Staś Karpaŭ: Biełaruskaja biada sa znakam jakaści

Ja, pa-mojmu, ni razu ni na što nie pisaŭ recenzijaŭ. Išoŭ učora na «HaraŠ» i dumaŭ, što napišu recenziju. I adrazu — stanoŭčuju. Dumaŭ, što napišu pra toje, jak luboŭ da prafiesii i impet pieramahajuć babło i ramieśnictva. Ja byŭ upeŭnieny, što pieramahajuć i ja heta ŭsio ŭbaču. Tym bolej što — «nacyjanalny prajekt», jak skazaŭ sam Andrej Kurejčyk, a inšych nacyjanalnych prajektaŭ, aprača biblijateki, ja ŭ nas nie sustrakaŭ.

Siužeta ŭ filmie, jak takoha, niama. Maładoha čałavieka departujuć z Amieryki, dzie jon z takimi ž afełkami (biełaruskamoŭnymi) buchaŭ marharytu i płavaŭ u basiejnie. I pracavaŭ aŭtaślesaram. U Biełarusi jon uładkavaŭsia pracavać pa śpiecyjalnaści u majsterniu, jakaja z padtrymkaj čynoŭnika, jaki ŭmieje vyrašać pytańni, adkuplajecca ad sanepidemnahladu i pažarnikaŭ. U vyniku hałoŭny hieroj razumieŭ, što ŭsie adzin adnaho padmanvajuć i ŭsich ža heta zadavalniaje.

Pry kancy filma jon telefanuje svaim siabram u ZŠA i paviedamlaje, što ŭžyŭsia ŭ biełaruskuju rečaisnaść i nibyta palubiŭ jaje. Na apošnich siekundach filma jon z radaściu prymaje prapanovu svajoj babuli dadać harełački ŭ čajny hryb. Karaciej, mietamarfoza zaviaršyłasia. U zale śmiech.

U astatnim, treba słuchać vušami i hladzieć vačami, jak hałava Kulinkoviča pieryjadyčna vyvalvajecca z bujnoha płana i kamiera, nie paśpiavajučy za akcioram, pakazvaje padbarodździe. Jak niedaihryvajuć i pieraihryvajuć, jak hadzinny film akazaŭsia dvaccacichvilinnym, raściahnutym u try razy.

Treba hladzieć, ale mušu skazać, što zhadanaje nie važna. Možna skazać, što heta ŭsio čarnavik. Možna skazać, što lepiej tak, čym nijak, što lepiej rabić, čym nie rabić. Ale, razumiejecie, film byŭ nazvany filmam «pra samaidentyfikacyju biełaruskaj nacyi». «Nichto nie zdymie film pra nas», — skazaŭ jahony aŭtar. Ni rasiejcy, ni halivudcy. Tolki my sami. Nu i źniali.

Naturalna, hledačy vychodzili ŭ vialikim zadavalnieńni. — Jak tonka i iranična. Sapraŭdy, heta pra nas. — A što pra nas? — spytaŭ ja. — Nu, naprykład, «Dva demany: pažarny nahlad i sanepidemstancyja!» — heta hienijalna. — A vas sapraŭdy tak turbujuć pažarniki i sanepidemstancyja? — Nie. Pažarnikaŭ ja ni razu nie bačyła. Ale sanepidemstancyja dastała. Pakul usie ich instrukcyi vykanaješ… Žach. — Tak možna ŭ pryncypie vykanać? — Nu možna. — Dyk što tady «pra nas»?

A pra nas tam ničoha. Tam nabor štampaŭ, jakija vykarystoŭvajucca dla stvareńnia šarahovych kamiedyjaŭ pra Rasiju. Karumpavanyja čynoŭniki, pastajannyja pabory, usieahulny ŭ hetym udzieł i centralny pryduračny piersanaž, jaki choča, kab usio było jak u Amierycy, čamu i robicca abjektam kpinaŭ u brutalnych čumazych mužykoŭ. Karaciej, abaviazkovy Fił Ryčards z «Internaŭ». Niaŭžo naša hałoŭnaja prablema — usieahulnaja karumpavanaść i tolki praanalizavaŭšy hetuju zahanu my na krok nablizimsia da nacyjanalnaha katarsisu? Naŭrad ci.

I navat nalepka z «Pahoniaj» na noŭtbuku praŭdaruba pablakła paśla jahonaj frazy «Jaki ja biełarus, kali chacieŭ žyć u Amierycy».

Karaciej, hety film dla mianie staŭ važnym nie ŭ razrezie siužeta, u jakim zadekłaravany nacyjanalny samaanaliz. Jon važny jak śviedčańnie taho, što aŭtar, a moža, i ŭsie my, nie viedajem, što skazać pra svaju krainu, navat z padrychtoŭkaj. Navat u kamiedyi. Navat kali nichto i nie zadavaŭ pytańnia. Heta jak kali pytajuć: paet? A ty adkazvaješ: Puškin. Kali pytajuć: biełaruskaja biada? A ty: duraki i darohi. I jašče hety «nacyjanalny prajekt» nie davaŭ mnie spakoju voś čamu.

Adnojčy ja na NN ubačyŭ rekłamu «Cieślaroŭ» Źmitra Daškieviča. Tam byŭ słohan taki, hučny: «Mebla tvajoj krainy». Jon mianie, pryznajusia, ździviŭ, i doŭhi čas ja ŭsio nie moh dla siabie sfarmulavać — čym. I voś ciapier ja, zdajecca, razumieju.

Viedajecie, pry ŭsioj pavazie da Źmitra, kali ipešnik źbiraje z łaminatu kuchni i nazyvaje heta «meblaj tvajoj krainy» ci kali hrupa zadornych maładych ludziej zdymajuć amatarski kapuśnik, čarnavik dla sitkama i nazyvajuć heta nacyjanalnym prajektam, heta pakazvaje što? Što nacyja ŭ ich uspryniaćci — voś takaja. Takaja, što jaje možna aščaślivić usiu optam sitkamam i jakasnaj kuchniaj. Jana — uzroŭniu IP i kapuśnikaŭ. Niešta, na što možna pastavić svajo taŭro i skazać: voś maja Biełaruś imia mebli i sitkama.

Tamu ja b pry kancy chacieŭ źviarnucca da ŭsich-usich-usich i paprasić nie źviartacca da nacyi ad imia nacyi. Kali vy budziecie vartymi, nacyja sama pad vami padpišacca. I jašče, ja chacieŭ by skazać, što sapraŭdny nacyjanalny prajekt — heta Bajkała-Amurskaja mahistral, i ja spadziajusia, biełarusam paščaścić nikoli nie rabić nacyjanalnych prajektaŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0