Čamu muchu tak ciažka złavić? Navukoŭcy dajuć arhumientavany adkaz
Vy zamachnulisia, a jana ŭžo źnikła. Zdajecca, što mucha pradčuvaje vaš ruch. Nasamreč sprava nie ŭ intuicyi, a ŭ tym, jak jana ŭsprymaje čas. Novyja daśledavańni pakazvajuć: roznyja vidy žyvioł «žyvuć» u roznych tempach realnaści. I mucha — adzin z čempijonaŭ chutkaści zroku. Z padrabiaznaściami znajomić The Conversation.
Pakul vy čytajecie hety tekst, ekran pierad vami, chutčej za ŭsio, milhaje bolš jak 240 razoŭ za siekundu. Adnak vy hetaha nie zaŭvažajecie — dla čałavieka takoje mihcieńnie źlivajecca ŭ sucelnaje śviatło.
A voś dla muchi, što kružyć nad hałavoj, ekran vyhladaŭ by jak sapraŭdny strabaskop. Heta aznačaje, što jana ŭsprymaje bolš «kadraŭ» realnaści za tuju ž siekundu, čym čałaviek.
Dla nas miač, jaki lacić ź vialikaj chutkaściu, moža zdavacca razmytym. A voś strakozy ci hałuby bačać jaho ŭ detalach. Naadvarot, dla ślimakoŭ taki ruch, vierahodna, zanadta chutki, kab jaho ŭvohule zafiksavać.
Kab zrazumieć, čamu tak adbyvajecca, daśledčyki sabrali i praanalizavali ŭžo apublikavanyja vyniki ekśpierymientaŭ vymiareńnia ŭsprymańnia času ŭ 237 vidaŭ — ad mieduz da pazvanočnych žyvioł.
U hetych pracach vykarystoŭvaŭsia adzin i toj ža pakazčyk — maksimalnaja krytyčnaja častata źlićcia mihcieńnia (maximum critical flicker fusion rate). Jana pakazvaje, kolki asobnych uspyšak śviatła voka zdolnaje adroźnić za adnu siekundu. Vymiarajecca hety pakazčyk u hiercach (Hc).
Kab vyznačyć hetuju miažu, navukoŭcy pastupova pavialičvajuć častatu mihcieńnia śviatła i fiksujuć momant, kali jano pačynaje zdavacca sucelnym. Hety paroh i vyznačaje chutkaść zroku.
Analiz pakazaŭ, što raznastajnaść u hetym pakazčyku jašče bolšaja, čym mierkavałasia. U čałavieka miaža składaje kala 65 Hc. Ptuški, naprykład vałasianica-biełašyjka, bačać da 138 mihcieńniaŭ za siekundu. Muchi cece i strakozy — da 300.
Z pakazčykam 65 hiercaŭ čałaviek vyhladaje davoli hodna ŭ paraŭnańni z mnohimi mlekakormiačymi: pacuki majuć kala 47 Hc, sabaki — kala 84. Adnak jość i značna bolš «pavolnyja» vočy. Hłybakavodnaja ryba eskałar adroźnivaje tolki 12 mihcieńniaŭ za siekundu, a marskaja zorka i hihancki afrykanski ślimak — usiaho kala 0,7.
Čamu tak?
Jak adznačajuć aŭtary, adroźnieńni ŭ značnaj stupieni vyznačajucca tempam žyćcia kankretnaha vidu. Hetuju ideju apisvaje hipoteza Aŭtruma: vysokaja chutkaść zroku patrabuje značnych enierhietyčnych vydatkaŭ, tamu jana zamacoŭvajecca pieradusim u vidaŭ z chutkim ładam žyćcia — tych, kamu patrebnaja imhniennaja reakcyja.
Mienavita tamu latučyja vidy majuć samuju vysokuju chutkaść zroku. U siarednim jany bačać śviet prykładna ŭdvaja chutčej, čym žyvioły, što nie lotajuć. Bolš vysoki hety pakazčyk i ŭ drapiežnikaŭ, jakija pieraśledujuć zdabyču.
Dadatkovuju zakanamiernaść daśledčyki vyjavili ŭ vodnym asiarodździ: tam mienšyja vidy, jak praviła, bačać chutčej za bujnyja. Pryčym mienavita ŭ vadzie suviaź pamiž pamieram i chutkaściu zroku akazałasia asabliva vyraznaj. Čamu tak adbyvajecca, pakul dakładna nieviadoma, ale mahčyma, vada dazvalaje imhniennyja źmieny kirunku ruchu.
U ciomnych asiarodździach chutkaść zroku źnižajecca. Kab «złavić» jak maha bolš śviatła, vočy pavinny pracavać pavolniej — padobna da fotaaparata z doŭhaj vytrymkaj. Ale za heta davodzicca płacić: chutki ruch stanovicca razmytym.
Jak mucha bačyć vas
Što heta značyć na praktycy? Mucha pastajanna lotaje, imkliva źmianiaje kirunak i ŭvieś čas ryzykuje być źjedzienaj. Kab vyžyć, jana pavinna zaŭvažać pahrozu raniej, čym jana stanie śmiarotnaj. Tamu jaje zrok pracuje ź vielmi vysokaj chutkaściu.
Kali vy ruchajecie rukoj, dla vas heta adzin žest. Dla muchi — paśladoŭnaść drobnych faz. Jana atrymlivaje bolš vizualnaj infarmacyi za tuju ž siekundu i raniej vyjaŭlaje niebiaśpieku. Tamu, kali vam zdajecca, što vy ŭžo amal dakranulisia da jaje, jana daŭno ŭźlacieła.
Fizična siekunda dla ŭsich istot adnolkavaja. Ale toje, kolki śvietu źmiaščajecca ŭ hetaj siekundzie, zaležyć ad taho, nakolki chutka vy žyviacie.
Ciapier čytajuć
Zahinuŭ biełaruski dobraachvotnik Vasil «Dzir» Rapicki11
Kamientary