Transhiendarnaja žančyna z Uźbiekistana prosić u Biełarusi prytułku

4 śniežnia K. źviarnułasia va Ŭpraŭleńnie hramadzianstva i mihracyi Mienharvykankamu z chadajnictvam ab prytułku na padstavie pieraśledu peŭnaj sacyjalnaj hrupy. K. kaža, što jana transhiendernaja žančyna, asoba biez hramadzianstva. Jana raspaviadaje pra pieraśled i tłumačyć, što va Ŭzbekistanie jaje čakaje turma.

«Mienskaje pradstaŭnictva Ŭpraŭleńnia Viarchoŭnaha kamisara AAN pa pravach uciekačoŭ dapamahło, — kaža pravaabaronca Natalla Mańkoŭskaja. — Jany vydali list z prośbaj, kab K. nie zatrymlivali, razhledzieli jaje chadajnictva, i napisali, što Ŭpraŭleńnie Viarchoŭnaha kamisara AAN pa pravach uciekačoŭ budzie dapamahać padčas razhladu chadajnictva».

Historyja K.: transhiendernaja žančyna i asoba biez hramadzianstva

«Mianie čatyry razy zatrymlivali MUS i SNB Uzbekistanu padčas abłavaŭ. Pieršy raz u 2014 hodzie, — kaža K. — Źbivali, patrabavali, kab nazvała imiony takich ža, jak ja. A padčas apošniaha zatrymańnia 3 studzienia 2017 hodu mianie zhvałciŭ supracoŭnik milicyi».

26-hadovaja K. zajaŭlaje pra siabie jak pra transhiendernuju žančynu. Pavodle dakumentaŭ jana mužčyna i vyhladaje jak mužčyna. Nazyvaje siabie žanočym imiem i kaža, što prynaležnaść da žančyn uśviadomiła jašče ŭ malenstvie.

«U mianie niama papieraŭ, jakija paćviardžali b maju identyčnaść. Bo va Ŭzbekistanie niama kamisii, jakuju možna prajści i atrymać daviedku. Ale va Ŭzbekistanie jość kryminalny pieraśled za seksualnuju aryjentacyju», — kaža K.

Pavialičyć

Jak mužčyna K. vyhladaje tolki na vulicy, kab adpaviadać dakumentam. «U chatniaj abstanoŭcy ja vyhladaju zusim inakš», — kaža jana i pakazvaje fota na telefonie, dzie sapraŭdy vyhladaje jak žančyna. Va Ŭzbekistanie taki vyhlad moža kaštavać žyćcia. Sama K. kaža, što joj nia raz pahražali tam śmierciu.

«Siabroŭ u mianie tam było niašmat. Ja była sama pa sabie. Tvoj ža siabar padčas takoha źbićcia ciabie ž i vydaść. Ja stopracentna ŭpeŭnienaja, što chtości tak i zrabiŭ, bo mianie ŭvieś čas zatrymlivali na kvaterach, dzie ja žyła. Ja tam starałasia ŭvohule ni z kim nie kamunikavać», — kaža K.

Jana kaža, što ŭsie hetyja zatrymańni adbyvajucca nieaficyjna.

«Prosta zavodziać čałavieka ŭnačy ŭ adździaleńnie, nidzie nie adznačajuć. Kali z taboj štości zdarajecca, ničoha niemahčyma davieści. A kali jość pratakoł, to pišuć, što zatrymlivaŭsia dla ŭstalavańnia asoby, — kaža jana. — Źbivajuć mocna. Paśla dzion piać-šeść možaš tolki lažać».

Źbivajuć mocna. Paśla dzion piać-šeść možaš tolki lažać

Ci źviartałasia K. pa medyčnuju dapamohu paśla hetych pabojaŭ? Nie.

K — asoba biez hramadzianstva. Biaspłatnaja medyčnaja dapamoha joj niedastupnaja. Takich va Ŭzbekistanie sotni i sotni tysiač. Heta ludzi, jakija ŭciakali ad vajennaha kanfliktu na terytoryi Tadžykistanu (1992—1997).

«Ja naradziłasia na sprečnaj terytoryi padčas razvału SSSR. Tady jašče miežaŭ nie było, i hetaja terytoryja adnosiłasia da Tadžykistanu. Adtul byŭ masavy adtok nasielnictva — i ŭ Rasieju, i ŭ susiednija krainy. A tym, chto pryjaždžaŭ va Ŭzbekistan, dahetul nie dajuć hramadzianstva», — kaža K.

Pra siabie jana kaža, što daŭno zastałasia siratoju, pryčym užo dvojčy.

«Ja svaich baćkoŭ nikoli nia bačyła, jany mianie kinuli, — praciahvaje jana. — Vychoŭvała mianie rasiejskamoŭnaja žančyna va Ŭzbekistanie, prosta ŭziała da siabie, aficyjnaj apieki nie było. Ale jana daŭno pamierła».

Sa statusam asoby biez hramadzianstva K. zmahła atrymać tolki siaredniuju techničnuju adukacyju. Pracaŭładkavacca aficyjna asoby biez hramadzianstva nia mohuć. Robiać na ciažkich pracach na radzimie albo źjaždžajuć u Rasieju.

Pavialičyć

Kab nie adsutnaść hramadzianstva, kaža K., jana daŭno b užo «kupiła kvitok u lubuju krainu i źjechała adtul». Kančatkovaje rašeńnie źjechać pryjšło paśla taho, jak, pa słovach K., padčas apošniaha zatrymańnia jaje zhvałciŭ supracoŭnik milicyi (proźvišča nazyvajecca ŭ chadajnictvie).

«Ja zrabiła aficyjnyja vyjaznyja dakumenty. Va Ŭzbekistanie jość vyjaznaja viza, jak była ŭ SSSR. Ja paŭhoda čakała, i jaje atrymała. Vylecieła ŭ Rasieju, tam užo pačała niejkaje narmalnaje žyćcio».

Kab mieć u Rasiei lehalny status, K. padała tam chadajnictva pra nadańnie prytułku. Ale 25 śniežnia 2017 hodu RF joj u prytułku admoviła. «Admovili, bo dla ich taki pieraśled — nie padstava», — kaža K.

Tak jana apynułasia ŭ Biełarusi. Vybrała hetuju krainu, bo tolki siudy možna było trapić. Toje, što ŭ Biełarusi jana nielehalna, K. razumieje, ale spadziajecca «na spraviadlivaść». Kaža, što hatovaja prajści psychijatryčnuju kamisiju, kab paćvierdzić svaju identyčnaść:

«Ja spadziajusia, što chacia b tut mnie pavierać. Raźličvaju, što chacia b tut mnie daduć niejki status, kab ja mahła paźbiehnuć taho, z čym sutykałasia, — kaža K. — Tut našmat bolš talerantnaje hramadztva. Spakajniej našmat».

Napiaredadni padačy chadajnictva ŭ Biełarusi K. niepakoicca, što jaje źmieściać u specpryjomnik dla ŭstalavańnia asoby. U mužčynskuju kameru. K. užo była ŭ specpryjomniku ŭ Rasiei.

«Ja takoj pracedury chaču paźbiehnuć. Va ŭzbeckim specpryjomniku ja nikomu nie pryznavałasia. Ale tut ja pišu chadajnictva ad žanočaha imia, raskryvaju ŭsie padrabiaznaści pra siabie. Vielmi nie chaču tut trapić u specpryjomnik, — kaža jana za dzień da padačy chadajnictva. — Spadziajusia zastacca na voli. Spadziajusia, što tut bolš humannaje hramadztva».

Pavialičyć

Byli ŭ K. i inšyja strachi.

«Apasajusia, što mianie prosta zatrymajuć i zrobiać tak, nibyta nia ja pryjšła prasić prytułku, a mianie prosta na vulicy zatrymali za niezakonnaje znachodžańnie, — kaža jana. — I departujuć paśla, nie afišujučy hetaj historyi. A kali mianie departujuć, to jak minimum pasadziać. Bo ŭzbeckija ŭłady ŭžo viedajuć, što ja prasiła ŭ Rasiei prytułku na hetaj padstavie».

Ale paśla padačy chadajnictva va Ŭpraŭleńnie hramadzianstva i mihracyi Mienharvykankamu K. kaža, što ź joj praviali ankietavańnie i vydali daviedku, jakaja na dva tydni zabiaśpiečvaje jaje lehalnaje znachodžańnie ŭ Biełarusi.

«Za hety čas mianie zaprosiać na hutarku. Ahułam vietliva pastavilisia. Adzinaje, što źviartajucca da ciabie tak, jak u dakumentach». Heta značyć, jak da mužčyny.

«Zdorava, što pastavilisia pa-čałaviečy», — kaža pravaabaronca inicyjatyŭnaj hrupy «Identyčnaść i prava» Natalla Mańkoŭskaja, jakaja supravadžała K. padčas padačy chadajnictva ab prytułku.

Biełaruskija pravaabaroncy z padobnym chadajnictvam sutykajucca ŭpieršyniu

«Naša zakanadaŭstva dazvalaje čałavieku prasić abarony, kali čałaviek adnosicca da peŭnaj sacyjalnaj hrupy i z hetaj pryčyny jaho ci jaje pieraśledujuć na radzimie, — kaža pravaabaronca Natalla Mańkoŭskaja. — I pa zakonie staŭleńnie da ŁHBT-supolnaści adnosicca da takich padstavaŭ. Tym bolš va Ŭzbekistanie jość aficyjny pieraśled — u vyhladzie artykuła 120 KK Uzbekistanu».

Dla biełaruskich pravaabaroncaŭ takoje chadajnictva pieršaje. Viadoma, što homaseksualnaja para raniej užo źviartałasia da biełaruskich uładaŭ z prośbaj dać prytułak z pryčyny pieraśledu. Ale tyja vyjechali ź Biełarusi jašče da taho, jak pa ich spravie vyjšaŭ termin pryniaćcia rašeńnia.

Pavialičyć

Pavodle Natalli Mańkoŭskaj, paśla padačy chadajnictva ab nadańni prytułku K. moža lehalna znachodzicca ŭ Biełarusi ŭ peryjad jaho razhladu. Heta paŭhoda.

«My taksama budziem źviartacca ŭ mienskaje pradstaŭnictva Ŭpraŭleńnia Viarchoŭnaha kamisara AAN pa spravach uciekačoŭ, kab K. dali mižnarodnuju abaronu», — kaža Mańkoŭskaja.

Kali ŭ Biełarusi admoviać u prytułku, K. planuje abskardžvać takoje rašeńnie.

Kiraŭnik Uzbeckaj słužby Radyjo Svaboda Ališer Sadykaŭ kaža, što K. uvasablaje ŭ sabie balučyja prablemy Ŭzbekistanu: «Nietalerantnaje staŭleńnie da seksualnych mienšaściaŭ i biaspraŭje ŭ dačynieńni da asobaŭ biez hramadzianstva».

Jak žyvuć va Ŭzbekistanie i što tam z pravami čałavieka?

«… Raspaviadali, jak supracoŭniki palicyi katavali ich, kab tyja pryznalisia ŭ rabavańni, u jakim ich abvinavačvali: ich bili dubinkami pa piatkach, na hałovy nadziavali adhaźniki i pierakryvali padaču pavietra, prymacoŭvali naručnikami da truby, ablivali chałodnaj vadoj i pakidali na noč», — Mižnarodnaja pravaabarončaja arhanizacyja Amnesty International dva dziasiatki hadoŭ źbiraje śviedčańni pra katavańni va Ŭzbekistanie.

Pavodle rejtynhu pravaabarončaj arhanizacyi Freedom House, jaki aceńvaje palityčnyja i hramadzianskija svabody, Biełaruś maje 17 bałaŭ, Uzbekistan — 3 sa 100 mahčymych.

Pavialičyć

A šmat dla kaho ź biełarusaŭ Uzbekistan zastajecca prosta «byłoj savieckaj respublikaj». Majučy terytoryju ŭ dva razy bolšuju za biełaruskuju (447 400 kv. km suprać 207 600) i ŭ try razy bolš nasielnictva (kala 32 miljonaŭ suprać 9,5 miljona), Uzbekistan nieparaŭnalna bahaciejšy pa zapasach vykapniaŭ. Jon zajmaje 4 miesca ŭ śviecie pa zapasach zołata, maje vializnyja zapasy ŭranu, nafty, hazu, minerałaŭ. Pry hetym aficyjny siaredni zarobak u hetaj krainie — 123 dalary.

Palityčnych padabienstvaŭ našmat bolš. Z 14 śniežnia 2016 hodu Ŭzbekistanam kiruje prezydent Šaŭkat Mirzijojeŭ. Jon zamianiŭ na hetaj pasadzie Isłama Karymava. Toj uznačalvaŭ krainu 25 hadoŭ, svaju ŭładu praciahvaŭ praz nacyjanalnyja referendumy i rehularna zdabyvaŭ na vybarach bolš za 90% padtrymki.

«Aburalnaj» nazyvaje sytuacyju z pravami čałavieka ŭ hetaj krainie apošni dakład pravaabarončaj arhanizacyi Human Rights Watch.

«Ułady pa-raniejšamu tatalna kantralujuć hramadzian, hranična žorstka abmiažoŭvajučy svabody asacyjacyi, vykazvańnia dumak i relihii. Za kratami pa palityčna matyvavanych abvinavačańniach zastajucca tysiačy asobaŭ, katavańni šyroka raspaŭsiudžanyja, pravaabaroncy, apazycyjanery i žurnalisty ŭvieś čas zaznajuć pieraśled», — havorycca ŭ dakładzie.

Isłam Karymaŭ publična vykazvaŭ svajo nehatyŭnaje staŭleńnie da homaseksuałaŭ. U apošnija hady ŭ siecivie raspaŭsiudžvalisia videa, na jakich źbivajuć homaseksuałaŭ i transhienderaŭ va Ŭzbekistanie. Na adnym ź videarolikaŭ transhiendernuju žančynu źbivaje ŭzbeckaja milicyja.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0