Pamior čałaviek, jaki vykryŭ chłuśniu amierykanskich palitykaŭ pra vajnu ŭ Vjetnamie
50 hadoŭ tamu presa nazvała Denieła Ełśbierha «samym niebiaśpiečnym čałaviekam u Amierycy». Administracyja prezidenta Niksana sprabavała zabaranić haziecie New York Times publikacyju «dakumientaŭ Pientahona», a samoha Ełśbierha — sudzić za špijanaž i zdradu, ale i ŭ tym, i ŭ inšym nie atrymała pośpiechu.
U Kalifornii va ŭzroście 92 hadoŭ pamior Denieł Ełśbierh — vajenny analityk, jaki ŭ 1971 hodzie raskryŭ toje, što zastałosia ŭ historyi jak «Dakumienty Pientahona», spadziejučysia padšturchnuć ZŠA da vychadu z vajny ŭ Vjetnamie, piša Bi-bi-si.
Sakretnyja dakumienty Pientahona siarod inšaha pakazvali, što try amierykanskija administracyi źnižali straty, tajemna płanavali bambardziroŭki Paŭnočnaha Vjetnama, Łaosa i Kambodžy, prytym prezidenty publična zapeŭnivali, što hetaha nie budzie, i daŭno pryjšli da vysnovy bieśpierśpiektyŭnaści vajny, ale ŭparta praciahvali jaje.
50 hadoŭ tamu presa nazvała Denieła Ełśbierha «samym niebiaśpiečnym čałaviekam u Amierycy». Administracyja tahačasnaha prezidenta Niksana sprabavała zabaranić haziecie New York Times publikacyju «dakumientaŭ Pientahona», a samoha Ełśbierha — sudzić za špijanaž i zdradu, ale i ŭ tym, i ŭ inšym nie mieła pośpiechu.
Rašeńnie Viarchoŭnaha suda ab tym, što hazieta mieła prava publikavać sakretnyja dakumienty, jakija trapili ŭ jaje rasparadžeńnie, pieraškodziła sprobam administracyi ŭvieści faktyčnuju papiaredniuju cenzuru.
U 1960-ja hady Ełśbierh pracavaŭ u viadomaj karparacyi RAND i składaŭ analityčnyja dakłady ab jadziernaj stratehii dla Biełaha doma i ab Vjetnamskaj vajnie — dla Ministerstva abarony.
Toje, što jon daviedaŭsia pra stupień uciahnutaści ZŠA ŭ tuju vajnu, hłyboka jaho ŭraziła, i jon vyrašyŭ raskazać pra heta hramadskaści, kab jana nacisnuła na ŭłady, i tyja byli b vymušanyja vyvieści vojski z Vjetnama.
Zrešty, da 1971 hoda, kali Ełśbierh «źliŭ» hetyja dakumienty presie, hramadskaść ZŠA zusim nie znachodziłasia ŭ niaviedańni adnosna vajny ŭ Vjetnamie i ŭdziełu amierykanskaj armii — usio heta šyroka aśviatlałasia, i da taho času ŭ krainie ŭžo ŭ poŭnuju moc razharnuŭsia pacyfiscki ruch.
Suchaputnyja čaści ZŠA byli ŭ asnoŭnym vyviedzienyja z Vjetnama ŭžo ŭ pačatku 1972 hoda, ale amierykanskija vajskoŭcy ź inšych rodaŭ vojskaŭ zastavalisia tam da 1975 hoda, kali paŭ Sajhon.
Denieła Ełśbierha addali pad sud, abvinavaciŭšy ŭ kradziažy dakumientaŭ, špijanažy i zmovie suprać dziaržavy.
Ale jašče da vierdyktu prysiažnych sudździa Fiederalnaha suda ŭ Łos-Anželesie spyniŭ praces, abviaściŭšy, što administracyja prezidenta sprabuje niezakonnymi mietadami paŭpłyvać na jaho i zychod spravy.
Sudździa, u pryvatnaści, abviaściŭ, što adzin z daradcaŭ prezidenta Ryčarda Niksana prapanavaŭ jamu pasadu kiraŭnika FBR. Akramia taho, vyjaviłasia, što z dazvołu administracyi byŭ uzłamany ofis psichijatra, jaki abśledavaŭ Ełśbierha.
Paśla Ełśbierh šmat hadoŭ krytykavaŭ ułady ZŠA za vajennyja kampanii ŭ roznych miescach śvietu.
Jak abviaścili rodnyja Denieła Ełśbierha, jon pamior ad raku padstraŭnikavaj załozy ŭ svaim domie ŭ miastečku Kiensinhtan u Kalifornii.
Kamientary
"No jeŝie do vierdikta prisiažnych sud́ja Fiedieralnoho suda v Łos-Andžielesie ostanovił prociess, zajaviv, čto administracija priezidienta pytajetsia povlijať na nieho i ischod dieła niezakonnymi mietodami.
V častnosti, sud́ja soobŝił, čto odin iz sovietnikov priezidienta Ričarda Niksona priedłožił jemu dołžnosť hłavy FBR..."