Hetaha fatohrafa viedajuć usie biełaruskija tusoŭščyki. I jamu reśpiektavaŭ Paźniak. Pahutaryli z Johnny Cosmic
Ajcišnik, jakoha ŭsprymajuć najpierš fatohrafam, mahiloviec, jakoha ličać staličnym dendzi, zakachany ŭ muzyku miełaman, čałaviek, jaki štodzień nosić u torbie kamieru i niekalki kiłahramaŭ kanviertaŭ sa zdymkami biełarusaŭ — Ivana Smalara (Johnny Cosmic) bieź pierabolšańnia možna nazvać chranikioram tusovačnaha Minska, a ciapier i biełaruskaj emihracyi ŭ Varšavie.
Niadaŭna siabry arhanizavali da jaho 34-hodździa piersanalnuju sakretnuju vystavu ŭ Varšavie — heta stała čarhovaj dobraj historyjaj pra toje, jakimi salidarnymi mohuć być biełarusy, kali zachodzić havorka pra žadańnie adździačyć i padtrymać.
Pahutaryli ź im pra roźnicu biełaruskich tusovak u Minsku i ŭ emihracyi, ałkahol i depresiju, cuajčyńnikaŭ, jakija zabaraniajuć ich zdymać, Zianona Paźniaka i Maryju Kaleśnikavu, pryčyny pierajezdu za miažu i fota mary.
«Fatahrafuješ, doryš zdymki — jak by dziakuješ za toje, što dapamahajuć nie zvarjacieć»
«Ja chadziŭ da roznych śpiecyjalistaŭ, u mianie byŭ dośvied i hrupavoj i indyvidualnaj terapii — i heta ŭsio supier. Ale tak atrymałasia, što mienavita vystava zrabiła mianie samym ščaślivym čałaviekam u śviecie, padzialiła žyćcio na «da» i «paśla». Ja płakaŭ niekalki dzion i nie moh spać ad chvali emocyj: maja pieršaja piersanalnaja vystava, jakuju mnie padaryli. Ja ž śpinu paśla ŭsiaho hetaha vyprastaŭ realna! I ciapier mahu vadu praz ekrany zaradžać. Kali zdarajecca toje, pra što ty i maryć nie moh, zdajecca, što ciapier uvohule ŭsio mahčyma», — ščyra dzielicca Vania.
Užo treci tydzień zapar z ranku da viečara Ivan zasiadaje (možna skazać, navat žyvie) u varšaŭskaj kaviarni Community Cup — mienavita tut biełarusy-ŭładalniki prastory dazvolili haścinna pravieści fota-trybjut Johnny Cosmic da 27 lutaha.
Dźvie tysiačy zdymkaŭ zapoŭnili prastoru kaviarni pad stollu tak, nibyta jany byli tut z momantu adkryćcia. Na ich — tvary vielmi roznych biełarusaŭ: artystaŭ, piśmieńnikaŭ, viadoŭcaŭ, palitykaŭ, žurnalistaŭ, trenieraŭ…
«Ja ciapier uziaŭ adpačynak — atrymlivajecca taki dzień narodzinaŭ daŭžynioj u miesiac. Abažaju dni narodzinaŭ, ciapier jašče i svoj taksama. Usio žyćcio ja vyrazna raździalaŭ: u mianie jość adukacyja i prafiesija prahramista, a fatahrafija była chobi, addušynaj, jakaja mnie dapamahała nie źjechać z hłuzdu. Kodziš svoj kod, a paśla idzieš niekudy adpačyvać, rassłablacca, sustrakaješ tam vydatnych ludziej — fatahrafuješ ich, potym doryš im zdymki — jak by dziakuješ za toje, što jany dapamahajuć nie zvarjacieć. A na nastupny dzień znoŭ idzieš u ofis».
Fatahrafija zachaplała Vaniu zaŭsiody: usio pačałosia z baćkoŭskaj stužkavaj mylnicy. Na kamieru jon zdymaŭ usio zapar z zajzdrosnaj rehularnaściu. Hetak ža — z hałavoj — jon začaravaŭsia i kampjutaram, atrymaŭšy jaho na dzień narodzinaŭ ad chrosnaha.
«Ja chadziŭ u Mahilovie na prahramisckija kursy, dzie my vyvučali Paskal. Kampjutar — heta była luboŭ ź pieršaha pohladu, i niejak aŭtamatam było zrazumieła, što za hetym budučynia, što heta možna zrabić prafiesijaj. Pra fatahrafiju mnie nichto nie raskazvaŭ u takim kantekście, choć va ŭsich byli fotaalbomy, usie vakoł prajaŭlali stužki».
U partfolia — partrety Bi-2, Michałka i biełaruskaj apazicyi
Ivan skončyŭ BDUIR, a ŭ 2017 hodzie ŭpieršyniu pačaŭ brać u arendu prafiesijnuju techniku — kab narešcie vybrać niešta svajo. Z tym pieryjadam źviazanaja historyja, jakaja dobra charaktaryzuje ekstraviertny i prabiŭny bok mahiloŭca.
«U Falcon Club dva dni zapar ładzili kancerty — u pieršy dzień vystupaŭ Mumiy Troll, na druhi — śpiavačka LP, jakuju ja vielmi lublu. Mnie ŭsie kazali, što prosta tak mianie tudy z kamieraj nie puściać, i było sapraŭdy strašna iści, bo jakraz u toj pieryjad u «Repabliku» źbili fatohrafa (im, jak ja paśla vyśvietliŭ, byŭ Rusłan Sieradziuk). Ale mianie prapuścili!
Ja spakojna adzdymaŭ Illu Łahucienku, da mianie navat padyšła adna ź mieniedžarak, paprasiŭšy paśla padzialicca zdymkami, što ja ŭspryniaŭ vielmi dobrym znakam, my abmianialisia kantaktami. Ale na kancercie LP ja tak, vidać, razyšoŭsia — zdymaŭ la samaj sceny, — što da mianie padyšła achova. Mianie spytali, chto ja taki, ja pasprabavaŭ vykrucicca i zhadaŭ učorašniuju mieniedžarku — maŭlaŭ, jana mianie paklikała zdymać. Achoŭnik pajšoŭ spytać, ci tak heta, a ja ŭ hety momant chutka pakavaŭ arendnuju techniku, dumajučy: chaj robiać što zaŭhodna sa mnoj, ale tolki nie čapajuć fotaaparat, bo jon kaštavaŭ šalonych hrošaj».
U vyniku ź Ivanam abyšlisia čałaviečna, prosta akreśliŭšy, što zdymać usim dazvolili vyklučna pieršyja try pieśni.
Prabivacca ŭ najlepšyja zakutki zali i navat u hrymiorki da artystaŭ dalej dapamahali znajomyja, jakich Ivan dosyć chutka zavodziŭ na roznych staličnych imprezach. Tak jon zrabiŭ partret Siarhieja Michałka (na apošni kadr stužki), zdymaŭ «Mołčat doma», Śviatasłava Vakarčuka, Naviband, Nizkiz, Ivana Dorna, Łunu, Manietačku i Noise MC, a taksama, naprykład, kancerty, Maksa Karža, Red Hot Chili Peppers, Ihi Popa i The Weeknd.
Maje ŭłasny «śpis Arji Stark» z «Hulni tronaŭ»
Johnny kaža, što amal ni z kim u jaho nie ŭźnikała prablem u kamunikacyi, adnak jość u jaho ŭsio ž ułasny «śpis Arji Stark» z «Hulni tronaŭ» — ludziej, jakija admovili jamu pry sustrečy na prapanovu zrabić partret.
«U hetym śpisie, naprykład, vialiki błohier, vialiki restaratar i vialiki fatohraf. Ale ŭsio roŭna ja ich adnojčy zdymu!» — ahučvaje žartaŭlivuju pahrozu Ivan.
Za tysiačy tysiač razoŭ apuskańnia zatvora kamiery, zdarałasia, hieroj naryvaŭsia na ahresiju i pahrozy, ale, kaža, da fizičnych sutyčak nikoli nie dachodziła.
«Adnojčy ŭ Minsku, jašče ŭ bary «El Puška», ja vyciahnuŭ ruku z mylnicaj uvierch i zrabiŭ hrupavy zdymak — uspyšku pabačyli ŭsie. I adrazu niejki mužyk, što całavaŭ žančynu na padvakońni (jaŭna nie žonku), rezka napružyŭsia. Jon padychodziŭ da mianie ź vielmi ahresiŭnym nastrojem, ale jon byŭ nastolki pjany, što ja adrazu zrazumieŭ, što jon nie zmoža zrabić mnie baluča. U vyniku jon paprasiŭ pakazać fotku i vydalić, i vielmi rasstroiŭsia, što ničoha z hetaha niemahčyma, bo ja zdymaŭ na stužku».
Fatohraf staŭ zaŭsiodnikam minskich modnych ustanovaŭ i pryznajecca, što vizity nie abychodzilisia biez vypiŭki, ale z 1 studzienia 2025 hoda chłopiec nie ŭžyvaje ałkahol.
«U mianie jość lubimy žart, što z ałkaholem ja pastupiŭ hetak ža, jak z baradoj: kali lubiš — adpuści. Ałkahol prosta nie prynosiŭ ničoha dobraha (prytym što ŭ mianie nikoli nie było pachmiella). Ja pa pstryčcy palcaŭ zaviazaŭ, zrazumieŭ, što ŭsio, bolš nie chaču».
Pry hetym, kali vyznačać hałoŭnaha biełaruskaha tusoŭščyka, Vania sam dahetul moža pretendavać na miesca lidara.
«Tak naturalnym čynam atrymlivajecca, bo ja abažaju muzyku, tamu časta naviedvaju kancerty. Ja abažaju ludziej, tamu naviedvaju miescy ich zhramadžeńnia».
Luboŭ da muzyki prajaŭlajecca i ŭ žadańni avałodać instrumientami — jašče ŭ škole Ivan chadziŭ na ŭroki hitary ŭ mahiloŭski Pałac pijanieraŭ, paźniej vučyŭsia hrać na pijanina, a ŭžo ŭ Varšavie naviedvaŭ majstar-kłas dla bubnačoŭ
«Ja ničoha nie adkładvaŭ, navat da zarobku moh časam niešta pazyčyć»
Ivan pryznajecca, što na fatahrafiju (asabliva da emihracyi) spuskaŭ absalutna ŭsie hrošy, jakija zastavalisia paśla apłaty arendy kvatery na Płoščy Pieramohi.
«Ja ničoha nie adkładvaŭ, navat da zarobku moh časam niešta pazyčyć. Tamu ŭ mianie nie było ni kvatery, ni mašyny, ale mienavita pa hetaj ža pryčynie i emihravać było praściej».
Kośmik źjechaŭ ź Biełarusi vosieńniu 2022 hoda paśla taho, jak pačalisia prablemy ŭ tych, chto zaśviaciŭsia ŭ knizie z płakatami pratestaŭ-2020 «Ja vychodžu».
«Majho partreta tam nie było, ale byli zroblenyja mnoj zdymki. Ale navat kali b nie było historyi z toj knihaj, ja b usio roŭna ŭ vyniku źjechaŭ, bo ŭ Biełarusi nibyta źnikła ŭsio, što składała majo raniejšaje žyćcio. Ludzi najpierš. Dy i z pracaj momant: ja, kaniečnie, atrymlivaŭ kłasnyja prapanovy ŭ IT, ale byŭ adzin niuans: heta byli kampanii z Raški. U Varšavie ž ja mahu sprabavać prachodzić surazmoŭi ŭ tym ža «Huhle», tut bolš prafiesijnych mahčymaściaŭ. Plus biez kancertaŭ by ja nie zmoh: u emihracyi niekalki razoŭ pabyvaŭ na Viercy Siardziučcy, pad jakuju ja ŭ dziacinstvie skakaŭ», — tłumačyć Vania.
«Darečy, adna z samych ślezaciečnych fraz, jakaja mnie prylacieła paśla vystavy: «Minsku škada, što heta zdaryłasia nie tam». Heta sapraŭdy vielmi sumna. I vakoł vielmi šmat sumnaha. Adnak dziakujučy atačeńniu ja mahu skazać: svaimi fota, jakija ja daru ludziam, ja pakazvaju, što ŭsio nie tak užo i drenna. Ja, naprykład, sfatahrafavaŭ Mikitu Najdzionava (viadoŭca i paet, były palitviazień — NN) u Minsku da jaho zatrymańnia — tam jon paśmichajecca. I na zdymkach z Varšavy jon taksama paśmichajecca. Žyćcio praciahvajecca».
U 2020-m, nie majučy akredytacyi, Vania zdymaŭ uvieś asnoŭny palityčny varušniak. Na jaho pohlad, salidarnaść 2020 hoda — najlepšaje, što zdarałasia ź biełarusami z taho, što jon bačyŭ na svaje vočy.
Siarod inšaha Ivan pieravioz z saboj partrety Maryi Kaleśnikavaj i Śviatłany Cichanoŭskaj, jakija jon addaŭ im litaralna na dniach — praz amal šeść hadoŭ. Za hety čas abiedźvie žančyny pieražyli šmat — Śviatłana emihracyju i žyćcio ź dziećmi biez muža, palityčny rost, Maryja — hady kałonii, tak što ich fota — sapraŭdny histaryčny dakumient.
«Apošniaja naša sustreča z Mašaj była ŭ Minsku na žanočym maršy. I kali b mnie tady skazali, što nastupnym razam ja pabaču jaje ŭ Varšavie praź piać hadoŭ turmy… Jana paśmichałasia adnolkava — i tady, pierad natoŭpam na praśpiekcie, i vychodziačy z aŭtobusa, na jakim ich pryvieźli z Ukrainy paśla departacyi».
Prablem ź milicyjaj i AMAPam fatohraf u tyja haračyja časy zdoleŭ paźbiehnuć.
«Ja nasamreč vielmi bajaźlivy čałaviek u hetym płanie. I jak tolki bačyŭ, što niechta niedzie jedzie, adrazu prymaŭ rašeńnie: my tudy nie idziom. Strašna tamu što», — pryznajecca surazmoŭca.
Užo ŭ emihracyi Kośmik zrabiŭ zdymak Zianona Paźniaka na maršy ŭ honar Dnia Voli. Jaho vysoka acaniŭ sam palityk, paklikaŭšy Ivana na sustreču, na jakoj padaryŭ tamu dźvie aŭtarskija knihi z aŭtohrafam i podpisam «Šanoŭnamu fotamajstru Ivanu».
«Paźniak — histaryčnaja piersona. I dla mianie sapraŭdy było vialikim honaram sfatahrafavać jaho dy jašče tak, kab jamu spadabałasia. Usio ž jon taksama fotamastak».
«Fotamara — zrabić partret dla Śviatłany Cichanoŭskaj i dla Uładzimira Zialenskaha»
«Vyhladaje tak, što kali ja ciapier budu šukać novuju pracu ŭ ajci, mnie budzie składana, bo jašče bolš ludziej pačali ŭsprymać mianie jak fatohrafa. Jak byccam ja i sam užo nie maju prava skazać, što ja nie fatohraf», — dzielicca Džoni.
Vania kaža, što nie moža vyznačycca ź niejkim adnym žanram, u jakim moh by siabie prezientavać.
«Čałaviek, jaki bačyŭ mianie ŭ bary, ličyć mianie barnym fatohrafam. Toj, chto sustreŭ na kancercie — muzyčnym fatohrafam. Čałaviek, jaki adzin raz u žyćci paklikaŭ mianie ŭ studyju, dumaje, što ja partretnik. A mnie prosta padabajecca zdymać! I ja b zdymaŭ usio! I na viasielli mianie klikali, i repartažy byli, i fotazdymki praduktaŭ na sajt. A niadaŭna ja pieršy raz u žyćci zdymaŭ paru, jakaja čakaje dzicia — afihienna ž!»
Siarod jaho fotamaraŭ — zrabić partret dla Śviatłany Cichanoŭskaj i dla prezidenta Ukrainy Uładzimira Zialenskaha.
Chutka ŭ fatohrafa zapracuje piersanalny sajt, na jakim možna budzie bolš padrabiazna aznajomicca ź jaho partfolia i cenami. Paśla vystavy jon zaradžany i na bolšyja płany.
«Ciapier padajecca, što i druhaja vystava mahčymaja. I knižka. I paštoŭki treba narešcie pačać vypuskać.
Ciapier čytajuć
Siarhiej uziaŭ hrošy za kantrakt i pajšoŭ zdavacca ŭ pałon pry pieršaj mahčymaści. Pakručasty los biełarusa, jaki padpisaŭsia vajavać za Rasiju7
Kamientary