«Nam da Łukašenki iści?» Dziasiatki rasijskich rabočych ź BiełAES śćviardžajuć, što im nie zapłacili
Kala 50 rabočych z Rasiei 15 žniŭnia vyjšli na hałoŭnuju płošču Astraŭca. Jany patrabujuć raźliku za dva miesiacy pracy, piša Radyjo Svaboda.
15 žniŭnia adrazu ŭ niekalkich dziasiatkaŭ najmanych rabočych-mantažnikaŭ, jakija pracavali na budoŭli Biełaruskaj AES, skončylisia damovy. Jany śćviardžajuć, što najmalisia na pracu praz rasiejskuju kampaniju «Strojinviestprojekt», raźmieščanuju ŭ Sankt-Pieciarburhu. Pry hetym na plastykavych propuskach va ŭsich paznačanaja inšaja kampanija — AT «Siezam».
Pa słovach rabočych, najmalnik spraŭna apłačvaŭ arendnaje žyllo, vydavaŭ sutačnyja. A kali pryjšoŭ čas vypłačvać zarobak, hrošaj nie akazałasia.
«Nam jeści niama čaho, kali nam zapłaciać?»
«Nas tut takich kala 90 čałaviek, — raskazvaje Svabodzie ŭ centry Astraŭca adzin z rasiejcaŭ, Alaksandar Łyčaŭ. — Voś siudy da pomnika Leninu zaraz pryjšło 50 čałaviek, heta samyja adčajnyja. Vy zrazumiejcie, u nas hrošaj zusim niama, ja navat za telefon nie mahu zapłacić. Z vami źviazvaŭsia praź internet z domu, haspadar nam vaj-faj uklučyŭ. My da vas źviarnulisia, tamu što heta krajniaja miera ŭžo. My nia viedajem, što rabić dalej».
Da pomnika Leninu na centralnaj płoščy Astraŭca pryjšło kala paŭsotni rabočych. Svaje historyi raskazvajuć, pierabivajučy adzin adnaho, ale va ŭsich jany zbolšaha adnolkavyja. Nanialisia na pracu ŭ rasiejskuju kampaniju «Strojinviestprojekt», pryjechali ŭ Astraviec na vachtu, adpracavali dva miesiacy, abiacanych hrošaj nie atrymali.
«Nam jeści niama čaho, kali nam zapłaciać? — praciahvaje Alaksandar. — Zaraz nam kažuć — viartajciesia ŭ Rasieju dadomu, tady, mahčyma, my z vami raźličymsia. Ale my razumiejem, što kali pajedziem dadomu, to hrošaj dakładna nie pabačym. My siudy jechali, bo tut Biełaruś, tut ža «Baćka», surjoznaje dziaržaŭnaje budaŭnictva. Nichto nia moh padumać, što nas tak kinuć tut».
Sumy, jakija im naležacca, rabočyja nazyvajuć roznyja. U vypadku Alaksandra Łyčava heta prykładna 62 tysiačy rasiejskich rubloŭ (kala tysiačy dalaraŭ). Jość jak bolš, da 85 tysiač, tak i mienš. Akramia žadańnia atrymać zaroblenyja hrošy, usich rasiejcaŭ, što pryjšli ŭ centar Astraŭca, abjadnoŭvajuć jašče jak minimum dźvie prablemy — u bolšaści ź ich najmanaje žyllo ŭ Astraŭcy apłačanaje da bližejšaha paniadziełka, dadomu dabiracca sotni abo tysiačy kilametraŭ, a hrošaj niama navat dajechać u Smarhoń, kudy ich pasłali ŭ Astravieckaj prakuratury.
«My zusim nia viedajem, što nam rabić ciapier, — raskazvaje jašče adzin rasiejec. — Chadzili ŭ vašu prakuraturu, nam tam dali papierku z adrasam u Smarhoni. Maŭlaŭ, źviartajciesia tudy, heta miascovaja inspekcyja pa pracy. Kažuć, kali damovaŭ ab pracy niama, to ničym dapamahčy nia mohuć. Prarab naš kaža, kab raźbiralisia ź pieciarburskaj kampanijaj, tam rajać viartacca ŭ Rasieju, u mienskim pradstaŭnictvie AT «Siezam» taksama ničoha nia kažuć. A nam što rabić? My siudy zarabić jechali, va ŭsich siemji svaje, kredyty. Dziaciej u škołu treba źbirać, pieršaha vieraśnia chutka».
U jakaści dokazaŭ svajoj datyčnaści da budoŭli Astravieckaj AES rasiejcy pakazvajuć plastykavyja propuski, jakija pierastali pracavać z 15 žniŭnia. Na ŭsich kartkach — lahatyp AT «Siezam». Toje, što jany nie zaklučali aficyjnych damovaŭ z kampanijaj-najmalnikam, tłumačać prosta — tak abiacali bolš zapłacić, čym u vypadku z aficyjnym afarmleńniem.
«Nam da Łukašenki iści ci što rabić? — kaža Alaksandar Łyčaŭ. — Parajcie, kudy źviartacca. Voś my siudy vyjšli, možam jašče ŭ prakuraturu schadzić. Nam niama čaho ŭžo hublać. Kali my zaraz pajedziem u Rasieju dadomu, to tam z nami nichto dakładna nie raspłacicca. U nas adziny šaniec atrymać hrošy — zastacca ŭ Biełarusi, pakul nie zapłaciać».
«Usich nabirali pa abviestcy»
Jašče častka rabočych u takoj ža sytuacyi vyrašyła viarnucca ŭ Rasieju. Hetak ža choča zrabić i Jaŭhien, jaki nie dałučyŭsia da rabočych na sustrečy z žurnalistami. Praz telefon jon raspavioŭ, što ŭ padobnaj sytuacyi apynulisia kala 90 čałaviek.
«Nas usich nabirali pa abviestcy. Usich, chto tut pracuje. Kampanija «Siezam» zaklučyła damovu aŭtstafinhu z kampanijaj «Strojinviestprojekt», a «Siezam», u svaju čarhu, zaklučyŭ damovu z ASE («Atomstrojeksport» — hienpadradčyk budaŭnictva BiełAES. — RS). Pa damovie ŭ ich na vypłatu 45 dzion. Siońnia apošni dzień, kali jany musiać vypłacić. A chłopcam raniej «Strojinviestprojekt» abiacaŭ vypłaty na praciahu miesiaca. Voś jany i čakali, što vypłaty buduć raniej. I ja taki ž naiŭny byŭ».
Pavodle jahonych słovaŭ, za travień zarobak ludzi atrymali. Ciapier tym, chto choča vyjechać u Rasieju, kampanija «Strojinviestprojekt» kuplaje kvitki, kab ludzi dajechali dachaty. I abiacajuć užo tam vypłacić im zarobak.
«My razarvali kantrakt ź «Siezamam». Ciapier «Siezam» moža zapatrabavać vysielić ludziej z hetaj pryčyny. Ale kvitki nichto nie admaŭlajecca im kuplać. Niekatoryja admaŭlajucca, bo dumajuć, što kali jany zastanucca, to chutčej atrymajuć hrošy. Ja ŭ heta nia vieru», — tłumačyć Jaŭhien svaju pazycyju.
«Zatrymak niama, usio dakładna»
Rasiejcy ŭ adzin hołas kažuć, što da biełaruskich uładaŭ pretenzij nia majuć, tolki da rasiejskaj kampanii-najmalnika. Jany spadziajucca, što dyrekcyja budaŭnictva AES niejak dapamoža vyrašyć prablemu z atrymańniem abiacanych zarobkaŭ. U advarotnym vypadku pahražajuć «raskazać usiu praŭdu» pra toje, ź jakimi parušeńniami adbyvajecca budaŭnictva Astravieckaj AES.
Kampanija «Siezam» stała viadomaja biełarusam u 2016 hodzie, kali vyjaviłasia, što jaje rabočyja braznuli ab ziamlu korpus atamnaha reaktara BiełAES. U 2018 hodzie na budoŭli BiełAES adzin z rabočych kampanii zahinuŭ.
U biełaruskim pradstaŭnictvie «Siezam», kali žurnalisty paprasili prakamentavać sytuacyju, ich skiravali da kiraŭnictva rasiejskaj kampanii «Enierhośpiecmontaž». Jana vykonvaje mantaž i rekanstrukcyju atamnych enerhietyčnych ustanovak, u tym liku na abjektach «Rosatoma», da jakich adnosicca i BiełAES.
«Usim supracoŭnikam «Siezam» zarobak płacicca ŭ čas — avans i pad raźlik. Zatrymak niama, usio dakładna. Pa astatnich rabočych ja ničoha prakamentavać nie zmahu», — skazaŭ Radyjo Svaboda namieśnik hieneralnaha dyrektara pa ekanomicy i finansach publičnaha akcyjanernaha tavarystva «Enierhośpiecmontaž» Uładzimir Łabienka.
Takuju samuju pazycyju zaniaŭ i Jaŭhien — pradstaŭnik kampanii «Strojinviestprojekt», jakaja najmała na budaŭnictva AES rabočych dla kampanii «Siezam». Jon paraiŭ napisać aficyjny zapyt kiraŭnictvu.
U Infarmacyjnym centry AES paviedamili, što biez admysłovaha piśmovaha zapytu kamentavać sytuacyju nia buduć.
Radyjo Svaboda nakiravała zapyty ŭsim datyčnym ustanovam.
Kamientary