Mikita Vaładźko, jakomu pahražaje źniavoleńnie za skandalny pierformans u Aśviencimie: «Ja liču siabie całkam nievinavatym»
Mikita Vaładźko, adzin z arhanizataraŭ «pierformansa» ŭ Aśviencimie, ŭ intervju «Radyjo Svaboda» patłumačyŭ sens skandalnaj akcyi.
2 hady i 2 miesiacy źniavoleńnia, 5 hadoŭ zabarony na prafesiju, štraf u niekalki tysiač złotych i ekstradycyja — takija pakarańni moža atrymać Mikita Vaładźko.
«My chacieli pakazać, što Aśviencim ničomu nas nie navučyŭ», — Mikita razam z 11 chłapcami i dziaŭčatami zładziŭ akcyju kala Aśviencima. 24 sakavika 2017 hodu raździetyja dahała maładyja ludzi zaviesili lozunh «Arbeit Macht Frei» raściažkaj z nadpisam «Love». Jany sprabavali prykavać siabie adzin da adnaho kajdankami. Dvoje ŭdzielnikaŭ-biełarusaŭ, siarod ich Mikita, padčas akcyi zarezali jahnia.
Čytajcie taksama: Synu Bialackaha pahražaje 2,5 hoda źniavoleńnia za pravakatyŭny pierformans u Aśviencimie
Mikitu 27 hadoŭ. Sioleta jon maje skončyć krakaŭskuju Akademiju mastactvaŭ pa specyjalnaści «Režysura». Pastupiŭ u 2011 hodzie pa prahramie Kalinoŭskaha, paśla taho jak jaho adličyli ź bijafaku BDU.
«Paśla pikietaŭ i aryštaŭ adličyli za «parušeńnie dyscypliny i kodeksu BDU»», — kaža jon. Na vychadzie ŭ jaho dyplomnaja praca. Planujucca dźvie teatralnyja premjery.
Pra samu akcyju, jakaja nazyvajecca «Love Macht Frei», kaža tak:
«Asnoŭnaj metaj performansu była niespraviadlivaść. Adrazu pytajucca: «Čamu Aśviencim? Heta ž śviatoje miesca, jakoje my šanujem». A mnie zdajecca, što ničoha my hetaje miesca nie šanujem. Nam prosta ŭparvajuć iłžyvuju infarmacyju pra toje, što hetaja žachlivaja trahiedyja nia moža paŭtarycca».
Mikita sprabuje tłumačyć kantekst, u jakim uźnikła ideja performansu.
«My šlem u Syryju ludziej, samaloty, umiešvajemsia nie ŭ svaje kanflikty. Nie jak miratvorcy, a my tam harady źniščajem z žyvymi ludźmi! Aŭhanistan, Čačnia, Irak… my ŭvieś čas tam znachodzimsia i kahości zabivajem, — kaža jon. — Medyi pieradajuć: «Źniščyli try našy samaloty». A tam harady ŭ ruinach stajać, niajasna, kolki tam źniščana žančyn, dziaciej… My jak artysty vielmi pieražyvajem za heta».
Na dumku Mikity, «medyja kažuć toje, što im kažuć kazać».
«A Polšča nakiroŭvaje ŭ Syryju 210 sałdat i 4 F-16, jakich usiaho 3 tysiačy na planecie, i kažuć, što heta symbalična. A kali kožnaja kraina NATO nakiroŭvaje?!»
Ideja nakiravać polskich sałdat i samaloty F-16 u Syryju abmiarkoŭvałasia na najvyšejšym uzroŭni ŭ Polščy na pačatku 2016 hodu, ale nie była realizavanaja.
Mikita pravodzić paralel: padčas Druhoj usiaśvietnaj vajny nichto nie źviartaŭ uvahi na hienacyd habrejaŭ — hetaksama jak ciapier mała kažuć pra toje, kolki ludziej hinie ŭ vajnie ŭ Syryi.
«Ja sam habrej. Maje svajaki zahinuli padčas Hałakostu, ja viedaju, pra što kažu», — śćviardžaje jon i raspaviadaje, što častku jahonych svajakoŭ-habrejaŭ rasstralali nacysty, a inšyja chavalisia ad pieraśledu.
«Meta našaha performansu była ŭ tym, kab źviarnuć uvahu na toje, što my, napeŭna, ničoha nie zrazumieli pra Aśviencim. Niejak nam kiepska patłumačyli, što zabivać nielha, — kaža jon. — I my hetaksama pastupajem. Mianie heta da šału davodzić. I jahnia było symbalem niavinnaj istoty, jakaja ad ruk cyničnych palitykaŭ i medyja našymi rukami była cynična zakołataja. Heta pra cynizm było».
«Jahnia było tatalna škada»
Zabojstva jahniaci padčas performansu vyklikała hnieŭ abaroncaŭ pravoŭ žyvioł. Katažyna Kučynskaja z polskaha Tavarystva achovy žyviołaŭ zajaviła ŭ sudzie, što jahnia zabili 15 udarami naža. «Jano zahinuła žudasnym, barbarskim čynam. I ŭ takim miescy. Heta niemaralna», — pryvodzić jaje słovy z sudu ahienctva PAP.
«Mnie škada lubuju žyvuju istotu. Ja nikoli nikoha nie zabivaŭ. Kamaroŭ, zrazumieła. Kaniečnie, heta šok, — kaža Mikita. — Jahnia tatalna škada. Jaho pryvieźli z saŭhasu. Jano žyło z nami ŭ abstalavanaj sučasnaj kvatery, bo jaho nie było kudy padzieć. Charčavałasia z nami ježaj z supermarkietu. My da jaho pryviazalisia».
Mikita tłumačyć, što ideja zabojstva jahniaci była symbaličnaja.
«Hety kanflikt biaskoncy. Ale my možam jaho spynić, kali hramadzianie padumajuć svajoj hałavoj, źbiarucca ŭ hramadzianskuju supolnaść i pačnuć pratestavać suprać taho, što ich kraina dapamahaje ŭvohule niejkim levym čuvakam. Palaki svaju niezaležnaść u Syryi abaraniajuć? Čaho jany tudy jeduć?» — kaža Mikita.
Usie hetyja razvažańni sabralisia ŭ «hnieŭ, jaki symbalizavała jahnia».
«Jak možna acanić staŭleńnie da nas paśla taho, jak heta adbyłosia? Jano musić być nehatyŭnaje! Nijakaje zabojstva nielha zaachvočvać. My ŭziali jahnia, zrabili ź im usio, što zachacieli. Hetaksama ludzi robiać z cełymi nacyjami!»
«Sud nas nia čuje»
Pa słovach Mikity, udzielniki performansu pamiž saboj znajomyja, ale abjadnalisia tolki ŭ hetaj mastackaj akcyi. Usim im ad 20 da 27 hadoŭ. Ciapier, kali idzie sud, jany vielmi pieražyvajuć, asabliva dziaŭčaty. Zatrymali ich adrazu paśla akcyi. Potym jašče niekalki sutak jany praviali ŭ turmie.
«Zatrymlivali vielmi žorstka — šturchali, chtości mocna atrymaŭ, kahości bili, kahości krucili. I dziaŭčat, i chłapcoŭ. U samim źniavoleńni achoŭniki, vidać, z razumieńniem staviacca da tych, kamu i tak niaprosta. Da mianie, prynamsi, stavilisia narmalna», — kaža jon.
Sud pačaŭsia ŭ žniŭni 2017 hodu. Ad advakata Mikita admoviŭsia. Biełaruskaja ambasada ź im na suviaź nie vychodziła.
«Vyrašyŭ, što raz heta idealahičnaja reč, budu abaraniacca sam», — kaža jon.
Sam Mikita kaža, što jaho abvinavačvajuć u zabojstvie žyvioły i apahańvańni pomnika.
«Mnie pahražaje 1 hod i 6 miesiacaŭ turmy, 1 hod i 8 miesiacaŭ papraŭčych prac, 5 hadoŭ zabarony na prafesiju, niekalki tysiač złotych štrafu i ekstradycyja», — padsumoŭvaje Mikita svaje mahčymyja pakarańni.
U razmovie vyhladaje, što z usiaho hetaha jaho najbolš turbuje «zabarona na prafesiju». Pavodle Mikity, jon stavić pjesy ŭ niekalkich dziaržaŭnych teatrach Polščy. Kaža, što paśla taho, što zdaryłasia, niekalki pastanovak sarvalisia. Ale źjavilisia prapanovy ź cikaviejšych i bolš važnych teatralnych miescaŭ.
U sudzie Mikita spačatku pryznaŭ svaju vinu ŭ zabojstvie žyvioły, ale sam chod pracesu pamianiaŭ jahonaje staŭleńnie.
«Ja da abvinavačańnia abaroncaŭ žyviołaŭ staŭlusia kiepska. Nie liču jaho adekvatnym i abjektyŭnym. Ja havaryŭ pra heta ŭ apošnim słovie», — kaža jon. I tłumačyć dalej:
«Jahnia — heta žyvioła, jakuju rychtujuć na zaboj. Heta nie sabaka, nia kot, nie papuhaj. Mnie zdajecca, što abaroncy pravoŭ žyvioł apartunistyčna padychodziać da našaha pracesu. Jahnia pamierła chutka, za 20 sekundaŭ. My zabili adno jahnia, a ŭ hety čas u Polščy adna samaja vialikaja fabryka zabivaje 350 tysiač takich žyvioł u miesiac.
Pakul naša jahnia pakutavała na patreby hramadztva, pakuty na hetaj fabrycy praciahvajucca kruhłyja sutki. A na našym sudzie jany zajmajucca tym, što im nibyta škada hetaha jahniaci», — kaža Mikita.
Mikita tłumačyć, što abjektam idei performansu była ŭłada jak takaja.
«My vyrašyli zrabić niešta ščyraje, bo adčuvajem, što adbyvajecca padman hramadzian Eŭropy».
Ciapier hetaja «duel z uładaj», pa słovach Mikity, praciahvajecca ŭ sudzie.
«My vyrašyli zrabić niešta ščyraje, bo adčuvajem, što adbyvajecca padman hramadzian Eŭropy, — razvažaje jon. — Kali jano nie dasiahnuła mety, to jašče dasiahnie».
«Mnie zdajecca, što sud nas nia słuchaje i nia čuje, — kaža Mikita. — Učora Adam kaža apošniaje słova, a jaho pieraryvajuć razoŭ dziesiać. Bo, na ich dumku, jon havaryŭ nie pa temie. Heta apošniaje słova, jamu pahražaje 3 hady, jon moža pastajać 10 chvilin pahavaryć? Adčuvajecca nehatyŭny padychod. Im pa barabanie, nasamreč, chto my i što my. Prakuror skazaŭ: «Nam važna pakazać usim, što heta bolš nia moža paŭtarycca»».
Mikita svajoj viny nie pryznaŭ pa nivodnym punkcie, adnak nia viedaje, jak heta zadakumentavana ŭ pracesie.
«Učora na sudzie ja skazaŭ, što liču siabie całkam nievinavatym, — kaža jon. — Heta nie tamu, što mnie nie škada jahniaci. Raniej ja chacieŭ pryjści tudy i spraviadliva razabracca, razumiejučy, dzie ja parušyŭ zakon. Chacieŭ prosta razabracca, atrymać pakarańnie. Ale ciapier heta pieratvaryłasia ŭ kryvadušny cyrk. I heta tak na mianie paŭpłyvała».
Prysud u spravie performansu «Love Macht Frei» budzie ahučany 17 studzienia 2018 hodu.
Kamientary