Mify i žorstkaja realnaść IT. Intervju z zasnavalnikam IT-kampanii Andersen, jakaja ładzić sustrečy z Aleksijevič i Šuškievičam
Čaho choča dasiahnuć IT-kampanija Andersen praz arhanizacyju publičnych sustrečaŭ ź Śviatłanaj Aleksijevič, Arciomijem Troickim, Stanisłavam Šuškievičam dy inšymi znakavymi asobami? Čamu varta prysłuchacca da Hrety Tunbierh? I ci praŭda, što ajcišniki bajacca znajomicca ź dziaŭčatami? Pra hety dy inšaje Radyjo Svaboda pahutaryła z zasnavalnikam IT-kampanii Andersen Alaksandram Chomičam.
Kampanija Andersen zajmaje niekalki pavierchaŭ chmaračosu Royal Plaza ŭ centry Miensku, i z kožnaha akna ofisu bačnaja malaŭničaja panarama stalicy. 42-hadovy Alaksandar Chomič pryncypova nia maje svajho kabinetu, i naša razmova adbyvajecca ŭ pieramoŭnym pakoi, praz šklanyja ścieny jakoha nas mohuć bačyć usie supracoŭniki.
Alaksandar Chomič naradziŭsia ŭ Połacku, skončyŭ miascovuju škołu, licej BDU, fizyčny fakultet BDU. Fizyk-jadzierščyk. U 2008 hodzie zasnavaŭ Andersen, jak i naležyć IT-kampanii, «u haražy». Za bolš čym dziesiać hadoŭ kampanija pieratvaryłasia ŭ IT-aŭtsorsinhavaha rezydenta Parka vysokich technalohij z ofisami ŭ Rasiei, Ukrainie i Biełarusi, i amal tysiačaj supracoŭnikaŭ. Pry hetym Chomič nazyvaje svaju kampaniju ścipłaj i pakul šyroka nia vielmi viadomaj ekanamičnymi podźvihami.
Ad treniera pa bodybiłdynhu da Šuškieviča, Aleksijevič i Troickaha
— Čamu Andersen vyrašyŭ układać hrošy ŭ arhanizacyju publičnych sustrečaŭ u Miensku z takimi znakavymi fihurami, jak Nobeleŭskaja laŭreatka Śviatłana Aleksijevič, muzyčny krytyk i publicyst Arciomij Troicki, rasiejski muzyka i litaratar Pietr Mamonaŭ dy inšyja.
— Va ŭsich IT-kampanijach adbyvajucca sustrečy pa intaresach, na jakich abmiarkoŭvajucca tyja ci inšyja zadačy. Jość rehularnyja karparatyŭnyja sustrečy, adznačeńni dzion narodzinaŭ pa piatnicach raz na miesiac. My padumali, a čamu žyćcio prahramista pavinna abmiažoŭvacca tolki jaho prafesijnymi intaresami ci intaresam kalektyvu. Čamu heta nia moža być pašyrana da zvyčajnych čałaviečych intaresaŭ, naprykład zdaroŭja. I pieršy, kaho my zaprasili, byŭ majstar pa bodybiłdynhu Ŭładzimier Van Li. Jon raspavioŭ chłopcam, jak treba siadzieć za stałom, jak trymać ruki, jak nie «sarvać» śpiny, i zaprasiŭ da siabie ŭ zalu zajmacca.
Jaho pryjšli pasłuchać čałaviek sorak. Potym kaleha kaža: «Słuchajcie, jość ža Stanisłaŭ Šuškievič, stareńki ŭžo, davajcie jaho zaprosim». Nam padałosia, chto my, a chto Stanisłaŭ Stanisłavavič — pieršy kiraŭnik krainy. Darečy, fizyk, jak i ja. Ale jon pahadziŭsia adrazu. Raskazaŭ pra svoj žyćciovy šlach — jak byŭ dziciom, studentam, aśpirantam, zahadčykam katedry, pra svaje kroki ŭ palitycy, palityčnyja pohlady, pra žyćcia pa zaviaršeńni palityčnaj karjery.
Paśla Stanisłava Stanisłavaviča my padumali, a ci nie zamachnucca na Ŭiljama našaha Šekśpira — Śviatłanu Aleksijevič. I tut nam taksama pašancavała — adbyŭsia cud, jana pahadziłasia, bo joj taksama byli cikavyja ajcišniki.
U filmie «Forest Hamp», kali ŭ hieroja byli dušeŭnyja pieražyvańni, jon prosta pabieh. Dabieh da adnaho akijanu, raźviarnuŭsia i pabieh da inšaha. Usie na jaho hladzieli ź nierazumieńniem, a potym pačali znachodzić u jahonaj dziejnaści niejki znak dla siabie. Pytalisia čamu jon biažyć? Dziela miru? Jon adkazvaŭ: Ja prosta biahu, tamu što biahu.
Adkazvajučy na hetaje pytańnie, ja skažu, što mnie prosta cikava hetym zajmacca, tamu što hetyja ludzi cikavyja dla mianie i dla aŭdytoryi. My kirujemsia nia tolki papularnaściu, ale najpierš žyćciovaj pazycyjaj, tvorčaściu i niejkaj dadanaj vartaściu, jakuju hetyja ludzi prynieśli ŭ hramadztva.
Sustreča sa Śviatłanaj Aleksijevič była adnoj z samych ciopłych. Jana cikavaja jak surazmoŭca, i, jak ja jaje adčuŭ, dastatkova lohki i zručny ŭ kamunikacyi čałaviek.
Pra sproby cenzury
— U časie padrychtoŭki da sustrečy z Aleksijevič byli peŭnyja sproby cenzury z boku arhanizataraŭ što da pracy žurnalistaŭ na mierapryjemstvie, u vyniku nijakaj cenzury nie było. Jakija vysnovy arhanizatary zrabili z hetaha dośviedu?
— Pačałosia ŭsio dramatyčna. Jak vy słušna zaŭvažyli, cenzuru ŭsio ž nie atrymałasia zrabić. Pieršyja sustrečy adbyvalisia ŭ našym utulnym ofisie, na ich prysutničała kala 200 čałaviek. A kali my abviaścili, što ŭ nas budzie Śviatłana Aleksijevič, ciaham 3-4 hadzin praz sajt zarehistravałasia kala 400 čałaviek, ź ich kala 50 žurnalistaŭ. Takoj uvahi da našaj ścipłaj kampanii raniej nikoli nie było.
U niejkaj stupieni nam padałosia, što kali my — arhanizatary, ideolahi hetaha mierapryjemstva, i my najpierš kirujemsia žadańniem zrabić śviet lepšym, to ŭ našych rukach jość mahčymaść kantrolu tekstaŭ, jakija žurnalisty mohuć pradstavić pa vynikach sustrečy. Mnohija vystupy Aleksijevič zakančvajucca tymi ci inšymi palityčnymi lozunhami, da jakich ja staŭlusia dastatkova strymana. Ščyra pryznajusia, ja nie chacieŭ, kab na placoŭkach majoj kampanii raskidvalisia lozunhami.
Kali adździeł markietynhu vypuściŭ prośbu da žurnalistaŭ pradastavić materyjały, heta imhnienna zrabiła mianie retrahradam, dušycielem svabody ŭ maładoj krainie i ŭ niekatoraj stupieni prasłaviła. Jak vynik, majatnik pachisnuŭsia ŭ inšy bok. My skazali, kali tak, hladzicie, jakaja demakratyja pavinna być, i naładzili žyvuju tranślacyju. U vyniku my vyjhrali, sustreča prajšła spakojna. Cenzura skončyłasia onłajn-tranślacyjaj.
Toje, što ja chacieŭ, atrymałasia — ludzi kantaktavali, abmiarkoŭvali knihi Aleksijevič. Na mianie asabista mocnaje ŭražańnie zrabiła kniha «U vajny nie žanočy tvar», potym ja ŭsie astatnija jaje knihi pračytaŭ.
— I jakaja vaša ŭlublonaja kniha?
— «Čas sekand chend», uspaminy ludziej, jakija pieražyli raspad Savieckaha Sajuzu. Heta mnie blizka, bo ja sam — śviedka hetych padziej. Paźniej my zaprašali na publičnuju sustreču Arcioma Drapkina, jaki źbiraje ŭspaminy nia tolki savieckich veteranaŭ, ale i niemcaŭ. Mnie byŭ cikavy pohlad, jak i za što zmahalisia niamieckija sałdaty padčas toj vajny.
«Kali b my pradavali kvitki, heta b źmiaściła akcenty ŭ bok kamercyi»
— Publičnyja sustrečy adbyvalisia na prestyžnych mienskich placoŭkach i kaštavali dla kampanii niamała. Jak mnie bačycca, heta takaja paśpiachovaja, napeŭna, pieršaja ŭ Biełarusi, sproba złučyć davoli zakrytuju IT-supolnaść z hramadzianskaj supolnaściu. Jakuju doŭhaterminovuju metu vy stavicie?
— Hetaje pytańnie dadaje sensu ŭ maju dziejnaść. Kali b my pradavali kvitki, heta b źmiaściła akcenty ŭ bok kamercyi, a my chočam čystych stasunkaŭ. Niavažna, kolki kvitok kaštuje, adzin rubiel ci 100 rubloŭ. Adsutnaść kvitkoŭ važnaja dla taho, kab ludzi prychodzili na hetyja sustrečy, razumiejučy, što žadańnia zarabić tut niama.
— Ci heta vaša asabistaja inicyjatyva?
— Tak. Ja — ideolah usiaho hetaha pracesu. Nia dumaju, što maje kalehi padtrymali b dalejšaje raźvićcio hetaha kirunku. Hrošy — adnosna nievialikija. Nie pradajučy kvitki, my abmiežavanyja i nia možam zaprasić asobaŭ, jakija biaruć vialiki hanarar za vizyt. Asnoŭny finansavy ciažar — arenda zali, kava dy inšaje. Pakul my sabie heta možam dazvolić.
— Ci nie aryjentavalisia vy praktyku intelektualnaha klubu samoj Śviatłany Aleksijevič? Joj časta zakidali, što ŭ jaje hości — pieravažna z Rasiei. Ci nia dumali vy pra zaprašeńnie ŭ budučyni kultavych, znakavych asobaŭ nie z Rasiei?
— Rychtujučysia da sustrečy z Aleksijevič, ja i daviedaŭsia, što ŭ jaje jość intelektualny klub. Značnuju častku svajho žyćcia ja pražyŭ u Rasiei. Maje baćki — rasiejcy. Rasiejskaja kultura mnie blizkaja, jak i bolšaści našych ziemlakoŭ. Rasieja nie pierastaje pradukavać Tałstych i Dastajeŭskich. Hetyja imiony na słychu, i bolš zručna i lohka zaprasić ich, čym kinuć pozirk na zachodniuju Eŭropu ci ZŠA.
Što da biełaruskich haściej, to kali palityčnyja lidery, kiraŭniki vysokaha ŭzroŭniu pahodziacca pryjści na našu placoŭku i pahavaryć z maładymi ludźmi, ajcišnikami, mahčyma, heta i dla ich budzie cikava. Nam vielmi cikavy kiraŭnik MZS Uładzimier Makiej. Mahčyma, prapanujem jamu da nas pryjści.
«Pohlady Stanisłava Stanisłavaviča nie padzialaju chacia b tamu, što jon — idealist»
Vy pravodzili sustreču dla supracoŭnikaŭ ź pieršym kiraŭnikom niezaležnaj Biełarusi Stanisłavam Šuškievičam. Vy padkreślivajecie, što palityčnyja pohlady hościa i arhanizataraŭ mohuć adroźnivacca. Čamu vy vyrazna trymajecie dystancyju ad palityki?
— Stanisłaŭ Stanisłavavič — cudoŭny čałaviek z žyvym rozumam. Adrazu raspytaŭ mianie pra ŭsich vykładčykaŭ katedry jadziernaj fizyki. Čamu ja imknusia trymacca dalej ad palityki? Napeŭna tamu, što pohlady Stanisłava Stanisłavaviča nie padzialaju chacia b tamu, što jon — idealist.
Ja adčuŭ jaho jak čałavieka, jaki vieryć u demakratyju, vieryć, što dziakujučy tamu, što ludzi samaarhanizujucca, u karotki pramiežak času adbuducca ekanamičnyja i źniešniepalityčnyja pośpiechi. Na žal, my nie nastolki charošyja, kab heta adbyłosia ŭ karotki termin.
«Taki typ zvalnieńnia pieraniać ad dziejnaha prezydenta Ameryki nie mahu»
— A vy nie idealist?
— Nie. Mnie prychodzicca kiravać kampanijaj, rabić jaje paśpiachovaj, raźvivać, tamu časam davodzicca prymać niepapularnyja, žorstkija rašeńni. Efektyŭnaść u mnohich vypadkach vyznačajecca efektyŭnaściu kožnaj adzinki. I časam dobryja čałaviečyja adnosiny ŭstupajuć u kanflikt z tym, što hety čałaviek nie karysny dla kampanii, i ty vymušany raźvitvacca ź im. Z časam adnosiny mohuć adnavicca, ale, jak praviła, jany rušacca.
— My prajšlisia pa ofisie kampanii, i kłopat pra supracoŭnikaŭ tut adrazu zaŭvažny, pačynajučy z pryhožaj panaramy, zakančvajučy miescami, dzie moža pajeści, adpačyć, palažać, u tenis pajhrać. A jak vy raźvitvajeciesia z supracoŭnikami? Nie vyvodzicie z achovaj z budynku, vykarystoŭvajučy tak zvany amerykanski sposab zvalnieńnia?
— Amerykanski prezydent byŭ viadomy dastatkova jarkaj manieraj raźvitvacca z supracoŭnikami karparacyi Trump Organization. Kali načalnik vypalvaje padnačalenamu ŭ styli Trampa «youʼre fired», jon pa sutnaści raśpisvajecca ŭ svajoj nieprafesijnaści. Taki typ zvalnieńnia pieraniać ad dziejnaha prezydenta Ameryki nie mahu.
U našaj kampanii mnohija sychodziać z ułasnaj inicyjatyvy. Na rynku jość kankurenty, jakija prykładajuć usie namahańni, kab pieramanić našych najlepšych supracoŭnikaŭ, ale my ŭ svaju čarhu namahajemsia pieramanić ich supracoŭnikaŭ. Karaciej, jość čym siabie zaniać.
Zarobki suśvietnaha ŭzroŭniu
— Jakija siaredni zarobak u kampanii?
— Dastatkova vysoki. Cud IT zdarajecca nie adrazu. Jon adbyvajecca, kali ty dakažaš svaju efektyŭnaść. Małady specyjalist prychodzić da nas na zarobak 600 biełaruskich rubloŭ. Na praciahu dastatkova karotkaha pramiežku času zarobak pavialičvajecca ŭtraja. Małady specyjalist, jaki adpracavaŭ hod, moža atrymlivać kala 1500-2000 biełaruskich rubloŭ. Dalej karjera raźvivajecca ŭ adpaviednaści z talentam i pracavitaściu čałavieka.
Zarobki mohuć być dastatkova vialikija, jany — suśvietnaha ŭzroŭniu. Pavodle pakupnickaj zdolnaści biełaruski prahramist moža dazvolić sabie stolki ž, kolki niamiecki ci francuski. Vizualna zarobki, jakija atrymlivajuć u Zachodniaj Eŭropie ci ZŠA, vyšejšyja. U Kalifornii specyjalisty takoha ž uzroŭniu, jak u nas, mohuć atrymlivać da 10 tysiač dalaraŭ u miesiac, 120 000 dalaraŭ u hod. Ale košt tavaraŭ i pasłuhaŭ tam značna vyšejšy, padatkaŭ bolš, i majučy taki zarobak, jon moža žyć niebahata.
IT ustalavała pa ŭsiamu hłobusu adnolkavy zarobak za pracu ŭ adpaviednaści z ekanamičnym raźvićciom, kolkaściu padatkaŭ i koštami na ŭnutranym rynku tavaraŭ i pasłuhaŭ u krainie, u jakoj znachodzicca raspracoŭka.
Kali my pahladzim na inšyja sektary ekanomiki, mnohija nam padajucca krychu niesučasnymi. Pradukcyja spažyvajecca na ŭschodzie — u Rasiei, Kazachstanie, i jaje vielmi składana «sasvatać» na zachodnim rynku. A ŭ IT 96 pracentaŭ ekspartu ŭ našaj krainie idzie ŭ EZ i ZŠA. U adnym vypadku vyniki pracy (nia budu kryŭdzić inšyja haliny) nie vyhladajuć modna i sučasna, a ŭ našaj sfery realna staić čarha, kab kupić mazhi, pasłuhi našych chłopcaŭ. Nia dziŭna, što IT u našaj krainie raście na radaść i na zajzdraść.
Možna skazać, što hetaja halina peŭnym čynam datujecca. Udzieł u Parku vysokich technalohij daje kampanijam, jakija tam znachodziacca, padatkovyja lhoty. Heta mahčymaść dla kampanij, jakija nia majuć pradstaŭnictva ŭ Biełarusi, pryjechać siudy i mieć bolš vysoki prybytak, čym u svajoj krainie. Dziakujučy hetym umovam Biełaruś vyłučanaja na postsavieckaj prastory jak kraina, u jakoj halina IT pradstaŭlenaja i raźvivajecca lepiej. Kali b hetaha nie było, było b nia tak jarka, ale ŭsio roŭna było b.
«Kali zdarycca hlabalny suśvietny kryzis, patreba ŭ IT-resursach stanie mienšaj»
— U adnym ź interviju vy kazali pra toje, što najlepšyja IT-specyjalisty zastajucca ŭ Biełarusi. Jakija ŭmovy patrebnyja, kab tak było i nadalej?
— Sprava nie va ŭmovach, a ŭ popycie. Moža źnizicca popyt, i ŭmovy nie dapamohuć. U 2008 i ŭ 2014 hodzie skłałasia sytuacyja, kali na rynku była vialikaja kolkaść ajcišnikaŭ, svabodnych specyjalistaŭ i nia tak šmat prajektaŭ.
Treba razumieć, što hety rynak — vielmi ryzykoŭny, i nakiroŭvajučy svoj vektar tolki ŭ IT, nie dyversyfikujučy nakirunki, možna sutyknucca ź vialikaj ryzykaj. Kali zdarycca hlabalny suśvietny kryzis, patreba ŭ IT-resursach stanie mienšaj. Vialikaja kolkaść ludziej moža akazacca biaz pracy. Heta treba razumieć. Papiaredžany — značyć uzbrojeny.
— Ciapier amal kožny biełaruski školnik maryć stać ajcišnikam, nastolki heta stała modna i prestyžna. A ci nasamreč patrebna tak šmat specyjalistaŭ u hetaj sfery? Ci heta budzie samaja zapatrabavanaja prafesija ŭ budučyni?
— Niadaŭna ja abjeździŭ bolšaść biełaruskich technalahičnych universytetaŭ. Znajomiŭsia ź navučencami, prapanoŭvaŭ udzielničać u našaj alimpijadzie, havaryŭ z rektarami vnu i bačyŭ vočy dziaciej, jakija hladzieli na mianie jak na «niebožitiela», jaki vałodaje takoj kampanijaj i moža stać pracadaŭcam.
Ludzi chočuć iści pracavać u IT, bo tut jość mahčymaść zarabić vialikija hrošy. Jany zabyvajuć, što nie dla kožnaha hetaja prafesija prymalnaja. Patrebnaja matematyčnaja lohika. Prahramisty ceły dzień siadziać i dumajuć, jak skłaści alharytm, uličyć niuansy raboty alharytmu, chitrasplacieńnia ź inšymi častkami prahramy.
Ja, pryznacca, kali pracavaŭ prahramistam, užo na 5-j hadzinie pracoŭnaha dnia spaŭzaŭ pad stoł i dalej dumać nia moh. Tamu tym, chto maje humanitarny skład rozumu, budzie vielmi ciažka, karjery nie adbudziecca, a značyć, nia budzie i zarobku.
Tamu ja rekamendavaŭ by, vybirajučy prafesiju, zapytacca, ci padabałasia matematyka ŭ škole. Tady dakładna atrymajecca, a kali padabałasia litaratura, śpievy i tancy, to taksama možna znajści prafesiju ŭ IT-sfery, ale krychu inšuju — jość markietynh, prodažy, dyzajn.
«Anhielskaja mova — heta naša ŭsio»
— Jak vy aceńvajecie padrychtoŭku ciapierašnich dziaciej u techničnych pradmietach?
— Razumovyja zdolnaści biełarusaŭ, rasiejcaŭ, ukraincaŭ, jakija prychodziać da nas pracavać, pa svajoj pryrodzie dastatkova vysokija. Kali dajecca źvierchu dobraja adukacyja, čałaviek u lubym vypadku zrobić karjeru, nie zastaniecca biaz svajho kavałku chleba z masłam.
Ja zakončyŭ siaredniuju škołu ŭ Połacku, apošnija dźvie klasy vučyŭsia ŭ Licei BDU (ja dahetul dapamahaju svajoj alma mater). Tyja, chto tam vučylisia, byli nievierahodna razumnyja, prosta kasmanaŭty.
Paśla pieršych dvuch kursaŭ VNU, jak praviła, studenty majuć dastatkova ahulny ŭzrovień viedaŭ u movach prahramavańnia, jakija nam patrebnyja. Universytety nia mohuć uhnacca za chutkaściu źmieny technalohij. Dva miesiacy stažyroŭki, try miesiacy labaratoryi robiać z vypusknika VNU plus-minus maładoha specyjalista, jaki moža być pradstaŭleny na prajekty i pačać pracavać z zadačami.
Asablivuju ŭvahu źviartaju na toje, što anhielskaja mova — heta naša ŭsio. Jana pavinna być na ŭzroŭni rasiejskaj i biełaruskaj. Ja vami ciapier havaru pa-rasiejsku, z tymi ci inšymi asablivaściami i akcentam ja mahu havaryć pa-anhielsku z žurnalistam. Niaviedańnie anhielskaj movy istotna abmiažoŭvaje perspektyvy, tamu što tady rynkam źjaŭlajecca tolki Rasieja.
«Chłopcy — prahramisty, žančyny — testavalnicy»
— U našaj kampanii žančyn kala 20%. Chłopcy, u asnoŭnym, prahramisty, žančyny, pieravažna, testavalnicy. Pry praviercy pracy prahramnaha zabieśpiačeńnia žančyny bolš punktualnyja, ujedlivyja i systematyčnyja, čym mužčyny. Siarod testavalnikaŭ žančyn bolej. A voś u biznes-analitycy mužčyn i žančyn — 50 na 50.
Napačatku ŭ nas była maleńkaja kampanija, u jakoj pracavali tolki mužčyny. Praź niekatory čas, kali srodki nam dazvalali mieć HR (specyjalista pa persanale. — RS.), ja skazaŭ: «Davajcie budziem najmać dziaŭčynu, kab my chacia b uśmichalisia, prychodziačy na pracu, a nie siadzieli z takimi tvarami». U nas u HR pracujuć tolki dziaŭčaty. Nichto, jak jany, nia zmohuć nastroj palepšyć, pahavaryć pa dušach, nakiravać na efektyŭnuju vytvorčuju pracu.
Mity pra ajcišnika
— Pryvilejavanaja ŭ Biełarusi IT-sfera abrasła roznymi mitami. Jaki samy raspaŭsiudžany mit pra ajcišnika? I jakija mity vy sprabujecie razburyć u tym liku i praz sustrečy sa znakavymi asobami?
— Asnoŭnyja mity — ajcišniki ničym nie cikaviacca akramia svajoj pracy, u ich blakłyja tvary, jany non-stop znachodziacca la kamputara, u vyniku jość peŭnaja asacyjalnaść. Heta chutčej prablema nie prahramistaŭ, a prablema našaha stahodździa. Niapravilna budzie skazać, što heta nia tak, što ŭ nas ružovaščokija spartoŭcy, jakija dobryja jak u napisańni prahramaŭ, tak i na bajcoŭskim rynhu. Prafesija nakładaje adbitki. Heta tyčycca i inšych prafesij. Kali b razam u adnoj kampanii sabrali aŭdytaraŭ, buhaltaraŭ, brokieraŭ, technolahaŭ i hetak dalej, to jany pieravažna vyhladali b hetak ža. Usie ŭvieś dzień hladziać u kamputar, nie advodziačy vačej.
Jašče adzin mit ci praŭda pra ajcišnika — skavanaść pry znajomstvie ź dziaŭčynaj, ale hetu prablemu vyrašajuć adpaviednyja mabilnyja prahramy (pryvitańnie, Tinder) ci adpaviednyja napoi ŭ barach.
Siaredni ŭzrost supracoŭnikaŭ u našaj kampanii — 28 hadoŭ. Mnie samomu 42 hady, i ja całkam arhaničny dla svajoj kampanii. Jość mit, što prahramisty pavinny być maładymi, što ludzi paśla 35 hadoŭ mienš efektyŭnyja ŭ prahramavańni. Heta pieraduziataje staŭleńnie. Chacia sapraŭdy ciažka ŭ ofisie znajści sivahałovaha prahramista.
Z ulikam taho, što ŭsio bolš ludziej biaruć na pracu, tyja «dynazaŭry», jakija jašče pamiatajuć pierfalentu ci kamputary IBM ź vielizarnymi ekranami, na hetym tle hublajucca. Jany, jak praviła, nia lubiać open space (ofisy z adkrytym planavańniem. — RS.). Mnohija adkryvajuć svaje kirunki. Jakaść ich pracy nie źnižajecca. Heta jašče maładyja ludzi pavodle ŭsich standartaŭ.
Kaniečnie, z uzrostam hublajecca niejkaja vastrynia rozumu, uźnikaje bolšy dahmatyzm i kanjukturnaść, što nie zaŭsiody dobra, kali treba prymać tvorčyja rašeńni. Ale dośvied i viedy, jak praviła, daminujuć. Mahčyma, im niazručna znachodzicca ŭ atačeńni 25-hadovych chłopcaŭ, ale takija ludzi patrebnyja ŭ našaj i inšych kampanijach, im pracu znajści dastatkova lohka.
«Pomnik majmu pradziedu — Biełamorkanał»
— Na vašaj staroncy ŭ Fejsbuku ja źviarnuła ŭvahu na krytyčny dopis z nahody 100-j hadaviny Kastryčnickaj revalucyi, jaje nastupstvaŭ u tym liku i dla Biełarusi. Ci jość u vašaj siamji paciarpiełyja ad kamunistyčnych, stalinskich represij? Ci byli ŭ Kurapatach?
— Siemji abodvuch maich baćkoŭ pachodziać z Rasiei. Kurapaty da majoj siamji nia majuć dačynieńnia, ale pomnikam majmu pradziedu pa maciarynskaj linii źjaŭlajecca Biełamorkanał. Pa baćkoŭskaj linii byli raskułačvańni ŭ Karelii. U tym domie, dzie žyli maje pradziedy, ciapier znachodzicca niejkaja škoła. Heta byŭ kryvavy, ciažki peryjad historyi. Z druhoha boku Saviecki Sajuz mnie cikavy jak sacyjalny eksperyment, pastaŭleny na vialikaj terytoryi, vyniki jakoha i kasmanaŭt Jury Haharyn, i miljony represavanych, u tym liku i členy majoj siamji.
Ź kim varta abjadnoŭvacca
— Ciapier idzie šmat razmovaŭ pra intehracyju Biełarusi i Rasiei. Jak vy da hetaha staviciesia?
— Džon Lenan u 1971 hodzie napisaŭ pieśniu Imagine, u jakoj byli takija słovy:
Imagine thereʼs no countries
It isnʼt hard to do
…
You may say that Iʼm a dreamer
But Iʼm not the only one
I hope someday youʼll join us
And the world will be as one
Mahčyma, kaliści na planecie nia budzie dziaržavaŭ, i ŭsie buduć žyć, jak śpiavaŭ Džon Lenan. Kali pahladzieć na ŭdałyja varyjanty abjadnańnia, to abjadnanym krainam lepiej čym raźjadnanym. U Eŭraźviazie padarožničaješ z krainy ŭ krainu, i tolki zredku mohuć spynić i pravieryć, źviarnuŭšy ŭvahu na numary majoj mašyny. Nia vielmi dobra, kali staiš u Polščy na miažy try hadziny, kab atrymać piačatku ŭ pašpart i kab sabaka paniuchaŭ tvoj bahaž. Heta prykład abjadnańnia i raźjadnańnia.
Pierad tym, jak u sučasnym śviecie abjadnoŭvacca, ja b uvažliva padumaŭ, ź kim heta rabić. Abjadnoŭvacca z krainaj, u jakoj šaman nakiroŭvajecca ŭ hałoŭny orhan administracyjnaj ułady, kab dapamahčy hetaj uładzie źmianicca… Nia dumaju, što treba da takoha sajuzu imknucca. A voś, kali b čerhi ŭ Bieraści skaracilisia, heta byŭ by istotny krok da niejkaha nastupnaha abjadnańnia.
Hreta jak sučasnaja Žana Dʼark
— Dahetul u siecivie horača abmiarkoŭvajecca vystup u AAN švedzkaj školnicy Hrety Tunbierh z krytykaj isnujučaj sytuacyi z abaronaj navakolnaha asiarodździa. Jak vy i vaša kampanija da hetaha staviciesia?
— Ja znachodžu vystup Hrety Tunbierh vyklučna pasijanarnym. Žana Dʼark mahła prykładna z takim ža vyrazam tvaru raspaviadać pra nieabchodnaść iści na vajnu z Anhielščynaj. Ja ździŭleny reakcyjaj hramadztva na jaje vystup. Mahčyma, u našaj prastory i siarod ludziej majho ŭzrostu heta abumoŭlena tym, što jašče pamiatajuć Samantu Śmit i dy inšych dziaciej «baraćbitoŭ za mir». Tamu Hretu ŭ tym ža vyhladzie pradstavili.
Spadarstva, kali vy nie pahadžajeciesia z Hretaj, to z čym pahadžajeciesia? Ci razumna hladzieć na toje, što ciapier adbyvajecca, razumna hadać: hlabalnaje paciapleńnie heta ci antrapahienny fakt? Jaki dalejšy krok budziecie rabić? My z synam katalisia pa pustyni ŭ vakolicach Dubaja i bačyli, jak ź piasku tyrčać pakiety. Heta kradzie i žadańnie i nastroj pahladzieć śviet.
Mnie pryjemnyja trendy kalifarnijskich ci eŭrapiejskich školnikaŭ, jakija źbirajuć plastyk ci niasuć u rukach chleb, napoi, nie kuplajučy pakietaŭ. Hreta Tumbierh sabrała paŭtara miljona maładych paśladoŭnikaŭ pa ŭsiamu śvietu. Ja znachodžu heta baraćboj ź vietrakami. Kitajski zavod vyrabić stolki pakietaŭ, kolki nijakija školniki i studenty nikoli nie źbiaruć. Treba zmahacca najpierš z zavodam, a nie ź jahonaj pradukcyjaj.
Uber dy inšyja kampanii, jakija źmianiajuć śviet
— Vy pradstaŭnik maładoha pakaleńnia biznesoŭcaŭ. Čym ekanomika 21 stahodździa adroźnivajecca ad ekanomiki 20 stahodździa?
— 21 stahodździe vyłučajecca tym, što ŭźnikli takija kampanii jak Uber, kampanii pa dastaŭcy ježy, mnostva mesendžeraŭ. Bolšaść ź ich majuć ahulnuju rysu — u klasyčnym razumieńni ekanomiki jany stratnyja. Kolkaść hrošaj, układzienych u kampaniju, nia moža być kampensavanaja jaje prybytkam. My nazirajem kapitalizacyju Uber, u toj čas jak zarobki jaho niekatorym čynam sumnieŭnyja.
Jość zasnavalniki, jakija zapuskajuć startap, jaki, dasiahnuŭšy peŭnych pamieraŭ, atrymlivaje finansavańnie, potym vienčurnyja kapitalisty vyvodziać svoj kapitał ci pašyrajuć svaju prysutnaść. Tak ci inakš, dzień za dniom heta ŭsio ž puchir, bieź jakoha niemahčyma ŭjavić naša žyćcio.
Uber pakazaŭ šyrokamu kołu ludziej va ŭsim śviecie, što ŭ ich u rukach jość aktyŭ, ź jakoha jany mohuć zarabić. U Maskvie kožny druhi taksoviec Uber raskaža svaju biznes-historyju, jak niekali jon byŭ vybitnym pradprymalnikam, potym niešta pajšło nia tak, i ciapier jon nikomu nie padparadkoŭvajecca i pracuje jak fryłansier na svajoj mašynie. Časta heta ludzi majho ŭzrostu ŭ kaściumach, z halštukami, u biełych kašulach.
Hetyja kampanii źmianiajuć śviet. Niemahčyma ŭjavić hety śviet tolki z rehularnym taksi. Zachočaš piccu, adkryvaješ prahramu — voś tabie picca. Iści pa piccu vyhladaje ołdskulna. Kampanii minułaha stahodździa byli nakiravanyja na prybytak. Kampanii hetaha stahodździa rastuć šlacham kapitalizacyi. Hladzieć na heta cikava i adnačasova strašna. My znachodzimsia pierad farmavańniem novaj ekanamičnaj paradyhmy.
Karotkaja ankieta Svabody
- Čamu kampanija nazyvajecca Andersen?
- Heta skandynaŭskaje słova, jakoje pačynajecca na A. U bolšaści rejtynhaŭ A — napieradzie. Hans Chryścijan Andersan znakamity śvietłymi i pavučalnymi kazkami. Nazvu ja prydumaŭ, kali jašče maryŭ pra svaju kampaniju. Ale my ni ŭ jakim razie nia kazačniki, adkazvajem za svaje słovy.
- Jakija knihi čytajecie?
- Mianie cikaviać sacyjalnyja źjavy. Ciapier čytaju «Psychalohiju mas» Hiustava Lebona. Śled pakinuła «Imperyja pavinna pamierci» Michaiła Zyhara, pračytaŭšy jakuju, skažu, što ŭ Rasiei ŭsio moža źmianicca zaŭtra, i ničoha za sto hadoŭ. Ź biełaruskich — «Na rostaniach» Jakuba Kołasa, najlepšaja klasyčnaja kniha pary Srebnaha stahodździa, jakaja na ahulnym fonie niezasłužana nie raśpijaranaja.
- Jakaja muzyka u mašynie?
- Zachoŭvaju viernaść rasiejskamu roku. DDT, Jury Juljanavič Šaŭčuk — dźvie traciny majoj muzyčnaj kalekcyi.
- Uzor i prykład dla pierajmańnia
- Napeŭna, ja pavinien skazać, što heta Styŭ Džobs i Bił Hiejts ci Iłan Mask, ale ja častkova kirujusia reŭnaściu da hetych asobaŭ, kab u našaj ścipłaj kampanii dasiahnuć ich uzroŭniu i zrabić bolš. Z klasyčnych — Piotr Arkadźjevič Stałypin. Celnaja asoba, prykład taho, jak treba addavacca svajoj spravie.
- Ci ličycie efektyŭnym žorstki menedžment Styva Džobsa?
- U Džobsa šmat što atrymałasia nasupierak jahonym namahańniam. Jon byŭ vyklučna zaradžany, enerhičny čałaviek, charyzmatyčny, pasijanaryj, i ŭ vyniku svajho jon damohsia, ale byli momanty, kali jahonaja rodnyja kampanija vyklučyła jaho sa svaich šerahaŭ. Kali b Apple jaho iznoŭ nia ŭziaŭ, nazad kupiŭšy aperacyjnuju systemu NeXT, nia vyklučana, što pra Džobsa my b nia viedali. Ja tak dumaju, što na 9 niasłušnych rašeńniaŭ jon prymaŭ adno hienijalnaje, jakoje šturchała jaho napierad. Sychodziačy z napisanaj pra jaho knihi, z tych mitaŭ, što dajšli, jahonaja žorstkaść była praźmiernaju.
- Jak vas možna pakryŭdzić?
- Usio, što tyčycca emocyj, na prafesijnym uzroŭni moža kaštavać vialikich hrošaj. Kirujučysia kryŭdaj, asabistymi sympatyjami i navat kachańniem, možna vielmi naškodzić kampanii. U prafesijnym sensie ja sprabuju trymacca chałodnaha, spakojnaha, abdumanaha raźliku. U asabistym planie mianie moža pakryŭdzić niaviernaść, a taksama skazanyja za śpinoj słovy, jakija nia tyčacca sutnaści.
- Na kolki pracentaŭ vy realizavali svoj patencyjał?
- Mužčyny spačatku spaborničajuć sa svaimi kankurentami, žyvymi ŭdzielnikami rynku, a atrymaŭšy pieramohu nad žyvymi, z tymi, chto ŭžo pamior. Jašče jość kudy ruchacca. My šmat čaho dasiahnuli. Kampanija raźvivajecca, my adkryvajem ofisy ŭ Francyi i Niamieččynie. Kožny dzień kidaje vyklik, prychodzicca namacoŭvać na bałocistaj hlebie bližejšuju ćviorduju kupinu, kab na jaje abapiercisia. Treba trymać nos pa vietry, kab zrazumieć, ci słušny krok robiš…
- Jak by vy patłumačyli zvyčajnamu čałavieku, što rabić vaša kampanija?
- Naša kampanija robić śviet lepiej. Jana prynosić u mabilny telefon i kamputar prahramy, jakimi jon karystajecca kožny dzień, u jahonuju mašynu — elementy kiravańnia. Biełarusy karystajucca pradukcyjaj Andersen, kali zamaŭlajuć kvitki ŭ najvialikšych pastaŭščykoŭ hetych pasłuhaŭ, U Rasiei heta prahramy Śbierbanka, Tińkoff. Najvialikšy rytejler bytavoj techniki MediaMarkiet — heta taksama naš uniosak.
Kamientary