Tydzień tamu Talinski haradzki sud stvaryŭ cikavy precedent dla razumieńnia eŭrapiejskaha prava na svabodu słova.
22-hadovy spadar Oleŭ Chanuła byŭ pryznany vinavatym u raspalvańni mižnacyjanalnaj varožaści svaimi niedarečnymi vykazvańniami na internet-forumie dy prysudžany da vypłaty štrafu ŭ pamiery 3000 kronaŭ (190 eŭra).
Pryčynaj staŭsia kamentar, zrobleny chłopcam na forumie papularnaha internet-vydańnia «Delfi.ee», na jakim abmiarkoŭvaŭsia izrailska-palestynski kanflikt. Adkaźnik zajaviŭ u zali sudu, što vykazvańnie «juudid ahju» («habrejaŭ — u pieč») — całkam banalnaja dy pašyranaja fraza ŭ estonskim sehmencie Internetu i, bolš za toje, napisaŭšy jaje, jon nia mieŭ namieru zaklikać kaho-niebudź da hvałtu ŭ dačynieńni habrejaŭ. Antysemitam sp.Chanuła siabie taksama pryznavać admaŭlaŭsia. Matyvacyju ž da padobnaha vykazvańnia jon abhruntoŭvaŭ chibami ŭnutranaj dy zamiežnaj palityki Izrailu.
Zahadčyca Habrejskaj hramady Estonii Cyla Łaŭd zajaviła, što «nia viedaje, čym habrei jaho tak razzłavali». «Ja naahuł nie razumieju, jak možna złavacca na niekaha praz nacyjanalnaść». Cikava, što aktyŭnaj asobaj u dadzienym vypadku vystupiŭ i redaktar internet-vydańnia sp.Mart Puk, jaki zajaviŭ, što sp.Chanuła — złačyniec i musić być pakaranym. «My niby zapałkavaja fabryka. Zapałki pryznačany dla taho, kab raspalić u piečy dy zapalić śviečki. Niekatoryja padpalvajuć chatu i pavinny być pakaranyja. Vinavata nie zapałkavaja fabryka, a złačyniec».
Jak bačym, sud paličyŭ, što adkaźnik zaklikaŭ da padpału nia prosta chaty… Takim čynam, Estonija stvaryła istotny sudovy precedent pa raźmiežavańni svabody słova j ksenafobskich vykazvańniaŭ. A cikavy heny precedent pieradusim u katehoryjach eŭrapiejskaha prava, bo Estonija — paŭnapraŭny čalec Rady Eŭropy dy nieadnarazova vystupała adkaźnicaj u Strasburhu. Darečy, Estonija čaściakom vyjhraje spravy ŭ Eŭrapiejskim sudzie pa pravach čałavieka, što davodzić uzvažlivaść dy kampetentnaść tamtejšych sudździaŭ. Badaj što samaj viadomaj spravaj u halinie svabody słova z udziełam hetaj bałtyjskaj krainy było słuchańnie «Tamer suprać Estonii» (sprava žurnalista i vydaŭca štodzionnaj hazety Postimees. — «NN»). Tady estonski sud filihranna raźmiežavaŭ katehoryi «palityčny dziejač» dy «zvyčajny hramadzianin» (apošnija vałodajuć bolš vysokaj stupieńniu abarony ad abraźlivych vykazvańniaŭ), što j było paćvierdžana ŭ 2001 h. strasburskimi sudździami.
Estonski precedent cikavy tym, što vykazvańnie, jakoje vidavočna traplaje pad abmiežavańnie svabody słova, było apublikavana ŭ sietcy Internet. Na forumie! Hetaja sprava naŭrad ci dojdzie da Eŭrapiejskaha sudu, bo pakarańnie, da jakoha prysudžany estonski maładzion, — usiaho štraf. Na žal, bo kali hetaje rašeńnie było b aficyjna paćvierdžana (u čym nasamreč praktyčna niama sumnievaŭ) u Strasburhu, źjaviłasia b novaja norma eŭrapiejskaha prava: «Internet-vykazvańni traplajuć pad abmiežavańni č.2 art.10 Eŭrapiejskaj kanvencyi».
Dla biełaruskaha sudździ ŭ rašeńni pa hetaj spravie interas palahaje akurat u vyznačeńni stupieni pakarańnia. Nijakaha turemnaha źniavoleńnia — navat za antykanstytucyjnaje vykazvańnie, nia kažučy ŭžo pra abrazu peŭnych asobaŭ… Zvyčajny hramadzianski praces. Nahadajem, što pazycyja, u tym liku Eŭrapiejskaha sudu pa pravach čałavieka, pa henym pytańni jość całkam akreślenaj: «U vyznačeńni kankretnaj formy pakarańnia musić aceńvacca pieradusim kryter suvymiernaści, kryminalnaje zakanadaŭstva hetamu kryteru praktyčna nikoli nie adpaviadaje, bo sparadžaje «atmasferu strachu» dy pierakładaje ciažar dokazu na abvinavačvanaha».
Vysnova: zapałki treba vykarystoŭvać pa pryznačeńni, darahija hramadzianie j vielmišanoŭnyja sudździ!
«Muž syšoŭ ź Sipłym i Małym». Imavierna, pad Kramatorskam ukraincy adnym macham ubajdosili troch biełaruskich najomnikaŭ18
Kamientary