Marzaluk: Biełaruskaja mova, jak i dziaržaŭnaść, buduć isnavać až da pryšeścia Chrysta
Historyk, deputat Pałaty pradstaŭnikoŭ Ihar Marzaluk u ramkach Minskaj knižnaj vystavy prezientavaŭ knihu «Sto hadoŭ BSSR». Jaje asnovu skłali hutarki z žurnalistam «Sovietskoj Biełoruśsii» Maksimam Osipavym, jakija vychodzili ŭ haziecie ciaham 2019 hoda.
Knižka vyjšła pa-rusku. Na hetaj ža movie na prezientacyi havaryli Osipaŭ i pradstaŭnica vydaviectva «Biełaruskaja encykłapiedyja». A voś Marzaluk padkreślena pramaŭlaŭ pa-biełarusku. Pryčym navat padkreśliŭ: «Ja čałaviek biełaruskamoŭny».
Historyk adrazu skazaŭ, što heta vydańnie nie histaryčnaja manahrafija, ale nabližanaja da realnych padziej historyja. «Heta kniha pra ludziej, jakija imknulisia pabudavać naš biełaruski dom. Heta kniha nie partyjnaja, tut niama hłaryfikacyi kamunistyčnaj ideałohii».
Niekalki razoŭ Marzaluk zhadvaŭ i BNR, biez usialakaha niehatyvu. Maŭlaŭ, spačatku hetyja ludzi sprabavali realizavać inšy płan, a potym usie razam pačali budavać BSSR.
Samym vialikim mifam adnosna BSSR aŭtar nazvaŭ toje, što mnohija ličać, nibyta respublika paŭstała pavodle niejkaj voli zvonku. «BSSR — heta nie padarunak maskoŭskaha centru, naša kraina — vynik pakutlivaha šlachu našaha narodu. Heta pradyktavana volaj i pamknieńniami biełarusaŭ», — skazaŭ Marzaluk.
Pa jahonych słovach, niehatyŭny vobraz BSSR byŭ sfarmiravany ŭ stalinskija časy isnavańnia ŭnitarnaj dziaržavy, ale pieršapačatkova ŭ BSSR isnavaŭ vialiki ŭzrovień svabody. Stalinskija represii jon nazvaŭ trahičnym momantam u historyi.
«Stvaralniki BSSR stali pa-nad ambicyjami, pabudavali pieršuju formu dziaržaŭnaści. Viadoma, jana nie była niezaležnaj, ale lehła ŭ asnovu isnavańnia siońniašniaj niezaležnaj dziaržavy. Mnohija ludzi achviaravali žyćciami dziela stvareńnia doma biełaruskaj nacyi».
Marzaluk abiacaje ŭ knizie raźviančańnie mifa pra toje, jak dobra žyłosia zachodniebiełaruskim ziemlam pry Polščy. «Heta była mienavita Zachodniaja Biełaruś, a nie Kresy Uschodnija».
Z zały prahučała dastatkova niečakanaje pytańnie ab tym, ci nie jość nazva «Biełaruś» kałanijalnaj i što ŭ joj nie adlustravanaje naša lićvinskaje pachodžańnie. «Pačytajcie knihu Alesia Biełaha «Chroniki Biełaj Rusi» i pracy Aleha Łatyšonka, u jakich jany pierakanaŭča tłumačać, što hetaja nazva pajšła z zachodniaha, łacinskaha, katalickaha śvietu. Jana nie maje nijakaha dačynieńnia da rusifikacyi».
Kali z zały prahučali słovy, što nacyju možna pabudavać tolki na adnoj movie, a nie na niekalkich, to Marzaluk adkazaŭ: «Skažycie heta irłandcam, jakija taksama źviedali linhvacyd. Pasprabujcie skazać, što nie isnuje irłandskaj nacyi, pakolki jany nie havorać pa-helsku. U ich jość pieśnia na anhlijskaj movie pra samy vialiki dub, jaki raście ŭ Irłandyi, pra samaje ciomnaje piva, jakoje vyrablajuć u Irłandyi, i pra samuju lepšuju krainu, jakoj jość Irłandyja».
Naprykancy historyk i parłamientar usio ž zaklikaŭ, što niezaležna ad movy znosinaŭ «zachoŭvać movu svajho serca i biełaruskuju identyčnaść». «Mova biełaruskaja, jak i dziaržaŭnaść, buduć isnavać da skonu vieka, až da pryšeścia Chrysta», — skončyŭ vystup Marzaluk.
U Rečycy ludzi vyjšli prybirać śnieh. Ich aštrafavali6
U Rečycy ludzi vyjšli prybirać śnieh. Ich aštrafavali
Topavy pierakładčyk pajechaŭ u Biełaruś mianiać pašpart — i sieŭ za danaty. «KDB pahladzieŭ na sumu i vyrašyŭ, što nichto ŭ zdarovym rozumie nie moža vydatkavać stolki ŭłasnych hrošaj»1414
Kamientary