Siońnia – Dziady

Heta čas rozdumu i ŭspaminaŭ. U hety dzień biełarusy tradycyjna naviedvali siamiejnyja siadziby j mohiłki, paradkavali ich pierad zimoj i ŭspaminali prodkaŭ. Viasnoju toje robicca na Radunicu, vosieńskaje paminańnie nazyvajuć «Dziady».

Ci prylatajuć dušy našych prodkaŭ u našy betonnyja damy? Ci viartajucca jany tudy, dzie ništo nie nahadvaje pra toj śviet, u jakim jany byli ludźmi? Nichto nie adkaža nam. Ale čakać dziadoŭ treba. Hetak užo paviałosia, i nia nami zaviedzieny hety paradak. I my kažam: Śviatyja Dziady, laciecie siudy!

Što robiać na Dziady

Pierad Dziadami zaŭždy myli vokny načysta. Z adnaho boku heta – sakralny akt adkryvańnia šlachu śviatłu j dušam. Z druhoha – całkam praktyčnaja zaviadzionka: pa Dziadach zazvyčaj prychodziać marazy.

Na stale musić być bahata stravaŭ. Tradycyjna jany ŭvasablali spradviečnyja mary biełaruskija pra sytaść – syry, kiłbasy, salcisony, kumpiaki, jaječnia z sałam. Kućciu zapraŭlali sałam abo masłam, varyli chaładziec, piakli bliny abo varyli klocki «z dušami», – to bok z kavałačkami sała, miasa abo faršu ŭsiaredzinie. Kavałačak takoha blina ci klocki kładziom na asobnuju talerku dziadam.

Chiba nie abyścisia biaz čarki. Ale abaviazkova j dla dziadoŭ.

Treba j śviečka. Dobra, kali z chramu.

Niekali spraŭlali Dziady Maślenyja, Miasajednyja, Staŭroŭskija, Strečanskija, Postavyja (pierad Vialikim postam). Na Paleśsi dziadoŭ asobna paminajuć u piatnicu, a babaŭ – u subotu. Šmat tradycyj užo nia viernieš. Nia kožnaha razu jość mahčymaść padjechać na samyja mahiły, a navat i na tyja našy małyja biełaruskija baćkaŭščyny, rodavyja kotliščy. Ale zaŭsiody jość mahčymaść pabyć sam-nasam i parazvažać.

Siarhiej Chareŭski

□

Jak šanujuć biełaruskija mohiłki ŭ ZŠA, raskazvaje patryjarch biełaruskaj emihracyi ŭ ZŠA Vitaŭt Kipiel tut

□

Voś što pisała «Naša Niva» pra Dziady ŭ 1920 hodzie piarom svajho redaktara, Antona Łuckieviča:

Anton. Łuckievič. Na Dziady

Vosień – žurlivaja para zamirańnia ŭsich błahich i dobrych pažadańniaŭ.

Para, kali zamirajučaja pryroda vyjaŭlaje tak mahutna svaju ŭładu nad dušoj svajho kvołaha syna – čałavieka.

Zamiraje pryroda, – i na pustych paloch łunaje adno sum biaźmiežny i žurba. I ŭ ton im źviniać struny dušy čałaviečaj.

Zacichli jarkija, poŭnyja soniečnaha blasku i siły žyvilnyja pieśni žniai. Nad zžataj nivaj płyvuć takija znajomyja, takija strašenna žałaślivyja i chapajučyja za serca tony i słovy vosieńskich piesień…

I jakimi ž dalokimi i čužymi stanoviacca tady ŭsie našy budnyja spravy!

U takija chviliny duša šukaje supačynku ad hora i bied žyćciovych u zaśvietnych prastorach biaz konca, a słuchmianaja dumka tvoryć druhi śviet – na toj bok śmierci, nasialajučy jaho druhimi, bieścialesnymi istotami.

Tam, u tym inšym śviecie, žyvuć dušy našych prodkaŭ, našych «dziadoŭ». Da ich u dni vosieńskich nastrojaŭ, u dni admohi duchovaje i tuhi zvaročvajucca myśli narodu. U łučnaści, u jadnańni ź imi znachodzić duša supakoj.

Voś čamu ŭvosieni narod naš spraŭlaje i śviata «Dziadoŭ»: stomleny ciažkoj pracaj za leta, zachopleny sumam zamirajučaha žyćcia paloŭ, jon čarpaje novuju siłu, novuju moc dušy ŭ hłybokaj viery ŭ nieśmiarotnaść istoty čałavieka, u viery ŭ žyćcio za hrobam i ŭ nierazryŭnaść duchovaje suviazi z našymi niabožčykami.

Zaŭtra – dzień «Dziadoŭ»...

Pamianiom ža i my našych rodnych, darahich «dziadoŭ» duchovych – siabraŭ taje siamiejki idealistaŭ, što ŭ biezupynnaj rupnaj pracy dla Baćkaŭščyny, dla vialikaje idei adradžeńnia svajho narodu kropla pa kropli pralili svaju kroŭ sardečnuju i biez pary palahli ŭ mahiły! Pabudźma ź imi hety śviaty viečar dumkami našymi i ŭ čystaści i śviataści rodnych nam duš pačarpajma siłu i hart dziela dalejšaje słužby śviatoj i vialikaj spravie biełaruskaj.

Drukujecca pavodle: Naša Niva. 1920. 1 listapada – dzie apublikavana ŭpieršyniu pad pseŭdanimam Ant.Navina

Publikujecca ŭ skarocie. Całkam hety artykuł možna pračytać tut

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0