Biełarusy ŭ Kamierunie

Biełarusy Arciom Tkačuk i jaho naračonaja Marta Biekiš – vałanciory dabračynnaj misii Foyer St. Dominique ŭ kamierunskaj stalicy Jaŭnde. U hetym intervju Arciom raskaža «Katalickamu Vieśniku» pra svajo słužeńnie.

– Arciom, jakim čynam Vy stali vałancioram u dalokim Kamierunie?

– Z majoj naračonaj my pryjechali siudy ŭ kastryčniku 2014 hoda. Amal za hod da hetaha my paznajomilisia z ajcom Daryjušam Hadavam, polskim daminikancam, jaki źjaŭlajecca zasnavalnikam misijnaj placoŭki Foyer St. Dominique. Jon źbiraŭ hrošy na svaju misiju ŭ kaściole i kazaŭ pra toje, što zaprašaje maładych ludziej da siabie. Voś my i naprasilisia. Skončyli čaćviorty kurs univiersiteta, uziali akademičny adpačynak i pajechali.

Pavialičyć

– Raskažycie, kali łaska, pra misiju Foyer St. Dominique.

– U misii žyvie 30-35 asobaŭ dziaciej i moładzi. Pačynajučy ad Vanćjan, jakoj try hady, i zakančvajučy Mbomba, jakoj pad 30. Jana robić zaklučnuju praktyku paśla ŭniviersiteta ŭ łabaratoryi (jana bijachimik). Usie tut žyvuć, jaduć, adpačyvajuć, śpiać.

Heta dziciačy dom, jaki isnuje z 1997 h. Nie ŭsie dzieci, što tut žyvuć, siroty. U značnaj častki jość maci ci tata. Ale ni ŭ koha niama dvaich baćkoŭ. Jość poŭnyja siroty: u hetym hodzie pamierła maci traich dziaciej, jakija ŭ nas žyvuć. Fabrysa prosta z vulicy pryviała adna zakońnica, što jaho padkarmlivała i hetak dalej. Palihamija tut isnuje ŭ adkrytym vyhladzie. U Foyer jość paŭbraty ci paŭsiostry, heta značyć, dzieci ad adnoj maci, ale roznych baćkaŭ. Pieramiešana heta ŭsio. Ale hałoŭnaje meta misii – dzieci. Jany ž ni ŭ čym nie vinavatyja.

Taksama Foyer apłočvaje škołu 200 dzieciam ź biednych siemjaŭ. Dy i samim siemjam niejkija srodki na ŭtrymańnie małych dajucca. Samych zdolnych nakiroŭvajem na vučobu ŭ Polšču.

Pavialičyć

– U čym zaklučajecca mienavita Vašaje słužeńnie?

– Hałoŭnaja meta našaha pryjezdu – pazaškolnyja zaniatki. Marta vykładała anhlijskuju, zajmałasia z najmałodšymi, ja pravodziŭ zaniatki pa hieahrafii, matematycy, historyi. Za hod udałosia arhanizavać zbor srodkaŭ na lačeńnie adnoj hłuchaniamoj dziaŭčynki. Kupili novyja marazilnik i hazavuju plitu. Rabiłasia i šmat inšaj pracy. Misija moža pryniać da 60 dziaciej, ale nie moža sabie hetaha dazvolić. Niama srodkaŭ. Tamu vałancioram treba i dziećmi zajmacca, i novych sponsaraŭ šukać, i niešta pa haspadarcy rabić. Pracy chapaje. Na nastupny hod niama achvotnych pryjechać. Moža, jaki čytač chacieŭ by, dyk niachaj skantaktujecca.

Pavialičyć

– Chaciełasia b padrabiaźniej daviedacca pra duchoŭnaje žyćcio kamieruncaŭ…

– Tut Afryka, tut usio pa-inšamu. Historyja chryścijanstva ŭ Kamierunie pačałasia tolki ŭ kancy 19 stahodździa, tamu tut šmat pahanskich elemientaŭ. Treba jašče šmat času. U Kaścioł chadzić lubiać, pry parafijach isnujuć pa 3-4 chory, šmat malitoŭnych hrup. Tut nichto nie curajecca kryža, ružanca, Biblii. Na taksoŭkach modna pisać uryŭki z Psalmaŭ. Śviataroŭ usie pavažajuć. A voś a. Daryjuš u svajoj parafii za 20 hadoŭ aśviaciŭ 20 šlubaŭ, pry tym što adna kamierunka ŭ siarednim naradžaje 5 dziaciej i 45% nasielnictva składajuć asoby da 15 hadoŭ. Adny rečy ŭ katalictvie kultura prymaje chutka, inšyja pavolna.

Pavialičyć

– Jak vyhladaje zvyčajny dzień?

– Dzień pačynajecca a 06.00 sv. Imšoj. Dzieci pračynajucca raniej, a 4-5 hadzinie ranicy, kab pierad słužbaj prybrać svaje ŭčastki misii, pamycca, niešta jašče zrabić. Paśla liturhii ŭsie chutka źbirajucca i iduć u škołu. Nastupaje cišynia. My jak vałanciory rychtujem zaniatki, robim roznyja spravy, jakija datyčać misii. Paśla 14.30 dzieci viartajucca sa škoły. Pačynajecca virlivaje žyćcio, my nazyvajem heta «młyn». Šum, ham, kryki (uśmichajecca). Nu jak ź dziećmi, karaciej… Prychodzić repietytar i robić damašniaje zadańnie z pačatkovaj škołaj. Marta zajmacca čaćviorkaj dziaciej ź dziciačaha sadka, ja krychu «mučaju» starejšych. A 17.30 – štodzionny ružaniec, paśla jaho pačynajucca zaniatki, pra jakija ja pisaŭ. A 19.00 – viačera. Paśla jaje my pravodzim jašče ahulnyja zaniatki. Dzieści a 21.30-22.00 usie kładucca spać. Čym mienš volnaha času dla dziaciej – tym lepš.

Pavialičyć

– Što najbolš uraziła ŭ Kamierunie?

– Siamiejnyja adnosiny dla mianie byli chiba što najbolšym «kosmasam». Paŭbraty, paŭsiostry, u maci troje dziaciej – i ŭsie try ad roznych baćkaŭ, paŭsiudnyja cialesnyja pakarańni małych. Spačatku jeść darosły, a što paśla jaho zastaniecca, dajadajuć dzieci i inš. Šmat čaho. Ale paśla niejkaha času heta ŭžo nie ŭražvaje. Čałaviek ža pryzvačajvajecca. Užo i biednaść padajecca nie takoj strašnaj, i hoład, i chvaroby. Nikoli nie dumali z Martaj, što koler skury moža adyhryvać takuju rolu ŭ žyćci. Tut ty bieły, ciabie nazyvajuć «bieły» i da ciabie staviacca zusim pa-inšamu, čym da čornaha. I kali dla jeŭrapiejcaŭ hetaje aznačeńnie «bieły\čorny» nadta niazvykłaje, dyk tut heta narmalna. Ničoha drennaha.

– Raskažycie, kali łaska, pra ludziej. Čym jany adroźnivajucca ad biełarusaŭ?

– Jak pahladzieć na ŭsio heta. Z adnaho boku, usie ž ludzi, ź inšaha – my vielmi roznyja, jak biełaje i čornaje (uśmichajecca). Amal nie pjuć harełki, ale lubiać piva. Radaści i ŭśmiešak na vulicy našmat bolej, čym u nas. Punktualnaść adsutničaje, a ŭ Boha vierać usie. Karaciej: jak ubačycie kamierunca i biełarusa, adrazu zrazumiejecie, chto jość chto (uśmieška).

– Jak nabyć vopyt misijanierstva? Z čaho pačać?

– U kožnaha svoj šlach. Adny robiać kursy śpiecyjalnyja, rychtujucca da vyjezdu, inšyja – adrazu jeduć. Niechta ličyć, što ŭ Biełarusi dastatkova biednych dziaciej i im treba dapamahać, a nie pa Afrykach jeździć i šukać huz na hałavu. I chto maje racyju i ci jość jana ŭvohule – nieviadoma. Z nami a. Daryjuš sustreŭsia, pravieryŭ, ci ŭ ŭsio narmalna ŭ nas z hałavoj i skazaŭ pryjazdžać. My dziakujučy dazvołu biskupa Kaškieviča naźbirali srodkaŭ na misiju pa parafijach Hrodzienščyny i pajechali. Ale ŭsio heta treba rabić z Boham. Čuŭ historyi, kali ludzi chacieli pradavać usiu majomaść i pryjazdžać na ŭsio žyćcio jevanhielizavać Afryku, ale paśla troch miesiacaŭ viartalisia dadomu. A byli takija, što jak pieršy raz lacieli, dyk u samalocie mocna napivalisia, a paźniej pa 20-30 hadoŭ tut pracavali.

Pavialičyć

– A jakija dalejšyja płany? Kali źbirajeciesia viartacca ŭ Biełaruś?

– Viartajemsia ŭ červieni. U žniŭni ŭ nas z Martaj šlub. Mahčyma, a. Daryjuš da nas pryjedzie. A paźniej budziem žyć, niejak dapamahać misii, šukać pracu, źbirać hrošy na žyllo, kuplać pieršuju mašynu, ciešycca ź pieršaha dziciatka – karaciej, tak, jak i ŭ našych adnahodkaŭ. Moža, kali-niebudź vierniemsia ŭ Kamierun, chto viedaje Božyja płany? A pakul što marym pra pielmieni z kietčupam i śmiatanaj, dumajem pra viasielle i ŭžo pačynajem sumavać pa našych kamierunskich vychavancach.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0