Uładzimir Niaklajeŭ. Źmieny suviaziaŭ (u źviazku z vykazvańniem Šahała pra palitviaźniaŭ)

U źviazku z vykazvańniem Šahała pra palitviaźniaŭ i vydańniem knihi «Hołas voli z-za krataŭ», mahčyma, da miesca i da času budzie publikacyja apaviadańnia z hetaj knihi…

Źmieny suviaziaŭ. Apaviadańnie

– Ja mahu skazać, što ja pra vas dumaju. Ja nie dumaju pra vas ničoha!

Heta niapraŭda. Jon pra mianie dumaje. Chutčej za ŭsio, dumaje niešta kiepskaje, tamu kaža, što nie dumaje ničoha.

– Vy darma ŭ heta ŭleźli. Jano nie mahło ŭ vas vyjści, bo jano nie vaša.

Badaj, tak. A kaža, što ničoha nie dumaje.

– A vy nikoli ničym nie svaim nie zajmalisia, doktar?

Jon maŭčyć, unuryŭšyŭsia ŭ svajo, z čaho vynikaje, što ničym nie svaim jon nie zajmaŭsia nikoli.

– I nie zmušali vas?..

Maŭčyć.

Što ž, sapraŭdy jano nie mahło ŭ mianie vyjści, bo jano nie majo. Toje, što nie tvajo, vyjści ŭ ciabie nie moža. Heta zrazumieła kožnamu ad pačatku. Ale ad pačatku zrazumieła kožnamu i mnohaje inšaje. Naprykład, toje, što jon pamre, i jość, choć i niapeŭnaja, vierahodnaść, što paŭstanie pa śmierci prad Boskim sudom. I što? Kožny baicca suda? Dy kožny miarkuje, što ŭsie skanajuć, a jon – nie. Nieviadoma jak, ale paźbiehnie śmierci. Moža, praz dasiahnieńni miedycyny.

Doktar, ci čałaviek, jakoha liču ja doktaram, bo jon zmušaje mianie hłynać pihułki, kaža:

– Heta vam nie dapamoža.

Jon nie maje na ŭvazie miedycynu. Choć, moža być, i maje, my jakraz pra jaje havaryli. Ja starajusia nie maŭčać, havaryć i havaryć ź im, kab jon usłuchaŭsia, uhledzieŭsia ŭ mianie. Uśviadomiŭ, chto ja taki, i paspryjaŭ, kab ź mianie źniali kajdanki, jakimi ja pryšpileny da łožka.

– Tryvajcie.

Ja tryvaju… Choču tolki, kab jon zrazumieŭ, što nielha z čałaviekam, jaki nie doktar, ale pra toje, jak stvarajuć svaje łancužki i ŭzajemadziejničajuć niejrony, viedaje nie mienš za doktara, hetak abychodzicca.

– Ja nie mahu spynić aktyŭnyja dopyty.

Dobra, niachaj aktyŭnyja dopyty, jak nazyvajuć tut katavańni, spynić jon nie moža, ale ž jon doktar, jon davaŭ klatvu Hipakrata i abaviazany ŭ lubym vypadku być na maim baku. Uhavaryć, uprasić, kab ź mianie źniali kajdanki, adšpili ad łožka, dazvolili zrabić choć niekalki krokaŭ ad ściany da ściany. Ale jon nikoha nie ŭhavorvaje i nie prosić ni ab čym nikoha.

– Heta nie ŭ majoj kampietencyi.

U jahonaj kampietencyi naciskać čyrvonuju knopku nad stałom – i, jak tolki jon tuju knopku naciskaje, źjaŭlajecca chudaja, sa šnaram nad levym bryvom miadsiastra. Jana moŭčki nabiraje ŭ špryc niejkaj miarzociny, jakuju padaje joj doktar, ci čałaviek, jakoha liču ja doktaram, bo jon u biełym chałacie, i jon naziraje, jak miedsiastra robić injekcyi, paśla jakich pačynajucca hetkija spazmy, što ja stračvaju ad bolu prytomnaść. Kali ačomvajusia, mnie spačatku vyvaročvaje vantroby, a paśla pierakručvaje śviadomaść: ja rablusia jak by nie ja – i toj, chto nie ja, nahavorvaje na taho, chto ja, što zaŭhodna. Užo stolki ja ŭsiaho na siabie samoha nahavaryŭ, a im usio mała, mała, mała, jany mianie katujuć, katujuć, katujuć – i ŭ ich pretenzii da doktara:

– Vy źmianšajecie dozy, doktar!.. Ci jon pryvykaje?

Doktar dozy nie źmianšaje, i ja nie pryvykaju. Da hetaha nielha pryvyknuć. Prosta ja nie razumieju, čaho jany chočuć ad mianie, i, padobna, jany ŭžo sami nie razumiejuć hetaha.

I doktar nie razumieje.

– Čaho vy ŭpirajeciesia? Vyhadnaja ŭmova…

– Jakaja vyhadnaja?

– Žyćcio. Inakš vy skanać možacie. Dla aktyŭnych dopytaŭ vaša zdaroŭje…

Jon pakručvaje palcami tak, što majo zdaroŭje nie vyhladaje prydatnym dla aktyŭnych dopytaŭ.

Žyćcio sapraŭdy niakiepskaja ŭmova. Ale čamu jaje prapanujuć mnie jany? Chto jany takija?

– Chto jany takija, – pytaju ja doktara, – kab prapanoŭvać mnie toje, što ŭžo bieź ich daŭ Boh?

Doktar morščycca, jon kožny raz morščycca, kali ja zhadvaju Boha. Potym daje mnie pihułki, jakija zaŭsiody daje za paŭhadziny pierad kožnaj injekcyjaj, i kaža pabłažliva:

– Jany ŭłada, jakaja ad Boha. Značyć, mohuć prapanavać toje samaje.

Praz paŭhadziny – čarhovy ŭkoł i dopyt. Jany mnie pa hadzinach, pa chvilinach raśpisali aktyŭnyja dopyty – i samaje strašnaje: hladzieć na hadzińnik, jaki visić nad stałom, dzie čyrvonaja knopka, i čakać.

– Heta mana.

Jon dastaje z maleńkaj ladoŭni, z nutra jakoj danosicca niečakana mocny dla takoj malečy hud, ampułu ź miarzocinaj.

– Što mana?

– Što ŭłada ad Boha. U aŭtentyčnym tekście Śviatoha pisańnia skazana: «Usialakaja ŭłada pad Boham». Heta ŭžo pry pierakładzie papy prydumali dla caroŭ, što ŭsialakaja ŭłada ad Jaho, a nie pad Im.

Doktar trochi dumaje pra niešta, potym kaža:

– Pa-mojmu, tam usio ž skazana, što ŭłada ad Boha, ale heta nie važna. Boh da čałavieka jak da čałavieka ŭvohule adnosin nie maje. Bo čałaviek nie čałaviek.

Ja nie razumieju: pra što jon?

– A chto?

– Žyviolina. U najprostym sensie. I pačakajcie piarečyć!.. Usie vyznačajecca miechanizmami ŭznaŭleńnia, stvareńnia sabie padobnych. Jakija jany ŭ vas? Hetkija ž samyja, jak u luboj i kožnaj žyvioliny. Tady chto vy?..

– A vy?

– A kali vy nie čałaviek, – doŭžyć, jak nie pačuŭšy mianie, doktar, – dyk i Boh dla vas nie Boh. I dla ich, – kivaje jon na dźviery, za jakimi ŭ čornaj formie i čornych maskach stajać vartavyja. – Tak što vy darma ź imi pra Boski sud. Soram, sumleńnie… Vaŭku nie soramna zajca zžerci.

Doktar, viadoma, nie žyviolina, nie ź jahonaj fanaberyjaj žyviolinaj siabie ličyć. Niešta ŭ jahonam žyćci nie skłałasia, inakš nie byŭ by jon tut i nie zajmaŭsia b tym, čym zajmajecca, praz što staŭ zvyčajnym čałaviekanienaviśnikam. Ale być prosta mizantropam nadta banalna, tamu jon vydaje siabie jašče j za cynika. Fiłasofstvuje.

Usie heta praz toje, što jon – biazbožnik. Ale być prosta biazbožnikam hetaksama banalna, jak być prosta mizantropam, tamu jon vydaje siabie za viernika, jaki rasčaravaŭsia ŭ chryścijanstvie. «Syn Boha, – tłumačyć jon pryčynu svajho rasčaravańnia, – nie moža być pakutnikam, jaki sam ciahnie svoj kryž na Hałhofu, kab być raskryžavanym za čužyja hrachi. Kožny musić adkazvać tolki za svajo».

Rasčaravaŭšysia ŭ chryścijanstvie, doktar spaviadaje induizm, ale nie jak relihiju, a jak fiłasofskuju sistemu, i tryccać pieršuju častku treciaj pieśni «Bchahavadhity», pryśviečanuju reinkarnacyi, ličyć najlepšym z usich, jakija kali-niebudź byli napisanyja, fiłasofskim traktatam, bo ŭ im vyrašajecca prablema suisnavańnia dabra i zła.

– Kali Boh – luboŭ i dabro, skul zło i pakuty? Čamu hinuć dzieci?.. Papy z ksiandzami vydumlajuć takoje, čaho sami nie razumiejuć, bo adkazu na heta niama ni ŭ Starym, ni ŭ Novym zapaviecie. A ŭ viedach jość: reinkarnacyja. Za hrachi papiaredniaha žyćcia ŭ novym žyćci spaścihaje kara za ich. Usio łahična.

U doktara jość jakaść, ułaścivaja usim ludziam z zavyšanaj samaacenkaj: jany miarkujuć, što da ich nichto, chto žyŭ na hetym śviecie, ničoha pra žyćcio na hetym śviecie nie pietryŭ. Voś i pra toje, što napisana pra dabro i zło ŭ viedach, doktar raspaviadaje tak, niby sam pra heta napisaŭ.

– Boh nie ŭ dziejańniach, a ŭ ich pryčynach.

– Dy kińcie!.. – pakłaŭšy na stoł ampułu, naciskaje doktar čyrvonuju knopku nad stałom. – Adzin niemiec daŭno skazaŭ: «Boh pamior!» Ale niemiec hety, jak i ŭsie niemcy, paśpiašaŭsia. Boh budzie žyć da toj pary, pakul my nie vyznačym krynicu našaj śviadomaści.

Voś z čaho jon uziaŭ, što ŭsie niemcy śpiašajucca?

– Dyk užo vyznačyli. – I ja čytaju jamu pa pamiaci, tak u maich mazhach stvarajuć svaje łancužki i ŭzajemadziejničajuć niejrony, što ja dasłoŭna zapaminaju teksty, jakija mnie zusim biez patreby: «Mierkavańnie, što niejrony nie zdolnyja da transfarmacyi i źmienaŭ suviaziaŭ adnaho z adnym, abvierhnutaje. Pracesy źmienaŭ suviaziaŭ zafiksavanyja pakul na mikraskapičnaj častačcy hałaŭnoha mozha, adnak hetaha dastatkova dla razumieńnia sutnaści našaj śviadomaści».

Ja dumaju, što hetaha ŭsio ž nie dastatkova dla razumieńnia našaj śviadomaści, adie doktara razdražniaje nie toje, što ja dumaju, a toje, što lezu nie svajo, tamu jon złuje, bje źvierchu kułakom pa ladoŭni – i taja zmaŭkaje.

– Nie leźcie nie ŭ svajo!.. Niemcy znoŭ paśpiašalisia – vyznačanaje imi ničoha nie vyznačaje! I ni na što nie ŭpłyvaje! Chiba tolki na ekśpiertaŭ kamiteta pa Nobieleŭskich premijach moža paŭpłyvać. – I kiŭnuŭšy na troch pachmurnych mužčyn za dźviaryma, jakija adčyniła, uvachodziačy, miedsiastra, jon kaža cišej. – Ale nie na hetych tavaryšaŭ.

Doktar viedaje, što praces źmieny suviaziaŭ pamiž niejronami zafiksavany niadaŭna mienavita niemcami, a troje tavaryšaŭ, jakija ŭvachodziać za miedsiastroj u abkładzieny siniaj kaflaj, padobny da trupiarni pakoj, dzie mianie trymajuć užo piatyja sutki, pra toje nie viedajuć i viedać nie chočuć. Adzin ź ich, tavaryš hienierał, kivaje doktaru, toj kivaje ŭ adkaz, ja nijak nie mahu zrazumieć: što aznačajuć hetyja ich kiŭki adzin adnamu?.. – a da mianie padychodziać vartavyja, pryciskajuć da łožka, siastra adłomvaje končyk ampuły, nabiraje špryc, pieraciahvaje mnie humovym pasam vyšej za łokać pravuju, jakaja nie ŭ kajdankach, ruku, robić ukoł – i mianie torhaje jašče da taho, jak u kroŭ maju pačynaje ŭlivacca miarzocina…

– Spakajniej, spakajniej, – nazirajučy, jak vyciskaje apošnija kropli sa špryca miedsiastra, kaža doktar. – Niama čaho torhacca. Tak, kab torhacca, jašče nie balić.

Ja ŭžo viedaju, jak jano budzie baleć, i praz hetaje viedańnie pačynaju adčuvać bol jašče da taho, jak jon torhnie mianie, skrucić, prabje ad piataŭ da mazhoŭ, u jakich u čakańni bolu panična pačynajuć mitusicca, paryvajučy ŭsialakija suviazi pamiž saboj i mnoj, niejrony.

Siastra moŭčki vychodzić i začyniaje dźviery. Dvoje, što ŭvajšli z hienierałam, starejšy i maładziejšy, taksama hladziać na doktara, i jon taksama im kivaje. Ja nie razumieju, što heta aznačaje, čaho doktar kivaje i hienierału, i hetym dvum, ale viedaju, što maładziejšy siarod ich usich nasamreč najstarejšy. Najhałoŭny, bo jon syn taho, jaki ŭsich ich siudy, u hetuju trupiarniu, da mianie pasyłaje.

Mianie pryvieźli siudy čatary dni tamu. Unočy, z zaviazanymi vačyma. Była zima, i pachaŭ nijakich nie adčuvałasia, tolki pach śniehu, ale, miarkujučy pa cišyni, jakaja napoŭniła vušy, kali vyvieli z mašyny, pryvieźli mianie ŭ les. Lasnaja cišynia adroznaja ad cišyni račnoj ci palavoj, ja zvyk ich raspaznavać jašče ŭ dziacinstvie. Tolki ŭ dziacinstvie ja nie moh padumać, pačuŭšy lasnuju cišyniu, što mianie ŭ joj zabjuć, a tut padumaŭ, bo na pieršych dopytach u turmie, ź jakoj siarod nočy mianie ŭ les pryvieźli, jakraz hetym pałochali…

Pad ruki mianie paviali prystupkami ŭniz, značyć, u lesie była niejkaja budynina – i kali raźviazali vočy, ja ŭbačyŭ hety chałodna-hoły, abkładzieny siniaj kaflaj, padobny da trupiarni pakoj. Pasiarod jaho stajaŭ łožak; kala adnoj ściany z hadzińnikam na joj – stoł, kresła i nievialičkaja ladoŭnia, a kala druhoj – štości padobnaje na jašče adzin łožak, abłytany pravadami, abstaŭleny pryborami dy prystasavańniami, adno ź jakich było z humovaj kamieraj, jak dla miača, jakim hulali my ŭ dziacinstvie ŭ futboł. Ja vyrašyŭ, što heta niešta dla taho, kab dychać, i nie pamyliŭsia: abłytany pravadami, abstaŭleny pryborami dy prystasavańniami łožak akazaŭsia aparatam dla štučnaj padtrymki žyćci.

Jany nie davali tym, kaho siudy pryvozili, pamierci… Kali niechta nie vytrymlivaŭ na łožku pasiarod pakoju, jaho pierakładvali na łožak kala ściany. A potym znoŭ kłali na łožak pasiarod pakoju.

Hospadzie, što jany zrobiać sa mnoju?..

– U vas niama vybaru… – kaža ŭ katory raz adno i toje hienierał. – Vy nazyvajecie krainy, kankretnyja viedamstvy i kankretnych ludziej, jakija dapamahali vam rychtavać dziaržaŭny pieravarot, my ŭvodzim preparat – i bolu nie budzie.

Pieravarot, preparat… Mnie ŭžo balić, a jon: bolu nie budzie. Što značyć nie budzie?.. Jany ŭkolać mnie niešta takoje, ad čaho ja skanaju?

– Ja nie rychtavaŭ dziaržaŭny pieravarot.

– Vy nazyvajecie krainy, kankretnyja viedamstvy i kankretnych ludziej…

Doktar kaža: «U kožnaha čałavieka svoj paroh bolu, jaki jon moža vytryvać. Za hetym paroham – śmierć. Spyniajecca ad bolu serca». Jon moh hetaha j nie kazać, ja kožny raz ździŭlajusia, kali bol pačynaje spadać, što serca nie razarvałasia. Ja navydumlaŭ proćmu krainaŭ, viedamstvaŭ i ludziej, jakija mnie dapamahali, ale heta nie tyja krainy, nie tyja viedamstvy i nie tyja ludzi – im patrebnyja inšyja. Ja pytaju: «Jakija?..» – a jany nie kažuć. Bo sami nie viedajuć, jakija? Jany ŭvohule, padobna, nie viedajuć, čaho choča ad mianie čałaviek, jaki imi kiruje i pasyłaje ich da mianie.

– U kožnaha čałavieka svoj paroh bolu, jaki jon moža vytryvać, za hetym paroham śmierć, ad bolu spyniajecca serca, – paŭtaraje słovy doktara syn taho čałavieka, najmaładziejšy z hetych troch, jakich pasłaŭ jon da mianie. – I pavaročvajecca da doktara. – Tak, doktar?

Doktar u katory raz kivaje: tak.

Pieršy spazm!.. Hospadzie, daj mnie nie vytryvać, daj mnie skanać!..

Bol nievynosny… i doŭžycca, zdajecca, z dnia, u jaki ja naradziŭsia, i kali hetkija muki čakajuć nas pa śmierci za hrachi našy, dyk treba ci nie hrašyć, ci nie pamirać, a ja pamiraju, pačuŭ mianie Hospad… pačuŭ, ale nie pryniaŭ, ja kiepski viernik, dy nie viernik ja nijaki, bo ŭvieś u spakusach, praź jakija i ŭlez u toje, što nie mahło ŭ mianie vyjści, bo jano nie majo… i Haspodź karaje, pakidaje mianie žyć u spazmach, u bolu, jaki torhaje, skručvaje, pracinaje da mazhoŭ, u jakich panična mitusiacca, paryvajučy ŭsialakija suviazi pamiž saboj i mnoj, niejrony… i kali ja ačomvajusia, ich vyvaročvaje ź mianie, ja vanituju imi, niejronami, maimi mazhami, u jakich pierakručvajecca śviadomaść: ja rablusia jak by nie ja – i toj, chto nie ja, na taho, chto ja, niešta ŭsio nahavorvaje, nahavorvaje, nahavorvaje, a starejšy z tych dvuch, što pryjšli z hienierałam, zapisvaje, zapisvaje, zapisvaje na dyktafon i ŭ natatnik…

– Mocny vy… – kaža doktar, kali hienierał i dvoje ź im vychodziać. – Vaš baćka ŭ jakim vieku pamior?

Ja nie pomniu, u jakim vieku pamior baćka.

– A maci?

I pra maci nie pomniu… Ja nie pomniu navat pra siabie… Ale pomniu pra doktara, jakomu sprabuju skazać: «Niachaj vy nie možacie hetaha spynić, ale…»

Mnie ciažka pramaŭlać nie tamu, što nie chočuć słuchacca jazyk i huby, a tamu što ŭ mazhach parvanyja suviazi pamiž niejronami – i dumki tykajucca ślapymi kacianiatami, šukajučy tyja, jakija zastalisia cełymi, łancužki.

– Što «ale»?

– Vy mahli b u hetym nie ŭdzielničać.

Doktar hladzić na mianie tak, niby toje, što ja skazaŭ, jaho nadta ździviła.

– My ž havaryli z vami pra induizm, pra karmu, pra reinkarnacyju…

Tak, my havaryli ź im pra induizm, pra karmu, pra reinkarnacyju, pra źmieny suviaziaŭ pamiž niejronami, my pra mnohaje havaryli – i što z taho? Mianie katujuć, a jon viadzie havorki pra induizm! Pra zakon karmy, pa jakim, kali ty naradziŭsia katam, dyk najpieršy tvoj abaviazak – jak maha lepiej adsiakać hałovy.

Chaj navat tak, choć jano nie zusim tak, ale ž jon nie kat, a doktar. Mienavita heta ja chaču jamu davieści, na što jon kaža: «Mahčyma, u papiarednim žyćci ja byŭ katam, vykanaŭ karmu kata i staŭ doktaram».

Jon nie vykanaŭ karmu kata i nie staŭ doktaram. Daktary nie katujuć.

«Chiba ja vas katuju?»

«A chto?»

Jon kivaje za dźviery…

«A miarzocinu chto mnie ŭšpilvaje?»

«Siastra. Kožny musić adkazvać tolki za svajo».

Jon, značyć, adkazvaje za toje, što naciskaje čyrvonuju knopku.

Tady za što adkazvaje hienierał? I toj, chto ź im? I syn taho, jaki ŭsich ich da mianie pasyłaje?..

Ja nie zadaju hetyja pytańni doktaru, bo jany z tych, jakich jon nie čuje, i sam pytaje: «Ja vykonvaju karmu doktara, a vy – čyju?..»

Jon choča, kab ja tolki pra toje j dumaŭ, što ŭziaŭsia nie za svajo.

Ja dumaju, što karmu doktara jon vykonvaje nie tak, jak treba, ale mała što ja dumaju… Ja navat nie viedaju, dumaju ja ŭvohule, ci nie?

Bol nie moža dumać – prosta balić.

– Zrešty, – kaža doktar, nie dačakaŭšysia adkazu na toje, čyju karmu ja vykonvaju, – vy možacie hetaha j nie viedać. Tamu j nahavorvajecie na siabie aby što.

– Kožny z nas, ničoha pra siabie nie viedajučy, aby-što na siabie nahavorvaje.

Doktar maŭčyć chvilinu, kivaje hałavoj:

– Badaj, tak. Choć hałoŭnaje pra siabie viedajuć usie.

Ja nie pytaju, što hałoŭnaje pra siabie ŭsie viedajuć – jon mnie pra heta ŭžo kazaŭ. «Naciśni na luboha – i ź luboha vylezie kavałak dziarma. Bolš ničoha». Maju sprobu zapiarečyć: «Dziarmo ź siabie kožny musić vyciskać sam…» – jon kožny raz pierapyniaje:

– Mianie cikavicie nie vy, a vaš bol».

Ja sprabuju jaho zrazumieć.

Jon kaža: «Usio vyrašajecca tym, balić tabie ci nie balić, a kali balić, dyk jak?» – i ŭ chviliny, kali mnie nie balić, ja zhodny pryznać, što ŭ jahonych razvahach jość praŭda: usim nam škada, kali niechta, ryba ci ptuška, hinie, ci niešta, kvietka ci mova, źnikaje, ale niekamu – balić, niekamu – nie.

– Vas cikavić, ci balić mnie toje, praz što mianie prykavali da łožka ŭ vašaj trupiarni?

– Nie. – Jon uśmichajecca, uśmieška ŭ jaho pahardlivaja. – Što vam moža baleć? Svaboda? Demakratyja?.. Takich orhanaŭ u čałavieku niama.

Da bolu zvyknuć niemahčyma, a da cynizmu – možna. Musibyć, ja pryvykaju, bo pytaju: «A vam karma balić, ci reinkarnacyja?..» – i jon, jak zaŭsiody, nie čujučy taho, čaho nie choča čuć, doŭžyć: «Jość šłunki, nyrki, załozy. Jašče dźvie-try injekcyi – i vy kiniecie hulni ŭ toje, u što vam nie treba hulać, kab vyžyć».

«Ja pomniu, što ŭva mnie jość niešta jašče, aproč šłunkaŭ».

«Zabudzieciesia. Jak u novym žyćci zabyvajucca na žyćcio papiaredniaje. Čamu, darečy, my ničoha ź jaho nie pomnim? U hetym palahała asnoŭnaje pytańnie, źviazanaje ź idejaj reinkranacyi. Brachmany znajšli adkaz: my ŭsio zabyvajem praz bol narodzinaŭ. Tak napisana ŭ viedach. Nie narodziny, a bol stvaraje novaha, ci jak by novaha, bo jon užo byŭ, čałavieka».

Jon, moža, dumaje, što stvaraje ŭva mnie novaha čałavieka?..

– Vy, moža, dumajecie, što stvarajecie ŭva mnie novaha čałavieka, doktar?

– U peŭnym sensie… Kali my źjaŭlajemsia ŭ śviet praz bol, značyć, što?..

Jon robić paŭzu, čakaje, pakul niejrony ŭ maich mazhach naładziać takija suviazi, praź jakija ja zdoleju zrazumieć, dziela čaho my źjaŭlajemsia ŭ śviet praz bol, a ja hladžu na hadzińnik, abiedźvie strełki na jakim niaŭmolna nabližajucca da ryski bolu, i doktar, pačakaŭšy, skančaje:

– Značyć, bol – šlach da iściny. Niezdarma, kali balić, kryčać.

– Što značyć niezdarma?

– Niezdarma, bo bačać iścinu.

– Jana takaja strašnaja?

– Jana takaja prostaja.

Ja, darečy, nie pomniu, ci kryču? Nie čuju siabie praz bol.

– Ja kryču?

– Jašče jak… – zirnuŭšy na hadzińnik, idzie da ladoŭni, kab uziać miarzocinu, doktar, a ja kažu:

– Vy nie dali mnie pihułki.

Jon spyniajecca.

– Voś bačycie: vy ŭžo niešta zrazumieli. Narešcie.

– Što?..

Doktar nie paśpiavaje rastłumačyć mnie, što ja narešcie zrazumieŭ, bo naściež rasčyniajucca dźviery, u jakich źjaŭlajucca troje – i adzin, hienierał, kidaje z paroha:

– Doktar, vy hatovy?

Da injekcyi paŭhadziny.

– Jašče paŭhadziny… – razhublena hladzić na hienierała i tych dvuch, što ŭvajšli ź im, doktar, a syn taho, chto ŭsich ich da mianie pasyłaje, kaža adryvista:

– Davajcie raniej. Kab nie pryvykaŭ.

Jamu ŭsio zdajecca, što ja pryvykaju. Niachaj by sam pryvyknuć pasprabavaŭ.

– Ale ja nie… – pačynaje i zmaŭkaje, natknuŭšysia na pozirk hienierała, doktar, padychodzić da stała, staŭšy kala jakoha śpinaj da ŭsich, naciskaje čyrvonuju knopku… raz… druhi… treci… a siastra, jakaja zvyčajna źjaŭlajecca imhnienna, nie jdzie… nie jdzie… nie jdzie… i adzin z vartavych vinavata kaža ŭ dźviarach: «Jaje niama. Vyjšła, budzie praz paŭhadziny».

Šyja hienierała nad biełym kaŭnierykam kašuli pačynaje nalivacca čyrvańniu.

– Jak niama?.. Kudy vyjšła?.. Tut zakryty abjekt ci rajonnaja paliklinika? – nastupaje jon na vartavych, potym rezka pavaročvajecca i kidaje doktaru. – Značyć, sam!

Doktar taksama pavaročvajecca:

– Ja nie…

I znoŭ nie dahavorvaje.

– Što nie?.. Kałoć nie ŭmieješ?.. – z pahroźlivym ździŭleńniem pytaje hienierał, a toj, jaki pavinavaciŭsia, vartavy prapanuje:

– Davajcie ja… Ja ŭmieju, nas vučyli.

Hienierału, sčyrvaniełamu praz toje, što načalstva pryvioŭ nie na zakryty abjekt, a ŭ rajonnuju palikliniku, praz što ŭ jaho mohuć być prablemy, chočacca ŭsio najchutčej skončyć, jon zhodna kivaje: «Nu, davaj ty, kali vučyli…» – i vartavy jdzie da majho łožka, ale syn taho, chto ŭsich ich da mianie pasyłaje, raptam kaža: «Nie! Kožny adkazvaje za svajo!» – i va ŭpor hladzić na doktara, niby padsłuchaŭšy ŭsio, pra što my z doktaram havaryli.

Moža, i słuchaŭ… Jany i ŭ rajonnaj paliklinicy słuchajuć.

Doŭhaha pozirku va ŭpor doktar nie vytrymlivaje, dastaje ź ladoŭni ampułu ź miarzocinaj, kładzie na stoł, znoŭ naciskaje čyrvonuju knopku… raz… druhi… treci… i ruka, jakoj jon knopku naciskaje, pačynaje dryžać… a siastra nie jdzie, nie jdzie, jdzie – i dziŭnaja reč: mnie chočacca, kab jana pryjšła, choć ja pavinien chacieć inšaha, bo što mnie hety doktar, cynik, jaki davodziŭ tut svaju vyklučnaść, a zaraz jaho tknuć pysaj u jahonaje ž dziarmo, pakažuć, čaho jon varty, daviaduć, što ničoha jon nie značyć, ale voś ža ja niešta dla jaho značu, kali jon choča pakazać mnie – bo kamu jašče? – što nie taki, jak jany, što adkazvaje tolki za čyrvonuju knopku, jakuju ciśnie, ciśnie, ciśnie, pakul treci z tych, što ŭvajšli, najstarejšy ź ich nie kryčyć: «Rabi, što kažuć!» – a hienierał, jakomu pierad synam taho, chto ŭsich ich da mianie pasyłaje, tolki buntu ŭ rajonnaj paliklinicy brakavała, padychodzić da stała, biare ampułu i padaje doktaru: «Ci ty koleš heta jamu, ci jon, – kivaje hienierał na vartavoha, jaki vyzvaŭsia zrabić injekcyju, – kole heta tabie».

Hienierał staić śpinaj da mianie, ale navat pa śpinie hienieralskaj vidać, što čakaje doktara, kali jon nie voźmie ampuły: vuń jak vartavyja nastrunilisia! Doktar staić da mianie tvaram – i pa tvary jahonym nie skažaš, što jon hatovy zrabić krok na šlachu da iściny, jakaja spaścihajecca praz bol. Takoha raźvićcia padziej jon nie čakaŭ, u mazhach jahonych rvucca, łopajucca zvyčnyja suviazi pamiž niejronami, ale čamuści ja nie adčuvaju praz heta nijakaha zadavalnieńnia, złaślivaj radaści: voś tabie, maŭlaŭ, tryccać pieršaja častka treciaj pieśni «Bchahavadhity»! Mnie navat škada doktara, bo jakim by jon ni byŭ cynikam, jon adziny, chto adčuvaje za toje, što tut robicca, choć niejki soram… ci, mahčyma, nie soram, niešta inšaje, ja nie viedaju, što ŭ takich vypadkach adčuvajuć cyniki… ale niešta ž jon adčuvaje, kali sprabuje zachavać choć reštki hodnaści, niachaj nie padobna, što heta jamu ŭdasca, chiba paśla reinkarnacyi, u inšym žyćci… a, moža, udasca i ŭ hetym, bo ŭ dźviery ŭskokvaje zapychanaja miedsiastra: «Vybačajcie!..» – i biare z ruk hienierała ampułu.

Peŭna, praz toje, što doktar nie daŭ mnie pihułki, bol hetym razam byŭ taki, što spyniłasia serca. «Voś bačycie: vy ŭžo niešta zrazumieli… narešcie…» – čuŭsia ŭ śniežnaj lasnoj cišyni, nie padobnaj ni da cišyni račnoj, ni da cišyni łuhavoj, niečy znajomy hołas, i mnie ŭsio chaciełasia ŭspomnić, čyj?.. i karcieła daznacca ŭ jaho: što ž takoje ja narešcie zruzumieŭ? – ale naŭrad ci pra heta ja kali-niebudź daznajusia, bo, ačuniaŭšy na abłytanym pravadami łožku, dychajučy praz humovuju, jak dla miača, jakim hulaŭ u dziacinstvie, kamieru, ubačyŭ u chałodna-hołym, abkładzienym siniaj kaflaj pakoi zusim inšaha, nieznajomaha mnie čałavieka, jakoha praz toje, što byŭ jon u biełym chałacie, možna było pryniać za doktara.

12-21.02.2011, Minsk, chatni aryšt.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0