«Siońnia my budziem pomścić palakam, zaŭtra jany nam»

Nielha pahadzicca z panam Sidarevičam u acency dziejańniaŭ Vieraniki Siebaścianovič.

Tak, akoŭcy, u svajoj bolšaści, byli vorahami biełaruskaha nacyjanalnaha ruchu i zmahalisia za adnaŭleńnie Polščy ŭ miežach 1939 h. Tamu było b nonsensam, kab ich ušanoŭvali jak nacyjanalnych hierojaŭ biełarusy. Ale ž hetaja staraja, nakolki ja razumieju, pavodle svajoj śviadomaści nie biełaruska. Da taho ž — byłaja ŭdzielnica Armii Krajovaj. To čamu jana nie moža ŭstalavać kryž pa svaim byłym kamandziru? Toj kamandzir — złačynca? Heta daviedziena faktami? Ci prosta my budziem miascovym palakam usio zabaraniać čysta dziela taho, što jany nas kaliści kryŭdzili? Ale taki padychod — šlach u tupik. Siońnia my budziem pomścić palakam — zaŭtra jany nam. I budzie takim čynam składvacca zahannaje koła, za jakoje nielha vyjści anijak. I ŭsio heta — na radaść siońniašnim uładam.

Pytańnie «chto padvučyŭ» uvohule dzivić. U takim vypadku davajcie budziem paśladoŭnymi i pačniem z poŭnym razumieńniem usprymać słovy betešnych telekileraŭ, što ŭsie dziejańni siońniašnich biełaruskich aktyvistaŭ kimści arhanizavanyja i prapłačanyja. Dziejańni taho ž Siarhieja Kavalenki, naprykład, jaki niezarehistravanyja ściahi na jołkach viešaŭ. Chto padvučyŭ prostaha budaŭnika, chto prafinansavaŭ? Sam ža ž čałaviek nie moža ni da čaho dadumacca, jon ža šrubka, maryjanietka. Jaho za nitački vodziać zakulisnyja lalkavody…

«Kali b u nas była sapraŭdy biełaruskaja ŭłada, jana pavinna była b pradjavić Polščy rachunak za kancentracyjnyja łahiery 1919—1921 hh., u jakich hoładam i tyfusam niščyli biełaruskich nastaŭnikaŭ, za Kartuz-Biarozu, za złačynstvy AK», — piša sp. Sidarevič. I što musić utrymlivacca ŭ hetym rachunku? Jak nam Polšča za ŭsie tyja dziejańni (pra jakija zabyvacca, naturalna, nielha) musić adpłacić? Nahadavać u siabie nam novych biełaruskich nastaŭnikaŭ zamiest tych, što paniščyli ŭ 1919—1921 hh. hoładam i tyfusam? Dyk haduje — prahrama Kalinoŭskaha, stypiendyi dla daktarantaŭ, «Biełsat»… Ci, moža, nam u adkaz zasnavać jaki kancentracyjny łahier dy napakavać u jaho biełaruskich palakaŭ? Ci polskich aktyvistaŭ paniščyć hetak sama, jak niščyli akoŭcy padčas vajny biełaruskich? Dziejničać pavodle pryncypu «voka za voka — zub za zub»?

Pakińma staryja varahavańni ŭ minułym. Prykład polska-niamieckaha, polska-ŭkrainskaha prymireńniaŭ — vielmi stanoŭčy, choć tam kryŭdaŭ, kryvi i popiełu było našmat, našmat bolš.

Duraściu było b zamoŭčvać składanyja momanty supolnaj historyi ci łakiravać ich, idealizavać, jak heta ŭžo časta ŭ nas robicca. Što było — toje było. Ale i dapuskać toje, kab davoli ŭžo dalokaja historyja (niepasrednych śviedkaŭ tych padziej z abodvuch bakoŭ zastajecca ŭžo vielmi mała) atručvała siońniašnija mižnacyjanalnyja dačynieńni — taksama kontrpraduktyŭna.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0