Pavieł Sieviaryniec: Maja mara, kab Paźniak, Cichanoŭskaja, Kaleśnikava, Łatuška razam pracavali na Biełaruś
Palityk i były palitviazień Pavieł Sieviaryniec vykazaŭ svajo staŭleńnie da Śviatłany Cichanoŭskaj i ŭčynku Mikoły Statkieviča, patłumačyŭ, čamu Zianon Paźniak — absalut nacyjanalnych intaresaŭ.
Historyja Śviatłany Cichanoŭskaj — heta historyja śviatła
Pavieł Sieviaryniec pryznajecca, što da 2020 hoda nie byŭ asabista znajomy sa Śviatłanaj, ale jaje rašeńnie pajści na vybary zamiest źniavolenaha muža stała dla jaho pakazčykam jaje ŭnutranaj mocy.
«Užo adzin hety krok pakazvaje, što ŭ čałavieka jość za dušoj moc. Zdolnaść na taki krok — heta šmat pra što śviedčyć. I Śviatłana za hety čas vielmi vyrasła: toje, jak jana zaraz razmaŭlaje pa-biełarusku, toje, jak jana myślić biełarusacentryčna, — heta vielmi surjozna ŭražvaje. Ja mahu skazać, što biełarusy vybrali jaje, i z taho času pieravybaraŭ nie było».
Paźniak — absalut nacyjanalnaha ehaizmu
Razvažajučy pra rolu Zianona Paźniaka, Sieviaryniec nazyvaje jaho histaryčnaj asobaj, bieź jakoj niemahčyma ŭjavić sučasnuju Biełaruś. Na jaho dumku, kab Paźniak byŭ niečym škodnym dla Biełarusi, to my b zaraz pra jaho nie čuli, «biełarusy b jaho zabyli paru pakaleńniaŭ tamu».
«Jość šmat kryŭdnaha, jość šmat ludziej, jakija prosta naŭprost abvinavačanyja, jakija prosta pazbaŭlenyja davieru z boku Paźniaka. Ale heta vydatki toj roli, jakuju Paźniak na siabie ŭziaŭ.
A rola heta takaja: na moj pohlad, Zianon Paźniak — heta taki absalut nacyjanalnych intaresaŭ. I kali navat chočacie — nacyjanalnaha ehaizmu ŭ palitycy».
Na pohlad Sieviarynca, u luboj dziaržavie jość ludzi, padobnyja da Zianona Paźniaka:
«U asnovie luboj dziaržavy jość ludzi, jakija lubym sposabam, lubym mietadam buduć adstojvać nacyjanalny intares. Šmat u čym dziaržaŭnyja struktury tych dziaržaŭ, jakija my pavažajem — svabodnych, raźvitych i bahatych — trymajucca na takim nacyjanalnym ehaiźmie jak dziaržaŭnaj palitycy».
Sieviaryniec padkreślivaje rolu Paźniaka ŭ adstojvańni nacyjanalnych intaresaŭ. Jon nahadvaje, što kaliści papiaredžańni palityka pra mahčymuju vajnu z Rasijaj mnohija ŭsprymali sa skiepsisam, ale siońniašnija realii paćvierdzili jaho racyju.
«Paźniak šmat praročyŭ, hetyja praroctvy zbyvalisia. Paźniak šmat kazaŭ kryŭdnaha i niepryjemnaha, z čym paśla ŭsie pahadžalisia. (…) Paźniak šmat razoŭ kazaŭ pra vajnu z Rasijaj. Śmiajalisia, (…) «nu jakaja vajna z Rasijaj u naš čas?» A zaraz idzie poŭnamaštabnaja vajna z Rasijaj. Zianon pra heta kazaŭ kožnaha razu, jamu adkazvali, što jon fanatyk, što heta niepapularna, biełarusy hetaha nie prymuć, treba było spačatku tak, a potym hetak».
Pa słovach Paŭła, rola Paźniaka — być stratehičnym polusam:
«Zianon — heta polus. Na polusie choładna, tam ludzi nie žyvuć, ale heta polus. I na Zianona treba ahladvacca, jak na habaryty mašyny. Kali vy nie chočacie začapić ścianu, vy taksama ahladvajciesia na toje, što havoryć Zianon».
Sieviaryniec pryhadaŭ, jak Paźniak krytykavaŭ jaho ŭ 2004 hodzie za ŭdzieł u refierendumie. Tady Pavieł išoŭ z płakatam «Ja hałasuju NIE», sprabujučy pracavać ź ludźmi, ale ciapier pryznaje: heta była pamyłka i ŭdzieł u čužoj hulni, pra što Paźniak papiaredžvaŭ zahadzia. Ciapier, pa słovach Paŭła, jon razumieje, što Zianon mieŭ racyju.
«Zianon — heta nie pra taktyku, manieŭry, navat nie pra lepšy šlach u palitycy. Zianon — heta pra stratehiju ŭ palitycy. Možaš pasłuchać jaho i vyrašyć, a jak budzie lepš u hety momant. (…) Ja b navat skazaŭ, što jon nie staić u šerahu prosta niejkich ludziej ci aktaraŭ biełaruskaj palityki.
Zianon — heta ź inšaj katehoryi. Heta nacyjanalny prarok, heta absalut, na jaki treba ahladvacca, kali ty chočaš razumieć, što patrebna Biełarusi. Paźniak heta adčuvaje vielmi vostra.
Mietady, jakimi jon karystajecca… — tak, ja zhodny, ja b tak nie rabiŭ. Ale ja nie mahu jaho asudžać, tamu što ja nie Paźniak. Jon pačaŭ zmahacca za Biełaruś, kali ja jašče pieššu pad stoł chadziŭ. I Zianon da hetaha času zastajecca… Voś heta fienomien», — davodzić Sieviaryniec i dzielicca svajoj maraj:
«Maja mara, kab Zianon, Śviatłana [Cichanoŭskaja], Maša Kaleśnikava, Pavieł Łatuška — kab usie razam pracavali na Biełaruś. Kab usie razam, kožny na svaim miescy, kaardynavalisia i dasiahali biełaruskaha pośpiechu ŭ biełaruskaj historyi».
Mikoła Statkievič — «karatkievičaŭski hieroj»
Učynak Mikoły Statkieviča, jaki admoviŭsia ad vysyłki za miažu i litaralna vybivaŭ dźviery ŭ aŭtobusie, kab zastacca ŭ krainie, Sieviaryniec nazyvaje ŭvasoblenaj mužnaściu:
«Heta mužnaść, heta advaha. Reč, jakuju biełarusy aceńvajuć. Ja viedaju, što vielmi mnohija bačać u hetym akt mužnaści, jaki dla inšych jak uzor ci aryjencir».
Sieviaryniec zaŭvažaje, što niechta moža rascanić taki ŭčynak jak nieaściarožny, bo jon moh zapavolić praces vyzvaleńnia palitviaźniaŭ, ale, pa jaho słovach, treba hladzieć ź inšaha punktu hledžańnia:
«Treba hladzieć z pohladu asabistaj mužnaści. Z taho pohladu, što Mikoła šmat razoŭ baraniŭ honar biełarusaŭ jak mužnaj, advažnaj nacyi. Jon pakazvaje, što biełarusy zdolnyja — jak zdolnaja była Maša Kaleśnikava — parvać svoj pašpart i viarnucca ŭ turmu ŭ Biełaruś».
Sieviaryniec adznačaje, što takija mužnaść i advaha byli ŭ biełarusaŭ zdaŭna, pra takich ludziej pisaŭ Uładzimir Karatkievič:
«U nas, u biełarusaŭ, hłyboka heta jość. Toje, što było ŭ załatyja časy, u časy VKŁ, kali Biełaruś była mocnaj — heta ŭ biełarusach jość, zastałosia. Karatkievič heta dastaje vielmi časta. Jon vielmi šmat kaža pra asabistuju mužnaść i hodnaść biełarusaŭ. Mikoła Statkievič — heta taki karatkievičaŭski hieroj».
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary