«Kali prajhraju — sumlenna padziakuju narodu i pajdu», — paabiacaŭ Alaksandar Łukašenka ŭ Vaŭkavysku na «Dažynkach». A.Łukašenka nia prosta ŭpieršyniu ŭ svaim žyćci prajhrajé, a prajhrajé razhromna. Padtrymlivajuć skasavańnie «praviła dvuch terminaŭ» 23% vybarcaŭ, suprać admieny abmiežavańnia vystupajuć 52,8%. Hetyja apošnija z najaŭnych niezaležnych sacyjalahičnych źviestak (Bałtyjskaja sacyjalahičnaja słužba), praŭda, adnosiacca da žniŭnia. Vieraśnioŭskich źviestak pakul niama. Ale A.Łukašenka nia choča prajhrać pryhoža, jon praciahvaje zmahacca za tych, chto nia vyznačyŭsia, mabilizuje palittechnolahaŭ, rychtuje adminresurs.
Infarmacyja, što dobraja pałova demakratyčnych, niezaležnych i biełaruskamoŭnych kandydataŭ u deputaty parlamentu — Chadyka ŭ Miensku, Hubarevič u Biarozie, Karnijenka ŭ Homieli, Šein u Rakavie, Bandarenka ŭ Smurhoniach — nie zarehistravanyja, pryjšła 16 vieraśnia, napiaredadni Dnia ŭźjadnańnia Zachodniaj i Ŭschodniaj Biełarusi, dy abudziła mižvolnyja asacyjacyi z vybarami ŭ panskaj Polščy.
Tady taksama śpiarša zachoŭvaŭsia demakratyčny fasad — ale nie padpuskali biełaruskich kandydataŭ. Tady taksama ŭłady ličyli siabie ŭsiasilnymi i vychvalalisia, što praz dvaccać hadoŭ nivodnaha śviedamaha biełarusa tut sa śviečkaju nia znojdzieš.
Vybary nia buduć svabodnymi — 16 vieraśnia heta stała jasna. Nastupnyja naviny byli bolš čym čakanymi. Z telezvarotaŭ i ŭlotak kandydataŭ kamisii na svoj hust vyrazajuć zanadta krytyčnyja kavałki. Ahitacyja za pažyćciovaje prezydenctva Łukašenki viadziecca tak, niby dziaržaŭnyja hazety i TV naležać nie hramadztvu, jakoje musić uzvažvać i «za», i «suprać», a reklamnamu UP «Łukašenka».
Pry ŭsich začystkach biełaruskaje apazycyi represii zastajucca dazavanymi. Hazety to začyniać, to adčyniać, a aryštavanamu Levanieŭskamu dazvolena z astrohu vyłučacca ŭ deputaty. Voś rychtyk tak było i za Piłsudzkim. Toj taksama navioŭ paradak i čyściniu. Dziady na vioskach dahetul zachoplena ŭspaminajuć. Tolki pasprabuj padatkaŭ nie zapłaci ci płotu nie paładź — zarobiš dubcom pa piatach.
Usio skončyłasia źniknieńniem panskaj Polščy z palityčnaj sceny pry pieršych hieapalityčnych transfarmacyjach. Bieź Piłsudzkaha kanstrukcyja razvaliłasia. Byŭ dach, byli płaty — ścienaŭ nie było.
Praciŭniki aŭtarytarnaha režymu piłsudčykaŭ byli raskołatyja. Persanažy tahačasnaje apazycyi niby syšli z płoščy Jakuba Kołasa — tvorca biełaruskaj hramatyki, deputat d-r Taraškievič; Radasłaŭ Astroŭski, jakoha ŭ siońniašniaj terminalohii my b nazvali hrantasosam — tolki berlinskich sponsaraŭ — i jaki pastaviŭ kropku ŭ svajoj palityčnaj karjery staršynstvam u maryjanetačnym uradzie BCR; ideolah Anton Łuckievič — revalucyjaner, premjer, mason i chto tolki ni… — usio dziela niezaležnaści Biełarusi; hierojskija KPZBoŭcy; padmanutyja i zakatavanyja stalinistami hramadoŭcy; ulubionyja ŭ svoj narod chadeki…
Łukašenka — nie Piłsudzki. Piłsudzki dušyŭ biełaruski separatyzm, bo vieryŭ u manalitnuju Polšču i dziejničaŭ u stylistycy centralnaeŭrapiejskich lideraŭ svajho času. Režym Łukašenki — aŭtarytarny aŭtsajder Eŭropy. Supolnyja ŭ Łukašenki ź Piłsudzkim — nia mety, a metady.
Tolki rabić vajskovyja pieravaroty i ŭjaždžać u stalicu na broniemašynie ciapier nia modna. Elehantnyja pieramohi dasiahajucca pry dapamozie manipulacyi hramadzkaj dumkaj i padtasoŭki hałasoŭ. Kali 23% hałasoŭ pieratvarajucca ŭ 73% — heta i jość pieravarot, havoračy pa-staromu, u terminach epochi, kali pieravaroty jašče nazyvali pieravarotami, panoŭ — panami, a hrucu — hrucaj. Što b Łukašenka ni havaryŭ na «Dažynkach», ale rychtujecca jon zusim nie padziakavać svaim viernym 23 pracentam i pajści, a da niečaha inšaha. Filtracyja sotni kandydataŭ ad apazycyi — tamu dokaz.
Byli b Prytycki, Tank, Łuckievič i Hadleŭski žyvyja, jany padtrymali b abjadnańnie ciapierašnich kamunistaŭ, chadekaŭ i sacyjalistaŭ — «Piaciorku-plus». Radasłaŭ Astroŭski — mo i nie. Ale to byŭ dziajač ź inšaje hliny.
Andrej Dyńko
Kamientary