
38 nobeleŭskich laŭreataŭ źviarnulisia z adkrytym listom da prezydenta Tureččyny Erdahana. U liście śćviardžajecca, što pakul Tureččyna nia vyzvalić aryštavanych piśmieńnikaŭ i nia vierniecca da viaršenstva zakonu, jana nia moža być čalcom volnaha śvietu, piša Radyjo Svaboda.
Padpisanty lista źviartajuć uvahu Erdahana na škodu, jakaja robicca dla Tureckaj Respubliki, jaje reputacyi, hodnaści i dabrabytu jaje hramadzian praz toje, što ŭ krainie niezakonna zatrymlivajuć i niepravamierna zasudžvajuć piśmieńnikaŭ i intelektuałaŭ.
U liście cytujecca memarandum ab svabodzie słova ŭ Tureččynie, padrychtavany letaś kamisaram u pytańniach pravoŭ čałavieka Rady Eŭropy Nilsam Mujžnijeksam. U tym dakumencie śćviardžałasia, što prastora dla demakratyčnych debataŭ u Tureččynie pahroźliva skaraciłasia.
Heta adbyłosia paśla ŭzmacnieńnia sudovaha pieraśledu šyrokich płastoŭ hramadztva, u tym liku žurnalistaŭ, čalcoŭ parlamentu, navukoŭcaŭ i šarahovych hramadzian, a taksama dziejańniaŭ uradu, jakija źmienšyli pluralizm i pryviali da samacenzury.
Aŭtary lista źviartajuć asablivuju ŭvahu na los zatrymanych u vieraśni 2016 hodu ramanista, aŭtara bestseleraŭ Achmeta Ałtana, jaho brata, prafesara ekanomiki i eseista Mechmeta Ałtana i viadomaj žurnalistki Nazły Yłydžak. Ich zatrymali padčas chvali aryštaŭ paśla niaŭdałaha lipieńskaha (2016 h.) pieravarotu.
U liście pierakazvajecca historyja sudovaha pieraśledu zhadanych intelektuałaŭ i abarony ich mižnarodnaj supolnaściu. Ichnuju spravu navat razhladaŭ Kanstytucyjny sud Tureččyny, jaki pryznaŭ, što ich pravy byli parušanyja i što jany pavinny być vyzvalenyja. Tym nia mienš sud nižejšaj instancyi admoviŭsia vykonvać rašeńnie.
Z 16 lutaha 2018 hodu braty Ałtan i Yłydžak byli asudžanyja da pažyćciovaha pazbaŭleńnia voli pry abciažlivych abstavinach, što vyklučaje perspektyvu amnistyi.
Aŭtary lista śćviardžajuć, što asudžeńnie žurnalistaŭ da pažyćciovaha terminu ŭ turmie za vykanańnie svajoj pracy bieź istotnych dokazaŭ ich datyčnaści da sproby dziaržaŭnaha pieravarotu i biez spraviadlivaha sudovaha razboru krytyčna pahražaje žurnalistycy, reštkami svabody vykazvańniaŭ i svabody ŚMI ŭ Tureččynie.
Aŭtary taksama nahadvajuć, što ŭ abaronu asudžanych užo vykazvalisia Amnesty International, Mižnarodny PEN, Kamitet abarony žurnalistaŭ i «Repartery biaź miežaŭ».
Zakančvajecca list tak:
«U hetych umovach my vykazvajem zakłapočanaść ad imia mnohich unutry samoj Tureččyny, jaje sajuźnikaŭ i roznych arhanizacyjaŭ, čalcom jakich jana jość. My zaklikajem da skasavańnia nadzvyčajnaha stanovišča, chutkaha viartańnia da viaršenstva zakonu i za poŭnuju svabodu słova i vykazvańnia. Taki krok pryviadzie da chutkaha apraŭdańnia pa skarzie spadaryni Yłydžak i bratoŭ Ałtan i da nieadkładnaha vyzvaleńnia inšych niezakonna zatrymanych. A jašče lepš było b zrabić Tureččynu znoŭ pavažanym čalcom volnaha śvietu».
List padpisali, siarod inšych, Śviatłana Aleksijevič, Kadzuo Isihura, Herta Miuler, Elfryde Jelinek i inšyja.
Poŭny tekst lista i poŭny śpis padpisantaŭ hladzicie tut.
Kamientary