«Ci čuli słova «cyboŭje»? — spytaŭsia mianie siabar.
Ja i praŭda niešta takoje čuŭ, ale nie moh dakładna ŭspomnić.
«Žuki paabjadali bulbu, zastałosia adno cyboŭje», — babula maja z Rahačova tak skazała, a baćki vokam nie mirhnuli. Skazali, što im jasna, što heta takoje (mama z Bychava). Heta značyć, starčy bulboŭnika bieź liścia pazastavalisia», — raskazaŭ siabar.
Cikavaje heta hniazdo słovaŭ: cyby, cybaty, cyboŭje.
Cyby (adzinočny lik cyba) – heta doŭhija nohi. Jak u busła ci ŭ vysokaha čałavieka.
Cybaty — daŭhanohi, vysoki i chudy. Pamiatajecie chulihanskuju epihramu Ryhora Baradulina?
Navošta debaty,
Navošta padliki?
Hilevič — cybaty,
A Bykaŭ – vialiki!
A jakija cikavyja prykłady pryvodziać čytačy.
«Cybaŭjo? Niešta ŭzhadvajecca. Kali nie błytaju, to nakštałt ćviordaj, žorstkaj častki ściablin travy, taksama vysokaje žorstkaje pustazielle», — piša Vadzim.
«Cybukami ŭ nas zvali toŭstyja ściabliny, u pieršuju čarhu, barščavikaŭ i naohuł ŭsiakich parasonavych raślinaŭ. Taksama cybula i časnok, kali daje kvietkavaje ściabło, jak kažuć, «pajšła ŭ cybuki», — piša čałaviek sa śmiešnym nikam anti-vasia.
«Cybachy — u nas na Paleśsie kažuć — heta pierarosłyja raśliny, jakija pajšli ŭ staŭpak». Tut varta było b čałavieku paznačyć nacisk. Napeŭna, cybachI, bo na Paleśsi časta ŭ množnym liku nacisk pierachodzić na apošni skład (navat «mašyna» tam u množnym liku daje «mašynY»), ale moža być, pa łohicy movy, i cYbachi.
I – taksama – padpisvajcie, kali łaska, u jakich kankretna vioskach ci haradach tak kažuć. Heta važna dla dyjalektołahaŭ.
Taksama i cybunami nazyvali staŭpaki-nasieńniki, apaviadaje inšy čytač.
«Na Viciebščynie «cybury» — doŭhija aćviardziełyja ściobły raślin», — paćviardžaje Viktuś.
«Ściabło, zvyčajna połaje i pruhkaje», — piša Jeva, jakaja, na žal, nie paznačaje, skul jana karaniami.
«Cyboŭje (sinonim — cymbury) – zbujałyja, vysokija ściabliny», — piša jašče adzin čałaviek.
«Cyboŭje? Vysokija raśliny. Naprykład, tak možna kazać pra pustazielle ci kali bulboŭnik vysoki», — vielmi tonka adčuvaje hetaje słova naš čytač, jaki pisaŭ, vidać, z ajfona, bo nie maje biełaruskaj raskładki, i nie padpisaŭsia.
A voś «curuballe» – heta ŭžo inšy vypadak. Curubałka, cyrubałka – heta kavałak toŭstaha ściabła, dreva, pałačka, dudačka. Tut, chutčej, niešta niadoŭhaje. Tut hałoŭnaje značeńnie – kavałka, abrubka, trubki.
A cyboŭje dajom leksikohrafam na zamietku.
I nam nahadka, jakaja bahataja i hnutkaja naša biełaruskaja mova, jak tonka možna vyražać joj adcieńni sensaŭ.
Ciapier čytajuć
Jak vyhladaje stylovy dom novaj rektarki Akademii mastactvaŭ koštam paŭmiljona dalaraŭ7
Jak vyhladaje stylovy dom novaj rektarki Akademii mastactvaŭ koštam paŭmiljona dalaraŭ
Pahražaŭ vajskoŭcam raskryć, chto ź ich homaseksuał, kab vypytać sakrety i pradać Ukrainie. Voś za što adyjozny funkcyjanier BRSM atrymaŭ 17 hadoŭ kałonii1212
Kamientary