pryvodzić da žorstkaha złačynstva.
Abrała Valery Ferys, režysiorka («Maleńkaja mis Ščaście»):
««Chłopčyki nie płačuć» zasłuhoŭvaje taho, kab ličycca amierykanskaj kłasikaj. Kimbierli Pirs padniała pytańnie hiendarnaj identyčnaści zadoŭha da taho, jak pra heta pačali razmaŭlać paŭsiul. Narešcie, heta jašče i pryhožy, ramantyčny film, na jakim ciažka nie zapłakać».
Zhublena ŭ pierakładzie / Lost in Translation
Safija Kopała, 2003 hod
Kopała stała ŭsiaho treciaj režysiorkaj, naminavanaj na Oskar, i naminavanaja jana była za hetuju letuciennuju valancinku sa Skarlet Jochansan i Biłam Miurejem.
Abrała Miełani Linski, aktrysa («Niabiesnyja istoty»):
«Ja pahladzieła jaho ŭ kino, kali mnie było 26, i heta byŭ pieršy raz, kali ja ŭbačyła, jak znajomaja historyja darosłaha mužčyny i maładoj žančyny raspaviadajecca z žanočaha punktu hledžańnia. Mnie heta padałosia natchnialnym, ramantyčnym i seksualnym. U tym, jak kamiera ruchajecca za Jochansan, adčuvajecca niešta niaŭłoŭna žanockaje. Film raspaviadaje pra mnostva składanych rečaŭ dalikatna i sumlenna. I da taho ž, jon vielmi zabaŭny. Ja vielmi lublu jaho».
Siadziba Hovards-End / Howards End
Džejms Ajvary, scenaryj Rut Pravier Džchabvała, 1991 hod
Amatary kaściumnych dramaŭ, kaniečnie, viedajuć Ajvary, ale jahony pośpiech nie staŭsia b mahčymym bieź nievierahodnaj scenarystki Rut Pravier Džchabvała — ramanistki, jakaja napisała šmat scenaryjaŭ, siarod jakich i hety, za jaki jana atrymała svoj druhi Oskar.
Abrała Džynhan Junh, dramaturh i žurnalistka:
«Ja rasła ŭ Hankonhu i bačyła tam pa telebačańni šmat słavutych brytanskich filmaŭ, ale mienavita «Hovards-End» natchniŭ mianie stać piśmieńnicaj. Niamiecka-habrejskaje pachodžańnie i žyćcio ŭ Indyi biez sumnievu paŭpłyvali na tvorčaść scenarystki i toje, jak tonka jana pieraplataje palityčnaje z emacyjnym».
Čytajcie taksama:
-
Netflix raskazaŭ pra nievierahodny pośpiech sieryjała «Vielmi dziŭnyja spravy». Sieryjał upłyvaje na ŭsie śfiery žyćcia
-
Na Zachadzie vybuchnuŭ sieryjał pra kachańnie rasijskaha i kanadskaha chakieistaŭ
-
Akcior papularnaha sieryjała «Vielmi dziŭnyja spravy» paŭtara hoda nie pryznavaŭsia pra zdymki. Kazaŭ, što hraje ŭ dakumientałcy pra majanez
Ciapier čytajuć
Ivan Prus raskazaŭ, jak nažyŭsia na $200, pasialiŭšy kinazorku ŭ zaniadbanaj kvatery kala śmietnika ŭ Šabanach, abstaŭlenaj rečami ź jaho internata1616
Kamientary