«Nie chočacca tupaści i parnahrafii». Biełaruskija mastački pra tendencyi i hałoŭnyja prablemy žyvapisu
Na hetym tydni ŭ Minsku adkryłasia vystava žyvapisu i hrafiki «Paralelnyja historyi». Ścieny halerei «Univiersitet kultury» da 26 sakavika ŭpryhožyli pracy piaci mastačak: Natalli Šapavałavaj, Ałły Kušnier, Maryny Kanavałavaj, Natalli Karžyckaj i Julii Niaviejki.
Na adkryćci hučała šmat słovaŭ pra toje, što nielha padzialać mužčynskaje i žanočaje mastactva, i što žančyny — nie mastački, a mastaki. My ž paprasili piać roznažanravych tvorcaŭ vykazacca nakont aktualnych dla ich prablem i pasprabavać vyvieści admietnuju formułu biełaruskaha žyvapisu.
Ała Kušnier
— Biełaruski klimat, toje, što ŭsio navokał — dosyć blakłaje, upłyvaje na tvorčaść. U toj ža Italii žyvapis bolš sakavity, soniečny, viasioły i radasny. Nam ža čas ad času niedzie prychodzicca fantaziravać, dadumvać siužet, kab, jak i italjancy, stvarać śviata dla ludziej. Chacia b na pałotnach.
Hałoŭnaja prablema dla sučasnych mastakoŭ: niama dzie pracavać. Ja nie maju majsterni, dzie b u mianie mahło adbycca poŭnaje sutyknieńnie z saboj. Usia kvatera — hustanasielenaja, usie pakoi zaniatyja.
Mastactva, na žal, nie kormić. Ja amal ceły dzień pravodžu na pracy na pradpryjemstvie «Minskrekłama», i na niejkija svaje tvorčyja rečy zusim nie zastajecca času.
Byvaje, chočuć karcinu kupić, ale kožny raz u ludziej ich namiery zryvajucca čamuści. Apošni moj dachod byŭ impravizacyjnym: Sočy, plaž, para paprasiła ich chutka namalavać.
Ale ja ŭsio roŭna vielmi rada, što žyvu ŭ taki čas, kali mahu svabodna pisać. Zhadajcie historyju: vy pamiatajecie znakamityja imiony žančyn-mastačak? Raniej im dazvalali tolki źmiešvać farby, być asistentkami hienijaŭ.
Siońnia ž ja mahu svabodna dzialicca svaim śvietaadčuvańniem i dumkami ź ludźmi, i heta cudoŭna.
Natalla Šapavałava
— Biełaruskaje mastactva, jak mnie padajecca, nie takoje jarkaje, jak u bolš soniečnych krain. Ale jano dla mianie lepš za luboje astatniaje, bo svajo, rodnaje.
Hałoŭnaja prablema dla mianie jak mastački — u niedastupnaści pamiaškańniaŭ, u jakich možna było b pracavać, majsterniaŭ pa razumnych koštach. Heta ŭsio vielmi doraha. Tamu plonna malavać atrymlivajecca tolki na plenerach.
Maryna Kanavałava
— Kali b zładzili spabornictvy roznych krain pa žyvapisie, to biełarusy abyšli b mnohich. U nas usio jašče vielmi mocnyja mastackija škoły, kaledžy, vyšejšyja navučalnyja ŭstanovy z cudoŭnymi piedahohami. Heta škoła daje nam novyja pakaleńni mastakoŭ.
Čaho b mnie nie chaciełasia bačyć u mastactvie, dyk heta tupaści i parnahrafii. Mnohija pačynajuć svoj tvorčy šlach mienavita z pravakacyj. Ale heta nie novyja pavievy. Heta — pavievy nizkaj kultury.
Niejak u taksi kiroŭca spytaŭ mianie: «U kaho ŭnutry bolš kachańnia — u mužčyn ci žančyn?». I sam amal adrazu adkazaŭ: boh padzialiŭ paroŭnu. Heta pierakładajecca i na mastactva, niavažna kim jano stvarajecca. Bieź lubvi ž jano budzie bieskarysnaje, jak čerstvy suchar.
Natalla Karžyckaja
— Ja nie zhodnaja ź mierkavańniem, što žyvapis i mastactva pamirajuć.
Žyvapis — heta enierhija koleru. Ja miarkuju, što praz hod 50-100, kali čałaviectvu nie budzie chapać enierhii, jano budzie čerpać jaje mienavita z žyvapisnych pałotnaŭ.
Što b ni kazali, ale mnie zdajecca, što mužčynskaje mastactva ŭsio ž adroźnivajecca ad žanočaha. Pa maštabnaści padychodaŭ. Jość i žančyny, jakija «uzdymajucca» da mužčynskich vysot. Ale nie viedaju, ci zastajucca jany pry hetym žančynami.
Julija Niaviejka
— Dla mianie biełaruskaje mastactva — heta pierš za ŭsio emacyjnaść.
Na moj pohlad, siońnia isnuje mocny razryŭ pamiž maładymi mastakami i starejšym pakaleńniem. My — sami pa sabie, jany — asobna.
Ja šukaju natchnieńnie ŭ biełaruskaj mifałohii: pierapracoŭvaju staroje na novy ład. I dla mianie heta sučasna. Tamu nielha kazać, što aktualnaje — heta tolki pra toje, što pobač z nami.
«Muž syšoŭ ź Sipłym i Małym». Imavierna, pad Kramatorskam ukraincy adnym macham ubajdosili troch biełaruskich najomnikaŭ18
Kamientary