Naftavy «zapasny prachod»: ad enierhietyčnaha kałapsu śviet ratujuć usiaho dva trubapravody
Błakada Armuzskaha praliva, jakaja paralizavała tradycyjnyja maršruty pastavak nafty, pieratvaryła dva blizkaŭschodnija trubapravody ŭ samyja važnyja abjekty suśvietnaj infrastruktury. U situacyi, kali bolš za 1000 sudnaŭ zachraśli ŭ Piersidskim zalivie, mienavita hetyja šlachi ŭ abychod niebiaśpiečnaj zony zastajucca adzinaj nadziejaj na zachavańnie stabilnaści suśvietnaha rynku.
Jak piša The Wall Street Journal, jašče niekalki dziesiacihodździaŭ tamu krainy Piersidskaha zaliva pačali šukać sposab, jak ekspartavać naftu, nie zaležačy ad Armuzskaha praliva, praź jaki prachodzić značnaja častka suśvietnych pastavak nafty. Mienavita tak źjavilisia dva trubapravody — u Saudaŭskaj Aravii i ŭ Abjadnanych Arabskich Emiratach.
Najbujniejšy ź ich — saudaŭski trubapravod «Uschod-Zachad» (East-West). Jon złučaje bujnyja radoviščy nafty na ŭschodzie krainy z portam Janbu na ŭźbiarežžy Čyrvonaha mora. Trubapravod byŭ pabudavany ŭ pačatku 1980‑ch hadoŭ, kali padčas Irana-irakskaj vajny sudnachodstvu ŭ Piersidskim zalivie pahražała niebiaśpieka.
Budaŭnictva doŭžyłasia čatyry hady. U prajekcie ŭdzielničali kala 7000 rabočych, a jaho realizacyju kuryravała padraździaleńnie kampanii Mobil Oil. Pieršaja pastaŭka nafty praź sistemu adbyłasia ŭ 1981 hodzie.
Daŭžynia trubapravoda składaje kala 1200 kiłamietraŭ, prykładna stolki ž, kolki i ŭ znakamitaha Transalaskinskaha naftapravoda. Dla paralelnaj truby, pryznačanaj dla transpartavańnia pabočnych praduktaŭ hazu, budaŭniki navat prakłali tranšeju praz Aravijski paŭvostraŭ, vykarystaŭšy 2000 ton vybuchoŭki.
Asnoŭnaja ideja prajekta była prostaj: dazvolić saudaŭskaj nafcie abychodzić Piersidski zaliŭ i chutčej traplać na zachodnija rynki. Adnak ź ciaham času asnoŭnyja pastaŭki Saudaŭskaj Aravii pieraaryjentavalisia na Aziju.
Druhi važny maršrut źjaviŭsia značna paźniej — u Abjadnanych Arabskich Emiratach. Trubapravod, častkova pabudavany daččynaj kampanijaj dziaržaŭnaj China National Petroleum Corp., złučaje radovišča Chabšan u Abu-Dabi z portam Fudžajra na ŭźbiarežžy Amanskaha zaliva.
Jaho prapusknaja zdolnaść składaje da 1,8 miljona barelaŭ za sutki, i jašče da ciapierašniaha kanfliktu praź jaho transpartavałasia kala 1,1 miljona barelaŭ štodnia, adznačaje Mižnarodnaje enierhietyčnaje ahienctva.
Rost abjomaŭ
Mienavita hetyja dva trubapravody siońnia apynulisia ŭ centry ŭvahi suśvietnaha rynku. Jak piša WSJ, paśla błakavańnia sudnachodstva ŭ Armuzskim pralivie jany stali faktyčna adzinymi šlachami, jakija dazvalajuć vyvozić značnyja abjomy nafty ź Piersidskaha zaliva.
Saudaŭskaja dziaržaŭnaja kampanija Saudi Aramco ciapier sprabuje maksimalna pavialičyć pastaŭki praz trubapravod East-West. Jak paviedamiŭ hienieralny dyrektar kampanii Amin Naser, u najbližejšyja dni płanujecca davieści abjom transpartavańnia da 7 miljonaŭ barelaŭ za sutki.
Pry hetym kala 2 miljonaŭ barelaŭ pryznačanyja dla saudaŭskich naftapierapracoŭčych zavodaŭ. Heta aznačaje, što prykładna 5 miljonaŭ barelaŭ nafty štodnia mohuć traplać na suśvietnyja rynki. Pavodle Mižnarodnaha enierhietyčnaha ahienctva, heta prykładna adpaviadaje asnoŭnaj častcy ekspartu saudaŭskaj nafty praz Armuzski praliŭ pierad pačatkam vajny.
Za apošni tydzień, pa acenkach analitykaŭ, pastaŭki praź Janbu ŭžo vyraśli prykładna na 2 miljony barelaŭ na sutki, Na pačatak tydnia trubapravod pracavaŭ prykładna na 50—60% svajoj mahutnaści.
Brazilskaja dziaržaŭnaja naftavaja kampanija Petrobras paviedamiła, što Saudaŭskaja Aravija vykanała svaje kantraktnyja pastaŭki, pieranakiravaŭšy naftu praz trubapravod u Janbu. Adzinaja prablema dla kampanii ciapier — značny rost koštu marskich pieravozak.
Na dumku byłoha trejdara i vykładčyka Oksfardskaha ŭniviersiteta Ady Imsiroviča, navat niekalki tankieraŭ, jakija vychodziać ź Janbu abo Fudžajry, majuć važny psichałahičny efiekt dla rynku. Sam fakt, što častka nafty praciahvaje pakidać rehijon, sihnalizuje pakupnikam: pastaŭki nie spynilisia całkam.
Razam z tym navat poŭnaja zahruzka trubapravodaŭ nie zdolnaja całkam vyrašyć prablemu. Jany nie mohuć zamianić abjomy nafty, jakija zvyčajna pieravoziacca tankierami praz Armuzski praliŭ. Adnak, jak adznačajuć analityki, ich vykarystańnie ŭžo dazvalaje praduchilić jašče bolš hłyboki kryzis na suśvietnym rynku enierharesursaŭ.
Pahrozy
Ale navat hetyja abychodnyja maršruty nie źjaŭlajucca całkam biaśpiečnymi. Na dumku analitykaŭ, Iran moža pasprabavać nanieści ŭdary pa saudaŭskich i emirackich trubapravodach.
Pahrozy ŭžo stanoviacca realnaściu. Port Fudžajra niadaŭna byŭ paškodžany ŭ vyniku sproby ataki bieśpiłotnika, paśla čaho častka pastaŭščykoŭ paliva admoviłasia ad zaklučanych kantraktaŭ.
Akramia taho, jak nahadvaje WSJ, u 2024 hodzie padtrymanyja Iranam chusickija paŭstancy ŭ Jemienie ździejśnili dziasiatki napadaŭ na kamiercyjnyja sudny. Choć ciapier jany pakul nie adnavili kampaniju atak, ekśpierty rajać sudnam, źviazanym z ZŠA i Izrailem, paźbiahać Čyrvonaha mora.
Ciapier čytajuć
Mižnarodny kryminalny sud pačaŭ rasśledavańnie złačynstvaŭ, ździejśnienych režymam Łukašenki20
Kamientary