«U kamiery śpiać u šapkach». Žonka biznesoŭca Alaksandra Vasileviča — pra svoj adjezd, zakryćcio halerei «Ŭ» i kamieru muža na Vaładarcy
Biznesmien Alaksandr Vasilevič u turmie ŭžo čatyry miesiacy. Za hety čas zakryłasia halereja «Ŭ», jakoj jon vałodaŭ, zabłakavali sajt kyky.org. U Alaksandra naradziłasia dačka. Jaho žonka Nadzieja, jakaja sama stała padazravanaj pa kryminalnaj spravie, razam ź dziećmi ciapier u Talinie. Pra svoj adjezd, chałodnuju kamieru na Vaładarcy i adzinaha ministra ŭ ścienach halerei jana raskazała ŭ intervju «Našaj Nivie».
Fota Volhi Zavieržaniec
«Zaraz ja nie źbirajusia viartacca, u mianie niama dla taho pryčyn»
«Naša Niva»: Vašaj małodšaj dačce niama i miesiaca. Kali tolki zaciažaryli, jakim ujaŭlali sabie hety čas — pieršyja dni Uršuli?
Nadzieja Zielankova: Ja nie ŭjaŭlała jaho sabie. Płanavała, što budu naradžać u Vilni i zastanusia tam na niekatory čas pažyć.
«NN»: Čamu ad pačatku nie źbiralisia naradžać u Biełarusi? Niedavier da našaj miedycyny?
NZ: Nie, ja dumaju, što ŭ nas dobryja daktary, ale sama sistema nie dapamahaje tamu, kab da vas było zvyčajnaje čałaviečaje staŭleńnie. Kali jość varyjant nie źviazvacca ź biełaruskaj biaspłatnaj miedycynaj, ja jaho vykarystoŭvaju. Jość rečy, jakija prosta nie dachodziać da nas. Naprykład, pytańnie, ź jakim ja sutyknułasia sa starejšaj dačkoj: linzy, jakija nieabchodny dla dziciaci z prablemami sa zrokam, niemahčyma zrabić u Biełarusi. Ja ich zamaŭlała spačatku ŭ Izraili, potym u Hiermanii, i dziakujučy hetamu ŭ dački lepšy zrok, čym moh by być, kali b my sprabavali ŭsio vyrašyć u našaj krainie.
«NN»: Jak apynulisia ŭ Talinie, a nie ŭ Vilni, kali płany byli inšyja?
NZ: U Vilniu ja pajechała b z Sašam. A pakolki jaho niama zaraz «u dastupnaści», ja pajechała ŭ Talin, bo tut žyvie maja siastra, jana mnie dapamahaje ciapier.
«NN»: Čamu dačku vyrašyli nazvać Uršulaj, kali nie sakret?
NZ: Byŭ niejki top-list imion, dzie Uršuli spačatku nie było, a potym vybiłasia napierad. Heta nie asacyjacyja z Uršulaj Radzivił, da taho ž mnie nie vielmi padabajucca jaje pjesy (uśmichajecca). My šukali imia biełaruskaje, ale jakoje narmalova ŭsprymajecca ŭ roznych movach, razumiejučy, što my nie viedajem, dzie budzie žyć dzicia.
«NN»: Jak doŭha płanujecie zastavacca za miažoj?
NZ: Nie viedaju. Zaležyć ad taho, što budzie adbyvacca ŭ Sašavaj spravie, što moža adbyvacca ŭ majoj spravie, što ŭ Biełarusi. Zaraz ja nie źbirajusia viartacca, tamu što ŭ mianie niama dla taho pryčyn.
Fota Volhi Zavieržaniec
«NN»: Starejšaja dačka viedaje, čamu tata nie z vami, abo dla jaje stvorana lehienda?
NZ: Niama nijakaj lehiendy. I pieršy raz, kali jon byŭ na sutkach pa administracyjnaj spravie, raspaviadała Adeli, čamu jon tam, i zaraz dla jaje heta adkrytaja infarmacyja.
«NN»: Składana patłumačyć dziciaci ŭsie hetyja realii?
NZ: Nie, narmalna — heta ž dzicia, jakoje ŭ Biełarusi žyvie (uśmichajecca). Jana sutykajecca z roznymi prajavami našaj haliny historyi kožny dzień. Nie tolki jaje tata na sutkach byŭ, ale i taty amal usich siabrovak.
«Łatuška naviedvaŭ halereju «Ŭ» — bolš nie pamiataju, kab chtości z čynoŭnikaŭ byŭ»
«NN»: Vy taksama stali fihurantkaj kryminalnaj spravy. Što z vašaj kampanijaj ciapier (Nadzieja — dyrektar interaktyŭnaha ahienctva Red Graphic. — NN)?
NZ: My pracujem jak zvyčajna. Rachunak jak byŭ aryštavany, tak i zastajecca pad aryštam. My pišam chadajnictvy da śledčaha, kab jon dazvoliŭ nam vypłacić kavałačak zarobka ci arendu, atrymlivajem dazvoł praź niejki čas. Zarobki nielha zapłacić u poŭnym pamiery — tolki paŭtary minimałki.
«NN»: Kali pačałasia heta situacyja, ci šmat ludziej syšło?
NZ: Składanaje pytańnie. U nas maleńkaja kampanija — 12-15 čałaviek, taki nievialički kreatyŭny biznes. My robim dosyć redkija indyvidualnyja rečy, i nam patrebna prafiesijnaja kamanda, a nie vialikaja kolkaść ludziej. Ciapier, kaniečnie, dla kampanii čas vielmi składany, źviazany ź dźviuma rečami — nie tolki z kryminalnaj spravaj, ale i z tym, što mianie niama. I toje, što zatrymlivali mocna zarobki i, kali ich paraŭnoŭvać z raniejšymi ŭ dalaravym ekvivalencie, jany padali, taksama ŭpłyvaje. I tak, častka kamandy źmianiajecca. U nas šmat vakansij zaraz.
«NN»: Chacieła spytać pra kultavaje miesca dla Minska — halereju «Ŭ». Čamu daviałosia zakryć jaje?
NZ: Jość takija prajekty, jakija prosta nie žyvuć, kali vy nie možacie nadavać im dosyć uvahi. Halereja — vielmi składany prajekt z punktu hledžańnia jaho zdolnaści vyžyć. Heta pa-pieršaje. Pa-druhoje, halereja amal što nie pracavała ź viasny praz karanavirus. U nas tam byŭ skład fondu BY_help. My źbiralisia adnavić pracu ŭ žniŭni — jak pačałasia kryminalnaja sprava z vobšukami.
My nie viedali, jak vyžyć halerei i baru. Adzin z našych partnioraŭ prapanavaŭ, kab jon zmoh pryvieści novych ludziej i źmianić farmat. Prajekt zakryŭsia, ci adnovicca, nie viedaju. Heta nie było prostym rašeńniem.
«NN»: Jak Alaksandr uspryniaŭ jaho?
NZ: Kali b jon byŭ volny, u jaho, napeŭna, byli b varyjanty ŭsprymać pa-inšamu. Jon byŭ nie rady, zły, ale ničoha zrabić nie moh.
«NN»: Vam nie padajecca, što va ŭłady jość asablivaja nieluboŭ da intelihiencyi, jakaja stvaraje kulturnickija, kreatyŭnyja prajekty?
NZ: Biezumoŭna, jość. Heta nie zajzdraść — heta nierazumieńnie navošta. Nie ŭsim ludziam, jakija va ŭładzie, patrebna mastactva. Jak jany vyjaŭlajuć heta nierazumieńnie, moža być roznym. Najlepšaja z majho punktu hledžańnia prajava — kali nas nichto nie čapaje, i my možam pracavać, jak ličym pravilnym. Kaniečnie, u zvyčajnych umovach kultury dapamahajuć, jana prosta časta nie zdolna vyžyć — i heta sistema nie tolki Biełarusi, ale i inšych krain. U nas zapyt nie na toje, kab dapamahali — kab prosta nie pieraškadžali.
«NN»: Za čas isnavańnia halerei «Ŭ» ci naviedvali jaje vysokija čynoŭniki?
NZ: Ministr kultury Łatuška naviedvaŭ nas niekalki razoŭ, pravodziŭ kruhły stoł u halerei. Bolš nie pamiataju, kab chtości byŭ.
«Pryznańnie padajecca jak adzinaja mahčymaść uvohule vyjści adtul»
«NN»: Sustreča Łukašenki z palitźniavolenymi ŭ SIZA. Muž paśla dzialiŭsia z vami ŭražańniami?
NZ: Nie. Listy — heta toje, što čytajuć usie. Tamu tam abmiarkoŭvajucca takija pytańni, jak što chto jeŭ, kolki padychodaŭ fizičnaj kultury zrabiŭ. A praz advakata pieradavaŭ, što jany na toj sustrečy damovilisia, što nie buduć raspaŭsiudžvacca. Taja infarmacyja, jakaja jość u mianie, jana takaja ž, jak va ŭsich. Saša nie viedaŭ, kudy jon jedzie, ździviŭsia. Pabyŭ na sustrečy, schadziŭ u łaźniu na nastupny dzień, pravioŭ noč u SIZA KDB. Takim čynam papoŭniŭ śpis izalataraŭ, u jakich užo byŭ — Akreścina, Žodzina, Vaładarskaha. Full house.
«NN»: Mnohija tady nie paznali Alaksandra praź jaho novy imidž. Vy viedali, jak jon ciapier vyhladaje?
NZ: Tak, jašče da taho, jak źjaviłasia videa. Heta taksama mianie kłapocić — ja nie razumieju, navošta čaplacca da ludziej, jakija nie asudžanyja (jość ža choć na papiery niejkaja prezumpcyja nievinavataści). Čamu jany nie mohuć być z baradoj? Tam jość patrabavańni da achajnaści pryčoski, tamu ŭ jaho ŭsio paholena było, akramia chvościka.
«NN»: Pa słovach Vaskrasienskaha, Babaryku prapanavali: viarni «nakradzienaje» — i ciabie vypuściać. Alaksandru jakija-niebudź umovy ahučvali?
NZ: Jak tolki na vas jość kryminalnaja sprava, najlepšy padarunak, jaki vy možacie zrabić śledstvu, — pryznacca. Tamu što im tady nie treba pracavać. A tak treba znajści niešta ŭ dakumientach, što dazvoliła b im davieści hetu spravu da suda.
Saša adsiadzieŭ užo čatyry miesiacy. Jany ž nie mohuć prosta skazać: voj, my pamylilisia.
Heta situacyja nieviasiołaja, bo pryznańnie padajecca jak adzinaja mahčymaść uvohule vyjści adtul. I historyja pra toje, što ludzi pryznajucca va ŭsim, u čym tolki ich ni abvinavačvajuć, bo dla šmat kaho heta adzinaja nadzieja. Navat kali vy ni ŭ čym nie vinavatyja i niejkija hrošy, jakija vam inkryminujuć, vy možacie vypłacić, dla vas heta stanovicca varyjantam.
Bo kali dachodzić sprava da suda, 0,3 % vierahodnaści apraŭdańnia. I my hetyja sudy ŭsie bačyli. Advakat Sašy kazała: «Nadzia, nie moža być takoha. Heta ž abvinavačańnie, tam pracujuć bolš surjozna, čym pa administracyjnych spravach, nie moža być, što prosta voźmuć i zakryjuć čałavieka na niekalki miesiacaŭ». I zaraz my ŭ situacyi, kali tak i jość.
«NN»: Niekatoryja paśla pisali: «Jak možna pacisnuć ruku Łukašenku!» Aburali takija kamientary?
NZ: A jak hetyja ludzi ŭjaŭlajuć sabie znachodžańnie ŭ turmie? Kaho-niebudź pytajuć, kali kažuć: vychodź z kamiery? Čałaviek moža nie vyjści? Napeŭna, ale tady budzie žyć u karcary. U kožnaha dziejańnia tam svaja łohika. Ja dumaju, što ludzi pavinny apynucca ŭ takoj situacyi i potym vyrašać, što jany buduć rabić.
Plus jość zvyčajnyja rečy, jakich vy prytrymlivajeciesia ŭ kamunikacyi navat z tymi ludźmi, jakija vam nie padabajucca. Vy ŭsio roŭna kažacie im «dobry dzień».
«U kamiery śpiać u vopratcy i šapkach»
«NN»: Jakija ŭmovy ŭ Alaksandra na Vaładarcy? Vy niejak pisali, što ŭ kamiery vielmi choładna.
NZ: U Sašy była dvuchpaviarchovaja škonka la ściany i la vakna, tam było zusim chałodna. Zaraz jon pierajechaŭ kudyści ŭhłyb kamiery i tam krychu ciaplej. Ale jany — 12 čałaviek — śpiać u vopratcy i ŭ niekatoryja dni ŭ šapkach. Chvarejuć tam taksama.
«NN»: Z knihami niejak pytańnie vyrašyli?
NZ: Knihi, na jakich napisana «vučebny dapamožnik», vy možacie pieradavać. Biezumoŭna, heta nie toje, što ludzi chočuć čytać. Mastackuju litaraturu nielha, tolki toje, što jość u biblijatecy. A ŭ biblijatecy niama śpisu. Raz na tydzień, tak razumieju, prychodzić biblijatekar i pytajecca: što vam prynieści? Vy nazyvajecie troch aŭtaraŭ. Jon jašče praz tydzień prychodzić i kaža: a ich niama.
Tyja knihi, jakija ja sprabuju pieradavać, napisanyja prafiesarami, ale heta nie padručniki. Časam ich prymajuć, a časam nie. I nijakaj łohiki ja nie znajšła. Adna kniha moža prajści, a tvor hetaha ž aŭtara ź inšaj nazvaj — nie.
«NN»: Vy raskazvali, što sukamierniki muža abmiarkoŭvajuć, u jakuju kałoniju lepš pajechać. Heta adčaj?
NZ: Heta realnaść dla ich. Bolšaść ź ich siadzić pa spravach žnivieńskich padziej, pa jakich ludzi atrymlivajuć hady — dva, čatyry. Moj siabra, jaki ŭ inšaj kamiery znachodzicca, byŭ zatrymany ŭ žniŭni, u jaho budzie sud u studzieni. Ekanamičnyja spravy razhladajuć daŭžej.
«NN»: Vy viedajecie Alaksandra 20 hod. Jak dumajecie, jak jon usprymaje ŭsio, što ź im adbyvajecca?
NZ: Jon razumieje, čamu jon tam, škaduje, što nie moža dapamahčy ni siamji svajoj, ni biznesu. Ujavicie: vy viedajecie, što ŭ vas naradziłasia dzicia, maci zachvareła na karanavirus, pačalisia važnyja pieramovy… A vy siadzicie i ničoha nie robicie. Biezumoŭna, jon nie moža być rady hetaj situacyi. Ale jašče kali jon vyjšaŭ paśla administracyjnaha aryštu, jon šmat raspaviadaŭ pra pobytavyja ŭmovy ŭ izalatary i toje, jak ludzi adzin da adnaho staviacca. I kazaŭ, što samaje hałoŭnaje — heta zastavacca čałaviekam. Dumaju, jon zastajecca čałaviekam.
«U lubych umovach jość momanty, kali vy možacie adčuvać siabie ščaślivymi»
«NN»: U 2010-m vy byli na Płoščy. Ci paraŭnoŭvajecie situacyju tady i ciapier?
NZ: Tady taksama było ździŭleńnie, jak nas šmat. Ale ja dumaju, što za hety čas ludzi źmianilisia i nie padobna da taho, što my možam viarnucca da taho apalityčnaha stanu hramadstva, kali kožny žyvie prosta svaim žyćciom. Tady situacyja mienšuju kolkaść ludziej zakranuła. Choć dla usich byli šokam sama Płošča, jaje razhon i toje, što adbyvałasia paźniej. I ŭsie tady ŭžo viedali, što heta tradycyja — sadžać kandydataŭ u prezidenty.
Samaje strašnaje, mnie padajecca, što i tady była nadzieja, što što-niebudź źmienicca. A jak budzie zaraz, ja nie viedaju. Vielmi spadziajusia, što ŭsia heta situacyja nie moža isnavać doŭhi čas.
«NN»: Za hetyja čatyry miesiacy, što muž nie z vami, što było samym ciažkim?
NZ: Ujaŭlać toje, što ź im adbyvajecca. Kali vy žyviacie svaim žyćciom, jano moža być vielmi składanym i z momantami, jakija b vy chacieli prapuścić, ale razumieć, u jakoj Saša situacyi znachodzicca, — heta ciažka.
«NN»: U vas zastałosia štości ad raniejšaha žyćcia?
NZ: Kaniečnie — praca, siabry, siamja. Plus z maim uzroŭniem palityčnaj śviadomaści ŭsio narmalova było i raniej, niama taho, što raptam raspluščylisia vočy. Majo žyćcio pa bytavych umovach źmianiłasia. Ale toje, što Sašy fizična niama pobač, nie značyć, što my nie razam — my takaja ž para, jak i była. Tolki nie bačymsia.
«NN»: Jak znachodzić u sabie siły ŭ hety składany čas?
NZ: Razumieć, što ŭ hetaj miasarubcy ludzi nie tolki za kratami akazalisia — častka zastałasia kalekami, častka zahinuła. A ŭ nas jość žyćcio, my jaho praciahvajem. Biaskonca znachodzicca ŭ stanie depresii — varyjant, kaniečnie, ale lepš jaho abminuć. Mnie padajecca, što ŭ lubych umovach jość momanty, kali vy možacie adčuvać siabie ščaślivymi, — i ŭ Sašy, i ŭ mianie. Heta składany čas, ale heta čas našaha žyćcia. Prosta keep calm and carry on [zachoŭvajcie spakoj i praciahvajcie dziejničać].
Ciapier čytajuć
Mackievič: Cichanoŭskuju źniać, zamianić, pieraabrać nielha. Nie mučajciesia. Nielha — i ŭsio47
Kamientary