Jeŭraradyjo stała viadoma pra jašče adnu trahiedyju, jakaja adbyłasia ŭ toj ža čaści №43064 i navat u toj ža 3-j rocie, dzie słužyŭ (i byŭ znojdzieny paviešanym) pinčuk Alaksandr Koržyč. 2 vieraśnia 2016 hoda 22-hadovy Ihar Trapiec sa Stolina straciŭ voka padčas tankavych strelbaŭ.
Dva miesiacy chłopiec pralažaŭ u vajskovym špitali, a paśla atrymaŭ invalidnaść. Ale spravu atrymałasia zamiać — zdareńnie pradstavili jak niaščasny vypadak, a pakazańni suprać chłopca dali nie tolki jaho kamandziry, ale navat sałdat, jaki znachodziŭsia ź im u adnym tanku.
U historyi Ihara jość i dziedaŭščyna, i trahičny źbieh abstavin. Ale samaje hałoŭnaje — kamandziry, pry jakich adbyłosia zdareńnie, zastalisia słužyć u vojsku. Pahony zachavali praparščyk Artur Virbał, kamandzir roty Pavieł Sukavienka i načalnik 3-j škoły Alaksandr Čarnoŭ.
Praz hod słužyć u Piečy trapiŭ 21-hadovy Alaksandr Koržyč. Chto viedaje, ci znajšli b jaho ŭ piatli, kali b kiraŭnictva Ministerstva abarony svoječasova adreahavała na niaščaście, što adbyłosia ź Iharam Trapcom, i pakarała vinavatych.
Piečy, dzie «niama» dziedaŭščyny
Ihar Trapiec nie źbiraŭsia słužyć u vojsku. Jon skončyŭ industryjalna-piedahahičny kaledž u Pinsku i pracavaŭ majstram pa zvarcy ŭ prafiesijnym licei №9 u Mahilovie. Adzin pryzyŭ chłopiec prapuściŭ, bo važyŭ mienš, čym musiŭ. Ale z druhoha razu, niahledziačy na toje, što niedavažka zachavałasia, jaho ŭsio ž pryzvali ŭ vojska.
«Ja musiŭ jechać u častku ŭ Słonim, ale čamuści nas nakiravali ŭ vučebku ŭ Piečy, — raspaviadaje Ihar Trapiec. — Spačatku my prachodzili kurs maładoha bajca pad kiraŭnictvam aficeraŭ sa Słonima. Nijakich pretenzij da ich, słužba išła lohka, usio padabałasia. A paśla KMB nas raźmierkavali pa navučalnych rotach. Ja byŭ u 3-j škole i trapiŭ u 3-ciu tankavuju rotu».
Mienavita ŭ hetuju rotu praz hod, u viesnavy pryzyŭ 2017 hoda raźmierkavali słužyć pinčuka Alaksandra Koržyča.
«Pra kaho vam raspavieści pieršym? Byŭ u nas taki praparščyk — [Artur] Virbał. Čałaviek zapalčyvy, — kaža chłopiec. — Napazyčaŭ u sałdataŭ hrošaj — 2 miljony rubloŭ starymi. Paśla taho, jak ja viarnuŭsia sa špitala i kamisavaŭsia, ja źviazvaŭsia sa svaimi tavaryšami pa słužbie, i daviedaŭsia, što hrošy jon im tak i nie viarnuŭ».
Ale na Virbała nichto nie paskardziŭsia — i nijakaj adkaznaści za ŭčynak jon nie panios. Na momant, kali ŭ čaści №43064 zahinuŭ Saša Koržyč, jon tak i zastavaŭsia praparščykam 3-j roty. U lipieni 2017 hoda siabry Koržyča złavili jaho na tym, što jon zavałodaŭ bankaŭskaj kartaj sałdata i zdymaŭ ź jaje hrošy ŭ navakolnych bankamatach. Ciapier Śledčy kamitet padazraje Artura Virbała ŭ machlarstvie, praparščyk zatrymany.
«Byli ŭ nas taksama dva siaržanty. Adzin — narmalny, a druhi — ź Minskaj vobłaści, na «hraždancy» byŭ traktarystam, — praciahvaje Ihar Trapiec. — Amatar zabrać sabie ŭsio smačnaje z praduktaŭ, jakija tabie pryvieźli ŭ dzień dla naviedvańniaŭ, i ty niasieš u častku, kab pačastavać tych, chto žyvie daloka i da kaho nie pryjechali. Nichto z načalstva ŭvahi na heta nie źviartaŭ».
Hetyja dvoje siaržantaŭ uvosień pajšli na «dembiel». Zamiest ich kiravać adździaleńniami ŭ rocie stali Jaŭhien Baranoŭski i Jahor Skuratovič. Abodva jany paśla śmierci Sašy Koržyča byli zatrymanyja SK pa padazreńni ŭ niestatutnych adnosinach.
Jon kaža: «Skažaš, što sam padlez»
2 vieraśnia 2016 hoda Ihar Trapiec atrymaŭ traŭmu, jakaja źmianiła ŭsio jaho žyćcio:
«Heta byli tankavyja strelby. Ja siadzieŭ «na navodčyku». Zaniatki vioŭ lejtenant Viktar Saniuk. Pastupiŭ niehałosny zahad adstrelvać usie bojeprypasy. Chto ŭsie nie adstrelvaŭ, na vyšcy atrymlivali pa hałavie. Viedajecie, jość u amunicyi padsumak. Tudy kładucca sałdackija «pančochi» z ahulnavajskavoha abarončaha kamplekta. I im pa hałavie paru razoŭ.
Tank stajaŭ u akopie. My karystalisia tady ŭkładnym stvałom — takoj pryładaj, kab stralać snaradami mienšaha kalibru. Štuka heta nie vielmi ŭdałaja, klinić paśla kožnaha strełu. Moj tavaryš dałažyŭ, što my zrobim jašče adzin streł. A kali ja nachiliŭsia, kab nanova ŭźvieści pušku, miechanik pačaŭ vyjazdžać z akopa, i ŭsia vaha puški mnie pryjšłasia ŭ vobłaść pravaha voka. Usio było pałamanaje».
Ihara pierabintavali i zavieźli ŭ miedrotu ŭ Piečach, ale doktar, jaki pryjšoŭ jaho ahledzieć, skazaŭ, što zrabić ničoha nie zmoža. Chłopiec uvieś čas byŭ u śviadomaści.
«Pryjšoŭ Sukavienka [Pavieł Sukavienka, kamandzir 3-j roty, na toj momant — lejtenant. — Jeŭraradyjo], zapytaŭsia, jak ja. Ja kažu: «Narmalna». Jon kaža: «Skažaš, što sam padlez». Ja kiŭnuŭ, ale paśla nie staŭ kazać, što vinavaty sam, bo atrymaŭ traŭmu, kali vykonvaŭ zahad. Mianie pieravieźli ŭ Vajskovy špital u Minsku, na try dni pakłali ŭ reanimacyju. Paśla pieraviali ŭ aftalmałohiju. Ahułam u špitali ja pralažaŭ roŭna dva miesiacy».
Pavieł Sukavienka paśla hetaha vypadku na strelbach nie prosta praciahnuŭ słužyć u Piečach, ale i mienš čym praz hod atrymaŭ jašče adnu zoračku na pahony. Paśla śmierci Alaksandra Koržyča staršy lejtenant Sukavienka byŭ zatrymany. Jaho padazrajuć u ździajśnieńni złačynstva pa č.3 art. 455 — «Biaździejnaść ułady, što paciahnuła ciažkija nastupstvy».
Adnojčy, kali Ihar jašče byŭ u špitali, da jaho zavitali ŭžo znajomy nam lejtenant Saniuk i major Vadzim Danilenka, namieśnik načalnika 3-j škoły pa ideałahičnaj rabocie. Jany paprasili chłopca napisać tłumačalnuju.
«Ja daŭ tłumačeńni, ale našy z Saniukom viersii razyšlisia. Tady jany skazali mnie, što chłopiec, jaki byŭ sa mnoj u adnym tanku, taksama napisaŭ tłumačalnuju, i ŭ joj źvinavaciŭ va ŭsim mianie», — praciahvaje Ihar Trapiec.
Pakul chłopiec lažaŭ u špitali, jaho maci napisała na imia ministra abarony list pra toje, što tank, na jakim adbyŭsia niaščasny vypadak, byŭ niaspraŭny. «Tavaryšy pa słužbie raspaviali mnie, što ŭ čaść pryjazdžała pravierka. Ale ŭ tank nichto navat nie zahladvaŭ, toj układny stvoł nichto nie hladzieŭ. Praviarajučy prosta zapytaŭsia ŭ praparščyka, jak takoje mahło adbycca. Toj jamu raspavioŭ. Voś i ŭsia ekśpiertyza».
«Jak žyvu? Na piensiju pa invalidnaści»
U vyniku chłopiec straciŭ zrok na pravaje voka. Z vojska jaho kamisavali. U studzieni 2017 hoda mama Ihara znoŭ napisała ministru abarony. Joj pryjšoŭ adkaz: sprava zakrytaja, usia vina za zdareńnie ŭskładzienaja na sałdata.
«U vyniku ja atrymaŭ invalidnaść. Vypłaty — nijakaj. Toje, što ja vučyŭsia čatyry hady — pa śpiecyjalnaści pracavać nie mahu. Jak žyvu? Na piensiju. Chacieŭ z majstroŭ pierakvalifikavacca ŭ vykładčyki, vykładać teoryju, ale skazali, što taksama nielha. A ŭ nas tut pracy niama. Tym bolš što ciažkaja praca mnie zabaronienaja. Mahu pracavać siedziačy: niešta pisać, zapaŭniać. Ale tut takoj pracy niama».
Da vojska Ihar sustrakaŭsia ź dziaŭčynaj. Jon kaža, što jana dačakałasia jaho viartańnia. Ale nieŭzabavie jany ŭsio ž razyšlisia.
«Mama sprabavała damahčysia praŭdy. Znoŭ pisała ministru — atrymlivała adpiski. Źviartałasia ŭ Kamitet sałdackich maci — biezvynikova. Nakolki ja viedaju, u čaści nichto nie byŭ surjozna pakarany. Lejtenanta Saniuka pieraviali ŭ inšuju rotu i niekalki miesiacaŭ utrymlivali hrošy. Ale nie na maju karyść — ja ad ich nie atrymaŭ ničoha», — padsumoŭvaje Ihar.
Chłopiec źbirajecca źviarnucca ŭ Śledčy kamitet, kab abstaviny jaho spravy byli vyvučanyja nanova, i tyja, kaho jon ličyć vinavatymi ŭ svaim kalectvie, byli pakaranyja.
…Na šosty dzień paśla taho, jak 21-hadovaha radavoha Alaksandra Koržyča znajšli paviešanym u padvale budynka miedycynskaj roty, Ministerstva abarony znajšło ŭ sabie siły prakamientavać jaho zahadkavuju hibiel. Kiraŭnik pres-słužby viedamstva Uładzimir Makaraŭ tady asabliva padkreśliŭ, što «heta pieršy vypadak samahubstva ŭ Piečach u hetym hodzie».
Pakiniem u baku toje, što Makaraŭ nie mieŭ prava śćviardžać, što Koržyč skončyŭ žyćcio samahubstvam, bo śledčyja dahetul nie vyśvietlili ŭsie abstaviny zdareńnia, i navat ciapier jašče raspracoŭvajuć try viersii śmierci sałdata. Važnaje inšaje: śćviardžajučy pra «pieršy vypadak», Makaraŭ byccam by ŭpeŭnivaje nas, što toje, što adbyłosia, — vyklučeńnie. Ale inšyja niaščasnyja vypadki, jakija adbylisia ŭ Piečach, śviedčać pra advarotnaje.
Ciapier čytajuć
Viadomy partret Kahanca akazaŭsia savieckim fejkam, zatoje znajšłosia adzinaje fota archieołaha Tatura. Razhadanyja fotatajamnicy Biełaruskaha muzieja ŭ Vilni
Kamientary