«Dzied budzie hladzieć asabista. Kali jamu spadabajecca…» Ziankovič raskazaŭ, jak ź im zapisvali pieršaje intervju ŭ SIZA KDB
Były palitźniavoleny Juraś Ziankovič, jaki trapiŭ za kraty pa abvinavačvańni ŭ zmovie z metaj zachopu ŭłady, u novym vypusku TOKu raskazaŭ padrabiaznaści historyi.
Juraś Ziankovič, hramadzianin Biełarusi i ZŠA, znachodziŭsia za kratami ź viasny 2021 hoda, kali byŭ aryštavany ŭ Maskvie za ŭdzieł u virtualnaj sprobie «dziaržaŭnaha pieravarotu». Jon padpisaŭ pahadnieńnie sa śledstvam, ale ŭ vyniku ŭsio adno atrymaŭ 11 hadoŭ źniavoleńnia. Spačatku mužčynu adpravili ŭ babrujskuju kałoniju, z časam pieraviali na turemnyja ŭmovy ŭ Mahiloŭ. Adtul u vieraśni 2024 hoda pieravieźli ŭ SIZA KDB, dzie źniali ŭ prapahandysckim filmie.
Jak adznačaje były palitviazień, usio pačałosia niečakana. U vieraśni 2024 hoda, u toj samy dzień, kali jamu ŭ Mahilovie začytali prysud pa artykule 411 («Złosnaje niepadparadkavańnie patrabavańniam administracyi papraŭčaj ustanovy»), jaho terminova etapavali ŭ Minsk, u SIZA KDB.
«Litaralna praz 15 chvilin paśla začytańnia pryhavoru ja ŭžo jechaŭ na Minsk», — uspaminaje Ziankovič. Tam jaho sustreŭ kiraŭnik śledčaj hrupy, padpałkoŭnik Akulič, jaki, pa słovach palitviaźnia, abviaściŭ ab pačatku «pracesu vyzvaleńnia».
Pieršym krokam na hetym šlachu pavinny byli stać zdymki ŭ prapahandysckim filmie.
«Skazali havaryć maksimalna prosta, što pavinna zajści heta babulcy ź vioski i dziedu. «Dzied budzie hladzieć asabista. I kali jamu heta spadabajecca, to chutka vy budziecie volnyja», — zhadvaje słovy śledčaha Juraś Ziankovič.
Adnak źniešni vyhlad palitźniavolenaha nie dazvalaŭ realizavać ideju adrazu:
«Śledčy byŭ kryšačku šakiravany maim vyhladam. Ja skazaŭ, što nie dumaju, što heta dobraja ideja mianie zdymać — tamu što vy prajhrajecie prapahandysckuju kampaniju prosta pa fakcie taho, jak ja źjaŭlusia na ekranie. Jon kaža: «Nu, u mianie zahad, ja rablu toje, što mnie zahadali».
U vyniku była ŭziata paŭza. Padčas jaje, jak zhadvaje Ziankovič, jon «prosta spaŭ, jeŭ, adkormlivaŭsia, kryšačku prychodziŭ u formu».
U dzień zdymkaŭ da Ziankoviča padyšoŭ prapahandyst, jaki zdymaŭ film, i jany prahavaryli pytańni, jakija buduć zadavacca.
«Da peŭnych miežaŭ možna było tarhavacca, što havaryć, što nie havaryć, ale peŭnyja tezisy mnie było skazana ahučyć. U pryvatnaści, było skazana paćvierdzić, što my sapraŭdy rychtavali zamach asabista na Łukašenku i jahonych dziaciej. (…)
Skazać, što my sapraŭdy płanavali ździejśnić dziaržaŭny pieravarot. Skazać, što my źbiralisia paśla hetych vajskovych, jakija ździejśnili b pieravarot, paśla zasunuć na zadvorki. Što my takija podłyja, što chacieli, kab kraina pačała ruchacca ŭ bok NATA. I było skazana, što my pavinny ahučyć, što tolki dziakujučy Łukašenku Biełaruś nie trapiła ŭ vajnu», — pieraličvaje Ziankovič.
Na kamieru jon musiŭ taksama źviarnucca da Łukašenki asabista z prośbaj ab vyzvaleńni. Akramia hetaha, jon pavinien byŭ paprasić paspryjać svajmu vyzvaleńniu prezidenta ZŠA Džo Bajdena i kandydataŭ na pasadu prezidenta ZŠA Donalda Trampa i Kamału Charys.
Pa słovach Ziankoviča, dla zdymak jamu vydali nie turemnuju robu, a novuju śpiecvopratku dla kamunalščykaŭ:
«Miarkujučy pa markiroŭcy, heta śpiecvopratka dla niejkich kamunalščykaŭ rasijskaj vytvorčaści. Ja dumaŭ, mnie jaje pakinuć, ale paśla zdymkaŭ zabrali. Jana była ŭpakavanaja ŭ fabryčnuju ŭpakoŭku, to-bok, usio absalutna novaje. Sapraŭdy, na kamieru jana padobna kryšačku da roby, ale heta nie była roba».
Sami zdymki, jak zhadvaje były palitviazień, prachodzili ŭ adnym z prahułačnych dvorykaŭ SIZA KDB, «Amierykanki», u tak zvanaj kletcy. Niekalki kadraŭ taksama byli źniaty ŭ dosyć vialikim čaćviortym prahułačnym dvoryku. Zdymki doŭžylisia kala troch hadzin, pakul śviatło dazvalała.
Na hety čas va ŭsim SIZA KDB uviali asablivy režym: viaźniam zahadali zakryć usie fortki ŭ kamierach i zachoŭvać poŭnuju cišyniu («nijakich ni televizara, ni radyjo, ni krykaŭ, kab ničoha nie było»).
Paśla zapisu intervju, pa słovach Ziankoviča, jon pacikaviŭsia, kali jano vyjdzie ŭ efir.
«Mnie było skazana: «Pahladzicie na voli». Ale ŭ dzień, kali rasšyfroŭka hetaha efiru vyjšła ŭ «Sovietskoj Biełoruśsii», mianie etapiravali ŭ SIZA ŭ Kaladzičy. I adtul adpravili nazad u Mahiloŭ».
Da vyzvaleńnia ź Jurasiom Ziankovičam zapisali jašče dva intervju, adno ź jakich tak i nie vyjšła ŭ efir. A na svabodu jon vyjšaŭ 30 krasavika 2025 hoda — prykładna praz paŭhoda paśla pieršaha zapisu.
Kamientary