Галоўным іранскім перамоўшчыкам з ЗША мог стаць спікер парламента краіны Галібаф. Чым ён вядомы?

Афіцыйна сам спікер заяўляў, што паведамленні аб кантактах Тэгерана і Вашынгтона — «фэйкі». Чым вядомы Галібаф і чаму цяпер менавіта ён выйшаў на першы план, піша Бі-бі-сі.

Па словах двух суразмоўцаў Poltico ў адміністрацыі прэзідэнта ЗША, 64‑гадовы спікер іранскага парламента Галібаф успрымаецца некаторымі чыноўнікамі ў Вашынгтоне як партнёр, які мог бы ўзначаліць Іран і весці перамовы з Белым домам.

Цікавасць амерыканскай адміністрацыі да перамоў з Іранам указвае на іх імкненне знайсці выйсце з тупіка, у які хутка ператварыўся цяперашні ваенны канфлікт, які выклікаў узрушэнні на сусветных рынках, рост цэн на нафту і інфляцыйныя рызыкі, адзначае Politico.

«Гаворка ідзе пра тое, каб паставіць кагосьці, як Дэлсі Радрыгес у Венесуэле і сказаць: «Мы пакінем вас ва ўладзе, не будзем вас здымаць. Вы будзеце працаваць з намі, заключыце добрую здзелку», — растлумачыў адзін з прадстаўнікоў адміністрацыі ў размове з Politico, тлумачачы, чаму выбар Вашынгтона выпаў на прадстаўніка цяперашняга іранскага эстэблішменту.

Многія ў Белым доме лічаць вопыт Венесуэлы — калі месца захопленага амерыканцамі прэзідэнта Венесуэлы Нікаласа Мадура заняла віцэ-прэзідэнт і яго правая рука Радрыгес, прыдатнай мадэллю для магчымага развіцця падзей у Іране. Таму варыянт вяртання з эміграцыі апазіцыянера Рэзы Пехлеві, па словах крыніц Politico, не разглядаецца.

«Госпадзі, не… Ён вырас за мяжой. Гэта апошняе, што нам трэба. Гэта прывядзе да хаосу», — сказаў адзін з суразмоўцаў Politico.

Раней некалькі выданняў — брытанская Guardian, ізраільскія Ynet і Jerusalem Post, а таксама Reuters і Axios — са спасылкай на ананімныя крыніцы таксама паведамілі, што з іранскага боку ў перамовах з амерыканцамі ўдзельнічаў Махамад-Багер Галібаф.

Трамп яшчэ ў панядзелак абвясціў, што ЗША правялі «вельмі добрыя і прадуктыўныя» перамовы з Іранам аб «поўным і ўсебаковым урэгуляванні баявых дзеянняў на Блізкім Усходзе», і расказаў, што Вашынгтон на пяць дзён спыніць удары па энергетычнай інфраструктуры Ірана. Трамп не ўдакладніў, хто менавіта з прадстаўнікоў Ірана ўдзельнічае ў перамовах. ЗША прадстаўляюць спецпасланнік Стыў Уіткаф і зяць прэзідэнта Джарэд Кушнер (яны ж вялі перамовы з Іранам і да вайны, апошняя сустрэча незадоўга да пачатку баявых дзеянняў прайшла ў Жэневе).

Тэгеран на афіцыйным узроўні зусім адмаўляе, што перамовы з ЗША былі. Сам Галібаф у сваім пасце ў сацсетцы Х высмеяў заявы аб пачатку перамоў як спробу Трампа супакоіць рынкі.

«Ніякіх перамоў з ЗША не праводзілася, а фэйкавыя навіны выкарыстоўваюцца для маніпулявання фінансавымі і нафтавымі рынкамі», — напісаў ён. Зрэшты, неафіцыйна іранскія ўлады кантакты з амерыканцамі прызнаюць — высокапастаўлены прадстаўнік іранскага МЗС заявіў амерыканскаму партнёру Бі-бі-сі, тэлеканалу CBS News, што Тэгеран атрымаў ад ЗША «прапановы», якія ўлады Ірана цяпер разглядаюць.

У той жа час, адмаўленне самога факта перамоў можа быць звязана са страхам за жыццё Галібафа. Улады Ірана баяцца, што перамовы з ЗША па ўрэгуляванні вайны — пастка, пісала Wall Street Journal са спасылкай на іранскіх службовых асоб і арабскіх чыноўнікаў. У Тэгеране баяцца, што любыя сустрэчы могуць прывесці да замаху на жыццё Галібафа.

Выхадзец з КВІР і кандыдат у прэзідэнты

Галібаф вядомы сваімі аўтарытарнымі замашкамі, і хоць ён даўно змяніў генеральскую вайсковую форму на цывільнае адзенне, але заўсёды адкрыта выказваў падтрымку рэжыму і заставаўся адным з самых заўзятых прыхільнікаў Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі.

Галібаф, які нарадзіўся ў 1961 годзе, ва ўсіх сэнсах — «сын рэвалюцыі». Ён ўступіў у шэрагі КВІР у самым пачатку яго існавання ў 1980 годзе і падчас кровапралітнай Ірана-іракскай вайны падняўся па службовай лесвіцы, стаўшы адным з самых прыкметных камандзіраў.

У 22 гады ён стаў камандзірам дывізіі, а званне брыгаднага генерала атрымаў, калі яму не было 30 гадоў.

З 1997 па 2000 гады Галібаф займаў пасаду камандуючага ВПС КВІР, затым — узначаліў паліцыю Ірана. Яго ваеннае мінулае па-ранейшаму застаецца асновай яго ўплыву.

Аднак нябожчык аятала Алі Хаменеі ніколі цалкам яму не давяраў, а ўнутры рэжыму хадзілі падазрэнні, што Галібаф — «воўк у авечай шкуры», які чакае падыходнага моманту, адзначаў спецыяльны карэспандэнт Персідскай службы Бі-бі-сі Касра Наджы.

Галібаф — вядомая і ўплывовая фігура ў Іране, але ён не належыць да вярхушкі кіруючай эліты і ўжо даўно мае рэпутацыю чалавека, чые памылковыя рашэнні перашкаджалі яму падняцца вышэй па кар'ернай лесвіцы, згаджаецца навінавы рэдактар Персідскай службы Бі-бі-сі Амір Азімі.

Пасля службы на чале паліцыі Галібаф у 2005 годзе балатаваўся ў прэзідэнты Ірана. Тады ён карыстаўся шырокай падтрымкай сярод іранскай моладзі, якой імпанаваў яго стыль: модная заходняя вопратка і сонечныя акуляры, а самога Галібафа лічылі мадэрнізатарам, успамінае Азімі.

Аднак яго арыентацыя на перамены адштурхнула кансерватыўнае духавенства, што ў выніку прывяло да паразы на выбарах ад больш кансерватыўнага кандыдата — Махмуда Ахмадзінежада. Маджтаба Хаменеі — тады яшчэ малады клірык, а цяпер новы вярхоўны лідар Ірана — падтрымаў радыкальна настроеных святароў. У выніку паміж ім і Галібафам не склаліся блізкія адносіны.

Галібаф у выніку ў тым жа годзе стаў мэрам Тэгерана — на 12 гадоў, горадам ён кіраваў да 2017 года.

Яго хвалілі за развіццё паўночных раёнаў сталіцы, але і лаялі за ігнараванне паўднёвых, больш бедных. Яго таксама абвінавачвалі ў карупцыі і ў арганізацыі продажу зямлі прадстаўнікам рэжыму.

На пасаду прэзідэнта Галібаф балатаваўся яшчэ тройчы: у 2013 годзе ён заняў другое месца, у 2017‑м вёў кампанію, але адмовіўся ад вылучэння, а ў 2024 годзе на выбарах, прызначаных пасля гібелі Ібрахіма Раісі ў авіякатастрофе, хоць і лічыўся фаварытам гонкі, але заняў толькі расчаравальнае трэцяе месца. Перамог тады Масуд Пезашкіян.

Чаму менавіта Галібаф здаецца некаторым чыноўнікам Белага дома здольным дамаўляцца партнёрам — да канца незразумела. Так, старшы аналітык па Іране ў Міжнароднай крызіснай групе Алі Ваэз лічыць малаверагодным, што прынцыпова адданы захаванню ісламісцкага ладу Галібаф прапануе Вашынгтону якія-небудзь значныя саступкі.

У той жа час, выбар Галібафа можа быць следствам хаосу ў палітычнай сістэме Ірана з-за наступстваў ізраільскай кампаніі па ліквідацыі кіраўніцтва краіны, звяртае ўвагу Guardian.

Пераемнік забітага аяталы Маджтаба Хаменеі не з'яўляецца на публіцы. Па некаторых даных, ён знаходзіцца ў коме.

Прэзідэнту Пезешкіяну не хапае кампетэнцыі ў пытаннях перамоў аб ядзернай праграме, і ваенныя не цалкам яму давяраюць. Кіраўнік Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі Ірана Алі Ларыджані забіты — Іран пазбавіўся аднаго з самых вопытных і ўплывовых палітыкаў у крытычны для краіны момант.

Галібаф на пасадзе спікера парламента ў 2020 годзе якраз змяніў Ларыджані. Пасля яго гібелі Галібаф узяў на сябе адказнасць за выпрацоўку стратэгічных рашэнняў, распавялі трое высокапастаўленых іранскіх чыноўнікаў газеце New York Times.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0